Румсфелдке қарсы Падилла ісі: АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі

Кіріспе

Рамсфелд пен Падилья, 542 U.S. 426 (2004), АҚШ Жоғарғы Сотының ісі, онда америкалық азамат Хосе Падилья қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдке қарсы habeas corpus шарасын іздеді, себебі ол әскерилер тарапынан «заңсыз жауынгер» ретінде ұсталған. 2002 жылдың 8 мамырында Падилья, АҚШ азаматы, Пәкістаннан Чикаго қаласындағы О’Хара халықаралық әуежайына ұшып келді. Ұшақтан түскен кезде Падильяны федералды агенттер ұстады, олар 11 қыркүйекке жасалған террористік шабуылдарды тергейтін үлкен қазылар алқасымен байланысты Нью-Йорк оңтүстік округінің АҚШ округтік соты берген куәгердіке куәлік беру ордерін орындап жатқан еді. Бастапқыда Падилья «материалдық куә» саналды, оған ешқандай айып тағылмады және заңгерге қол жеткізуі өте шектеулі болды. Кейін ол «душман жауынгері» деп жіктелді, бұл Джордж Буш әкімшілігінің терроризмге қарсы соғыстағы азамат емес күдіктілер сияқты оны мерзімсіз және заңдық шарасыз немесе қол жеткізусіз қамауға алуын ақтады. Падильяның адвокаты Донна Ньюман, оның келесі туысы ретінде әрекет ететінін және оның атынан Нью-Йорк оңтүстік округінің АҚШ округтік сотында habeas corpus туралы өтініш берді. 2002 жылдың 4 желтоқсанында сот өтінішті қабылдамады және АҚШ Президентінің Бас қолбасшы ретінде Америка аумағында ұсталған американдық азаматты «душман жауынгері» деп белгілеуге және Қорғаныс министрі арқылы оны Аль-Каидамен қарулы қақтығыс кезінде ұстауға құқылы екенін анықтады. Бұл іс екінші апелляциялық сотқа шағымданылды, ол Президенттің американдық азаматтарды американдық аумақта әскери қамауға алуға бұйрық беру құқығы жоқ деп шешті. Бұл іс АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданылды. Сот алдындағы басты мәселе – Конгресс 11 қыркүйектен кейін әскери күш қолдануға берген уәкілеттік Президентке тұтқынға алынғанды «душман жауынгері» деп санап, АҚШ азаматын әскери қамауға алуға өкілеттік береді ме еді. Әйтпесе, Президент «Қамауға алуға тыйым салатын» заңға қайшы келер еді, онда «Конгресс актісіне сәйкес болмаса, АҚШ-тың ешбір азаматы түрмеге жабылмайды немесе басқаша қамауға алынбайды». Сот бұл мәселені шешкен жоқ. Оның шешімі бойынша, habeas corpus туралы өтініш дұрыс емес. Падилья Оңтүстік Каролинадағы бригте (әскери түрмеде) ұсталғандықтан, өтініш Оңтүстік Каролина округінің АҚШ округтік сотына берілуі керек еді және бриг командирі Падильяның «тікелей қамқоршысы» болғандықтан, бриг командирі мен Қорғаныс министрінің есімдері көрсетілуі керек еді. Сот АҚШ-тың екінші апелляциялық сотының шешімін өзгертіп, істі қайта қарауға жіберді. Яғни, ол Апелляциялық соттың шешімін жоққа шығарып, істі қараудан бас тартуға бұйырды, бұл Падильяға өтінішті қайтадан беруге мүмкіндік берді. Осылайша, іс бойынша негізгі мәселе шешілмеді. Сол кездегі Бас прокурордың орынбасары Пол Клемент АҚШ (Рамсфелд) атынан ауызша сөйледі; заң профессоры және адам құқықтары жөніндегі адвокат Дженнифер Мартинес Падилья мен Ньюманның атынан ауызша сөйледі.

