Ястадорф мәдениеті: Темір ғасыры материалдық мәдениеті
Jastorf culture
Жасторф мәдениеті: б.з.д. 6-1 ғасырлардағы Железді ғасырдың солтүстік Германия мен Оңтүстік Скандинавиядағы материалдық мәдениеті. Археологиялық зерттеулер, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Темір дәуірінің материалдық мәдениеті
Iron Age material culture
Жасторф мәдениеті – қазіргі Солтүстік Германия және Оңтүстік Скандинавия түбегіндегі Темір дәуірінің материалдық мәдениеті. Ол б.з.б. 6-1 ғасырларды қамтиды және Римге дейінгі Темір дәуірінің оңтүстік бөлігін құрайды. Бұл мәдениет Солтүстік қола дәуірінен қалыптасқан.
The Jastorf culture was an Iron Age material culture in what is now northern Germany and the southern Scandinavian Peninsula, spanning the 6th to 1st centuries BC, forming the southern part of the Pre Roman Iron Age. The culture evolved out of the Nordic Bronze Age.
Мәдениет
Жасторф мәдениеті – Төменгі Саксониядағы Жасторф ауылының жанындағы орналасқан жермен аталған. Ол кең ауқымды шұңқырлы жерлерге жерлеу салты мен Солтүстік қола дәуірінің дәстүрлерімен сипатталады. Археология ортақ материалдық мәдениет арқылы қалыптасқан топ туралы деректер ұсынады, онда Солтүстік қола дәуірі мәдени әсерін аймақтың оңтүстік бөлігіндегі келттік Халштат мәдениетіне де таратуды жалғастырды. Жасторф мәдениеті солтүстікке қарай Халштат мәдениетінің солтүстік шегіне дейін, ал солтүстікке қарай Солтүстік қола дәуірінің соңғы кезеңдерімен үлкен сәйкестік байқалады. Бүгінгі Шлезвиг-Гольштейн, Мекленбург, Батыс Померания, Бранденбург және Төменгі Саксониядағы қабірлер қола дәуірінен бастап Жасторф кезеңіне дейін және одан кейін де қоныстанудың үзділігін көрсетеді. Ерте кезеңдерде келттік және жергілікті мәдениеттердің қарым-қатынасының нақты үлесін қазіргі білім деңгейімен бағалау қиын, бірақ кейінірек континенталды келттік мәдениеттердің әлсіреуімен бірге солтүстікке қарай назар аудару байқалды. Жасторф мәдениетінің аумағы бастапқыда бүгінгі Төменгі Саксония мен Шлезвиг-Гольштейннің солтүстік бөлігімен шектелген. Кейін ол «өте кең» сипатқа ие болды (Wolfram 1999), Гарц тауларына қарай кеңейіп, шамамен б.з.д. 500 жылға қарай Тюрингия, Төменгі Сілезия және Төменгі Рейн аймағына жетті, осылайша Төменгі Саксонияның оңтүстік және батыс бөліктерін қамтыды. Бұл аймақтардың бұрынғы бос болуы немесе халықтың азаюымен жеңілдетілді, себебі археологиялық жазбалар мен классикалық дереккөздерден жергілікті Халштат мәдениетінің топтары келттік немесе белгийлік (көп немесе аз келттік) деп саналған, өздерінің D кезеңінде Батыс және Оңтүстікке қарай кең аумақтарға, тіпті Жерорта теңізі мен Атлант Еуропасына дейін көшіп кеткенін көрсетеді. Дамудың толық кезеңінде, Төменгі Саксонияның солтүстігіндегі Жасторф аймағы (Люнебург Хайды, Төменгі Эльба) батыстағы Ниенбург (сондай-ақ Харпштедт-Ниенбург) тобымен салыстырылады, ол Аллер және ортаңғы Везер өзендерінің бойында орналасқан, оңтүстікте Ла Тене мәдениетінен бөліп тұратын Нордвестблокпен шектеседі. Ниенбург тобы келттік мәдениеттерге жақын материалдық мәдениет ерекшеліктеріне ие және Халштат және Ла Тене мәдениеттерімен маңызды байланысқа ие екенін көрсетеді. Жеке табылған заттар Берлин мен Мекленбург-Ворпомернге дейін таралған. Табылған заттар көбінесе тау-кен үйінділерінен, жазық қабірлерден және кремациялық шұңқырлардан немесе кремация орындарынан алынған. Қабірлерде аз және қарапайым заттар кездеседі, көшіп-қону кезеңіндегі қабірлерге тән қару-жарақтар мүлдем жоқ. Герман мәдениеттерінің Жасторфтан тыс оңтүстік шегі соңғы Римге дейінгі темір дәуірінің кезеңдерінде анықталды, Тюрингия мен солтүстік-шығыс Гессендегі Ла Тене білезік түрлерінің сирек кездесуі Эльба/Саале аймағының орталығы, Майн Франкония және Альп тауларының жиегі арасындағы халық қозғалысын болжайды және Пржеворск мәдениетінің таралуымен байланысты болуы мүмкін. 400 жылдан бастап Галлия, Испания, Паннония және Солтүстік Италияның бай жерлеріне кеткен келттік топтардың қоныс аударуынан Германияның оңтүстігіндегі Дунай мен Рейн өзендерінің жоғарғы ағысындағы демографиялық бос кеңістік те рөл атқарған болуы мүмкін.
