Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясының кейіпкерлері; Фива қаласын негізін қалаушылар деп есептеледі.
Greek mythological figures; considered the founders of Thebes
Амфион (/æ//m/'/f//aɪ//.//ɒ//n/ (Ἀμφίων)) және Зеф ('/z//iː//θ//ə//s/; Ζῆθος Zēthos) ежелгі грек мифологиясында Антиопадан туған Зевстің (немесе Теобус) егіз ұлдары болған. Олар Фива қаласының құрылуы туралы екі аңыздың бірінде маңызды рөл атқарады, себебі олар қаланың қабырғаларын тұрғызған. Зетус немесе Амфионның Неис (Νηίς) есімді қызы болған, ал Фивадағы Неиттік қақпа оның атымен аталған деп саналады.
Amphion (/æ//m/'/f//aɪ//.//ɒ//n/ (Ἀμφίων)) and Zethus ('/z//iː//θ//ə//s/; Ζῆθος Zēthos) were, in ancient Greek mythology, the twin sons of Zeus (or Theobus) by Antiope. They are important characters in one of the two founding myths of the city of Thebes, because they constructed the city's walls. Zethus or Amphion had a daughter who was called Neis (Νηίς), the Neitian gate at Thebes was believed to have derived its name from her.
Балалық шақ
Амфион мен Зетус Антиопаның ұлдары еді. Зевс оны зорлағаннан кейін ұяттан Сицион қаласына қашып, онда Епопей патшаға үйленді. Бірақ Никтей немесе Лик Сиционға шабуыл жасап, Антиопаны Тебаға қайтарып алып, жазалау мақсатымен келді. Ол жолда егіздерді дүниеге әкеліп, оларды Цитарон тауына тастауға мәжбүр болды. Лик оны әйелі Диркеге берді, ол Антиопаны көп жыл бойы қатыгездікпен ұстады. Антиопа соңында қашып, ұлдарын Цитарон тауының жанында тауып алды. Олар оның анасы екеніне көз жеткізген соң, Диркеге бұқа мүйізін байлап өлтіріп, әскер жинап, Тебаны басып алып, бірлесіп биледі.
Amphion and Zethus were the sons of Antiope, who fled in shame to Sicyon after Zeus raped her, and married King Epopeus there. However, either Nycteus or Lycus attacked Sicyon in order to carry her back to Thebes and punish her. On the way back, she gave birth to the twins and was forced to expose them on Mount Cithaeron. Lycus gave her to his wife, Dirce, who treated her very cruelly for many years. Antiope eventually escaped and found her sons living near Mount Cithaeron. After they were convinced that she was their mother, they killed Dirce by tying her to the horns of a bull, gathered an army, and conquered Thebes, becoming its joint rulers.
Фибаның билігі
Амфион өзінің сүйіктісі Гермес ойнатуды үйреткеннен және оған алтын лира сыйлағаннан кейін ұлы әнші және музыкантқа айналды. Зетус аңшы және малшы болды, оның ерекше қызығушылығы ірі қара мал өсіруге еді. Зетус егіншілік және аңшылықпен байланысты болғандықтан, оның символы аңшы иті, ал Амфион үшін – лира болды. Зетус тастарды көтеріп әкелуге күш жібергенде, Амфион лирасын тартып, тастар оның артынан еріп, жұмсақ қозғалып орнына келді. Амфион Лидия патшасы Танталдың қызы Ниобеге үйленді. Соның арқасында ол Лидия әуенімен лира тартуды үйреніп, оған үш тартық қосты. Зетус Тебаға үйленді, және осының құрметіне қала Теба деп аталды. Әйтпесе, мемлекет олардың әкесі саналған Теобус есімімен аталар еді.
Amphion became a great singer and musician after his lover Hermes taught him to play and gave him a golden lyre. Zethus became a hunter and herdsman, with a great interest in cattle breeding. As Zethus was associated with agriculture and the hunt, his attribute was the hunting dog, while Amphion’s the lyre. While Zethus struggled to carry his stones, Amphion played his lyre and his stones followed after him and gently glided into place. Amphion married Niobe, the daughter of Tantalus, the Lydian king. Because of this, he learned to play his lyre in the Lydian mode and added three strings to it. Zethus married Thebe, after whom the city of Thebes was named. Otherwise, the kingdom was named in honour of their supposed father Theobus.
Кейінгі бақытсыздықтар
Амфионның әйелі Ниобе көп балалы болды, бірақ мақтанға берілді және осы себепті тек екі баласы – Артемида мен Аполлон болған Лето қадірлі құдайына құрметсіздік жасады. Летоның балалары Ниобеның балаларын кек қайтару үшін өлтірді (Ниобе туралы қараңыз). Ниобеяның балаларына деген шектен тыс мақтанышы, Аполлон мен Артемиданы ренжітуі оның балаларының өліміне себеп болды. Зетустың тек бір ұлы болды, ол анасы Тебаның қателігінен көз жұмды, бұл Зетус өзін-өзі өлтіруіне әкелді. Кейінгі авторлар Аэдонның Ниобе мен Амфионның аға ұлы Амалейды қызғаныштан өлтіруге тырысқанын түсіндірді, өйткені Ниобе көп бала туған, ал ол және Зетус тек бір балаға ие болды. Бірақ қараңғы түнде Аэдон қателікпен Итилусты өлтірді, ал Зевс Зетус ұлын өлтіргені үшін ашуланып, оны қуалай бастағанда, ол қайғыдан түнқұмарға айналды. Басқа нұсқа бойынша, Аэдон Зетус (бұл жерде, мүмкін, қатемен Зет деп жазылған) нимфамен байланыс жасап жатыр деп қорқып, Итил әкесіне опасыздық жасауға көмектесіп жатқанын ойлап, оны өлтірді. Амфион мен Зетус қайтыс болғаннан кейін Лай Фиваға оралып, патша болды. Грекияның Кастор мен Полидеукс (Диоскурлер) және Римнің Ромул мен Ремуспен салыстырып қараңыз.
Amphion's wife Niobe had many children, but had become arrogant and because of this she insulted the goddess Leto, who had only two children, Artemis and Apollo. Leto's children killed Niobe's children in retaliation (see Niobe). It’s Niobe’s overweening pride in her children, offending Apollo and Artemis, brought about her children’s deaths. Zethus had only one son, who died through a mistake of his mother Thebe, causing Zethus to kill himself. Later authors would clarify that Aëdon tried to kill Niobe and Amphion's firstborn Amaleus out of jealousy that Niobe had borne many children, while she and Zethus only had one. However in the dark of the night, Aëdon by mistake killed Itylus, and in her mourning she was transformed into a nightingale by Zeus when Zethus began to chase her down in rage for murdering their son. Alternatively, Aëdon was afraid that Zethus (here, mistakenly perhaps, spelled Zetes) was having an affair with a nymph, and that Itylus was assisting his father in his infidelity, so she killed him. After the deaths of Amphion and Zethus, Laius returned to Thebes and became king. Compare with Castor and Polydeuces (the Dioscuri) of Greece, and with Romulus and Remus of Rome.