Rumsfeld v. Padilla, 542 U. S. 426 (2004), was a United States Supreme Court case, in which José Padilla, an American citizen, sought habeas corpus relief against Secretary of Defense Donald Rumsfeld, as a result of his detention by the military as an "unlawful combatant." On May 8, 2002, Padilla, a U. S. citizen, flew from Pakistan to Chicago's O'Hare International Airport. As he left the plane, Padilla was apprehended by federal agents executing a material witness warrant issued by the United States District Court for the Southern District of New York in connection with its grand jury investigation into the September 11th attacks by terrorists. Initially Padilla was considered a "material witness," without charges filed and was given very limited access to legal counsel. He was later classified as an "enemy combatant," which, the George W. Bush administration claimed as justification to imprison him indefinitely, and without legal recourse or access, as with non citizen suspects in the war on terror. Padilla's attorney, Donna Newman, claiming to act as his next friend and on his behalf, filed a petition for habeas corpus in the United States District Court for the Southern District of New York. On December 4, 2002, the court denied the petition and held that the President of the United States, as Commander in Chief had the authority to designate as an "enemy combatant" an American citizen captured on American soil, and, through the Secretary of Defense, to detain him for the duration of armed conflict with al Qaida. The case was appealed to the United States Court of Appeals for the Second Circuit, which held that the President lacked the authority to order the military detentions of American citizens captured on American soil. The case was petitioned to the United States Supreme Court. The principal issue before the Court was whether the Congressional Authorization for Use of Military Force post September 11 gave the president the powers to detain a United States citizen under military custody by classifying the detainee as an "enemy combatant." Otherwise, the president would run afoul of the Non Detention Act, which provides that "No citizen shall be imprisoned or otherwise detained by the United States except pursuant to an Act of Congress. The Court did not decide the issue. Instead, the Court held that the habeas corpus petition had been improperly filed. It ruled that because Padilla was being held in a brig (military prison) in South Carolina, the petition should have been filed in the United States District Court for the District of South Carolina, and it should have named the commander of the brig and the Secretary of Defense since the brig commander was Padilla's "immediate custodian". The Court reversed the decision of the United States Court of Appeals for the Second Circuit and remanded the case for dismissal without prejudice. In other words, it overruled the Court of Appeals decision and ordered the dismissal of the case, allowing Padilla to refile the petition. Thus. the principal issue of the case had not been resolved. Paul Clement, Principal Deputy Solicitor General at the time, gave oral argument for the United States (Rumsfeld); Jennifer Martinez, a law professor and human rights lawyer, gave oral argument on behalf of Padilla and Newman.

Өмірбаян

Бұл іс Абу-Грейб түрмесіндегі зұлсалыттарға жасалған қатыгездік туралы хабарлама жұртшылыққа алғаш рет Сеймур М. Херштің "The New Yorker" журналында (30 сәуір) жарияланғаннан екі күн бұрын қарастырылды. Бұл оқиға кейіннен CBS телеарнасы арқылы бүкіл елге таратылды. Екі оқиғаның уақыты саяси контексті түсіну үшін маңызды. Ирактағы қамаудағылардың кінәлі суреттері жарияланғанға дейін АҚШ-тағы саяси ахуалда қатыгездік туралы айыптаулар көбінесе жеке пікірлер деңгейінде қалып, ұлттық қауіпсіздікке қатысты талаптармен салыстырғанда аз маңызды болды. Дегенмен, сот шешімі осы жанжал туралы хабарлар тарағаннан кейін шықты, және Абу-Грейб ісінің қаншалықты әсер еткендігі туралы пікірлер әртүрлі. Ауызша сот отырысы барысында судья Рут Бадер Гинзбург Клементке бірнеше тікелей сұрақ қойды, олардың кейбіреуі қатыгездік мәселесіне тікелей қатысты. Маңызды диалогтың бірінде Бас прокурордың орынбасары Пол Клемент АҚШ азаптауды қолданады деген мәлімдемені жоққа шығарды:

Судья Гинзбург: Егер атқарушы билік "жеңіл азаптау ақпарат алуға көмектеседі" десе қалай болады? Егер бұл әскери сот кодексіне қарсы әрекет емес, бірақ атқарушы биліктің бұйрығы болса, кейбір жүйелер осылай ақпарат алады.
Клемент: Біздің атқарушы билігіміз солай істемейді. Менің ойымша…
Судья Гинзбург: Не кедергі келтіреді? Міне, мәселе де осында. Бұл тек атқарушы биліктің ізгі ниетіне байланысты ма, әлде сот бақылауы бар ма?