The Jastorf culture is named after a site near the village of Jastorf, Lower Saxony It was characterized by its use of cremation burials in extensive urnfields and links with the practices of the Northern Bronze Age. Archeology offers evidence concerning the crystallization of a group in terms of a shared material culture, in which the Northern Bronze Age continued to exert cultural influence on the Celtic Hallstatt culture in the southern parts of the area. The Jastorf culture extended south to the northern fringes of the Hallstatt culture, while towards the north a general congruence with the late phases of the Northern Bronze Age can be noted. Gravefields in today's Schleswig Holstein, Mecklenburg, western Pomerania, in Brandenburg and in Lower Saxony show continuity of occupation from the Bronze Age far into the Jastorf period and beyond. The specific contributions from the various quarters witnessing the meeting of Celtic and indigenous cultures during the early periods can not be assessed by the present state of knowledge, although a shift to a northern focus has been noted to accompany the dwindling vitality of continental Celtic cultures later on. The Jastorf culture's area was first restricted to what is today northern Lower Saxony and Schleswig Holstein. It then developed a "very expansive" character (Wolfram 1999), expanding towards the Harz hills and reaching by about 500 BC Thuringia, Lower Silesia, and the lower Rhine region, thus covering the southern and western parts of Lower Saxony. This was helped or propitiated by the earlier vacancy or large depopulation of these areas, as it became known in the archaeological record and from Classic sources that local Hallstatt Culture groups considered Celtic or Belgian (more or less Celtic) migrated in its D period to extensive areas further West and South as far as the Mediterranean and Atlantic Europe. In its mature phase, the Jastorf area proper in northern Lower Saxony (Lüneburger Heide, lower Elbe) can be contrasted with the so called Nienburg (also Harpstedt Nienburg) group to the west, situated along the Aller and the middle Weser rivers, bordering the Nordwestblock separating it from the La Tène culture proper farther south. The Nienburg group has characteristics of material culture closer to Celtic cultures, and shows evidence of significant contact with the Hallstadt and La Tène cultures. Isolated finds are scattered as far as Berlin and Mecklenburg Vorpommern. Finds are mostly from tumuli, flat graves and Brandgruben graves or cremation pits. There are few and modest grave goods, with the weapon deposits characteristic of migration period graves completely absent. The southernmost extent of Germanic cultures beyond Jastorf has recently been accounted for at the final stages of the Pre Roman Iron Age, with the paucity of Late La Téne bracelet types in Thuringia and northeastern Hesse proposed to suggest population movements between the central Elbe/Saale region, Main Franconia and the edge of the Alps and to have been triggered by the spread of the Przeworsk culture. The demographic vacuum left in the south of Germany around the upper Danube and Rhine rivers, by the migrations of Celtic groups hitherto there into much richer lands in Gaul, Spain, Pannonia and Northern Italy from 400 BC probably also played a role.
Мұра
Римге дейінгі темір дәуірінің мәдениеттері герман тілдерінің пайда болуына бастау берген деп саналады. Гервиг Вольфрам Гримм заңының алғашқы сатыларын осы кезеңде деп көрсетеді.
The cultures of the Pre Roman Iron Age are hypothesized to be the origin of the Germanic languages. Herwig Wolfram locates the initial stages of Grimm's Law here.