Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Әбу Наср Шамс әл-Мүлік Дуқақ (8 маусым 1104 жылы қайтыс болды) – 1095 жылдан 1104 жылға дейін Дамаскты билеген сәлжұқ әмірі.
Abu Nasr Shams al Muluk Duqaq (died 8 June 1104) was the Seljuq ruler of Damascus from 1095 to 1104.
Билік
Дуқақ – Сирияны билеген сәлжұқ әмірі Тутуш I мен Сафват әл-Мулк Хатунның ұлы еді. Ол Ридванның бауыры болған. 1095 жылы әкесі қайтыс болған соң Ридван Сирияны өзіне қаратып алды, ал Дуқақ бастапқыда Жәзирадағы жерді мұраға алды және ағасымен бірге Алеппода тұрды. Бірақ, көп ұзамай ол Дамаскіге қарсы бүлік көтеріп, қаланы басып алды. Дуқақты Антиохияның Яғи Сиян қолдады, ол Ридванмен ешқандай қарым-қатынасы болмаса да, оның атабегі Джанах ад-Дауланы ұнатпады. Яғи Сиян мен Дуқаққа Иерусалимнің әкімі Илғази де қосылды. Ридван Илғазидің бауыры, Артукидтерден шыққан Сөкменмен одақтасты. Радван Яғи Сиянға шабуыл жасады, ал Дуқақ пен Илғази оған көмекке келгенде Ридван Дамаскіні де қоршады. Алайда, Ридван көп ұзамай Хомсты басып алған Джанах ад-Дауламен келіспей кетті, және оның атабегі одақтан шыққандықтан, Яғи Сиян оған көмектесуге көбірек дайын болды. Бұл одақ Ридван мен Яғи Сиянның қызының үйленуімен бекітілді. Екеуі де Шаизарға шабуыл жасауға асығып тұрғанда, бірінші крест жорығының басталуын естіді. Барлық одақтар таратылды және әркім өз қаласына қайтып кетті. Егер одақтар сақталғанда немесе барлығы бірлесіп жұмыс істегенде, олар крест жорығының сәтті аяқталуына мүмкіндік бермес еді. 1097-1098 жылдары қысында Антиохияны крестшілер қоршағанда Яғи Сиян мен оның ұлы Шамс ад-Даула Дуқақтан көмек сұрады. 1097 жылдың 30 желтоқсанында Дуқақтың күштері Тарантолық Богемундтың азық іздеу тобымен жеңіліп, Дуқақ Хомсқа қайта шегінді. 1098 жылдың маусымында Антиохияны басып алған крестшілерге қарсы Дуқақ Мосулдың Кербоғасына шабуыл жасауға қосылды, бірақ шайқас кезінде Дуқақтың әскерлері қашып кетті, ал Кербоға жеңіліске ұшырады. Сирияда болғанда Дуқақтың Жәзирадағы иеліктерін бүлікші вассалдар басып алды. 1099 жылы ол Диярбакты қайта басып алды. 1100 жылы Дуқақ Бейруттен тыс, Нахр-аль-Калбта Эдессаның Бальдуин I-іне шабуыл жасады, ол өзінің ағасы Годфрид Буйонның орнына Иерусалимге жол тартқан кезде. Бальдуиннің әскерлері тар жолды ұстап тұрды, ал Дуқақтың әскерлері бұзып өте алмады. Бальдуин жеңіске жетіп, Иерусалимге бет алды. 1103 жылы Дуқақ Хомсты басып алды, өйткені Ридванның бұрынғы атабегі Джанах ад-Даула өлтірілді. 1104 жылы Дуқақ ауырып, анасының кеңесімен өзінің атабегі Тогтекинды жас ұлы Тутуш II-ге атабек етіп тағайындады. Дуқақ сол жылдың 8 маусымында қайтыс болды. Тогтекин көп ұзамай Дуқақтың әулетін құлатып, келесі жарты ғасыр бойы Дамаскіні басқарған Бурид әулетін құрды.
Duqaq was a son of the Seljuq ruler of Syria, Tutush I, and Safwat al Mulk Khatun. He was the brother of Ridwan. When their father died in 1095, Ridwan claimed Syria for himself, and Duqaq initially inherited territory in the Jezirah and lived with his brother in Aleppo. However, he soon rebelled and seized control of Damascus, throwing Syria into near anarchy and civil war. Duqaq had the support of Yaghi Siyan of Antioch, who had no quarrel with Ridwan but disliked his atabeg Janah ad Dawla; joining Yaghi Siyan and Duqaq was Ilghazi, governor of Jerusalem. Ridwan allied with Ilghazi's brother Sökmen of Artukids. Radwan attacked Yaghi Siyan, and when Duqaq and Ilghazi came to assist him, Ridwan besieged Damascus as well. However, Ridwan soon quarrelled with Janah ad Dawla, who captured Homs from him, and with his atabeg out of the alliance, Yaghi Siyan was much more willing to assist him. This new alliance was sealed with a marriage between Ridwan and Yaghi Siyan's daughter. The two were about to attack Shaizar when they heard of the arrival of the First Crusade; all the various alliances were disbanded and everyone returned to their own cities, though if any of the alliances had remained intact, or they had all worked together, they would likely have been able to prevent the success of the crusade. Over the winter of 1097–1098, during the siege of Antioch by the Crusaders, Yaghi Siyan and his son Shams ad Dawla sought help from Duqaq. On December 30, 1097, reinforcements from Duqaq were defeated by the foraging party of Bohemund of Taranto, and Duqaq retreated to Homs. Duqaq later joined Kerbogha of Mosul to attack the crusaders after they had occupied Antioch in June 1098, but during the battle, Duqaq's line deserted and Kerbogha was defeated. While occupied in Syria, Duqaq's possessions in the Jezirah were seized by some rebellious vassals; in 1099 he recaptured Diyarbakr. In 1100, Duqaq ambushed Baldwin I of Edessa at Nahr al Kalb, outside Beirut, while the latter was on his way to Jerusalem to succeed his brother Godfrey of Bouillon as king. Baldwin's men held a narrow pass and Duqaq's troops were not able to break through. Baldwin was victorious and continued on to Jerusalem. In 1103, Duqaq captured Homs when Janah ad Dawla, Ridwan's former atabeg, was assassinated. Duqaq fell sick in 1104, and on the advice of his mother, appointed his own atabeg Toghtekin as atabeg to his young son Tutush II. Duqaq died on June 8 of that year. Toghtegin soon overthrew Duqaq's dynasty to establish the Burid dynasty, which would rule Damascus for the next half century.