Кіріспе

шайба

Бұғат сақина, сондай-ақ құлып сақина, кейінгі қола дәуірінің жартылай сақина (толық емес сақина) шаш әшекейі. Әдетте алтыннан жасалған, күрделі, сәнді зергерлік бұйымдар жоғары шеберлікпен жасалғанымен ерекшеленеді. Атауы шашты бекітуге арналған құрал ретінде қолданылуынан туындаған. Бұғат сақиналарының Ирландияда б.з.д. VIII ғасырдың ортасында пайда болғандығы болжанып тұр. Олар Ирландияда, негізінен Шаннон өзені аймағында б.з.д. VII ғасырға дейін жасала берді. Кейінгі қола дәуіріне жататын бұғат сақиналары Ұлыбритания мен Францияда да табылған.

Сипаттама

Қалқалы сақина – орталық тесігі бар қуыс, жартылай дөңгелек металл әшекей. Сақина үшбұрышты қимадан тұрады және байлаушы жолақпен жабылады. Әдетте, сақина төрт бөліктен жасалған: екіге бөлінген металл түтік, екі аралықтары бар үшбұрышты беттік пластина және дөңгелек байлаушы жолақ. Көптеген қалқалы сақиналар алтыннан жасалған, бірақ кейбірлері қоладан немесе композиттік материалдардан да жасалады. Қоладан жасалған қалқалы сақиналар көбінесе Францияда табылады және әдетте жергілікті жерде өндірілген. Қалқалы сақинаның б.з.б. VIII ғасырдың ортасында Ирландияда пайда болғандығы және б.з.б. VII ғасырға дейін Ирландияда өндірілгендігі болжанып тұр. Қалқалы сақиналардың таралуы төрт негізгі географиялық топқа бөлінеді: Ирландия, Солтүстік Британия, Оңтүстік Британия және Франция. Ирландиядан тыс жерлерде қалқалы сақиналардың таралуы екі бағытта жүрді: солтүстікке қарай – Уэльс, Солтүстік-Шығыс Англия және Шотландияға, ал оңтүстік-шығысқа қарай – Оңтүстік-Шығыс Англияға. Еуропада табылған қалқалы сақиналар Францияның солтүстік-батыс бөлігінде шоғырланған. Кейінгі қола дәуірінде, мұқият жасалған алтын бұйымдар мәртебе мен байлықтың маңызды белгісі болған. Олар ғалымдар үшін ерекше қызығушылық тудырады, себебі қола дәуіріндегі алтын шеберлері қолданған күрделілік пен шеберлік деңгейі жоғары. Археолог Джордж Еоганның айтуынша, "алдыңғы кезеңдегі алтын торы сияқты, қалқалы сақиналар алтыншының жаңашылдық бейілін және аралдық, әсіресе ирландиялық, қола дәуірінің соңғы кезеңіндегі өнеркәсіптің күшін көрсетеді".