Кіріспе

Соқпалы аспап
аспап

Қоңырау – тікелей соғылатын идиофондық соқпалы аспап. Көптеген қоңыраулар іші қуыс келіш тәрізді болып келеді, соққанда бір күшті дыбыспен дірілдейді, ал оның қабырғалары тиімді резонанс құрайды. Соққы ішкі "тілше" немесе "ұвула", сыртқы балғамен немесе кішкентай қоңырауларда қоңыраудың ішіндегі кішкентай бос шармен (jingle bell) жасалуы мүмкін. Қоңыраулар көбінесе қоңырау металлынан (бронзаның бір түрі) жасалады, себебі ол жақсы резонанс береді, бірақ басқа да қатты материалдардан да жасалуы мүмкін. Бұл оның қызметіне байланысты. Кейбір кішкентай қоңыраулар, мысалы, әшекейлік қоңыраулар немесе мал қоңыраулары құйма немесе басылған металдан, шыныдан немесе керамикадан жасалуы мүмкін, ал үлкен қоңыраулар, мысалы, шіркеу, сағат және мұнара қоңыраулары көбінесе қоңырау металлынан құйылады. Кенет аумақта естілетін қоңыраулар, мұнараға немесе қоңырау шалуға арналған шаңыраққа ілінген бір қоңыраудан бастап, ағылшын қоңыраулары, карильон немесе орыс зывоны сияқты музыкалық топтарға дейін, олар бірдей масштабқа келтіріліп, қоңырау мұнарасына орнатылады. Көптеген қоғамдық және мемлекеттік ғимараттарда қоңыраулар орналасқан, көбінесе сағаттар мен жарты сағаттарды хабарлау үшін қолданылатын сағаттық қоңыраулар ретінде. Тарихи тұрғыдан алғанда, қоңыраулар діни рәсімдермен байланысты болған және әлі де қауымды діни қызметтерге шақыру үшін қолданылады. Кейіннен қоңыраулар маңызды оқиғаларды немесе адамдарды еске алу үшін жасалып, бейбітшілік пен бостандық идеяларымен байланысты болды. Қоңыраулар туралы ғылым – кампонология.

Этимология

Белл – төменгі неміс диалектілеріне тән сөз, орта төменгі неміс тіліндегі "belle" және голланд тіліндегі "bel" сөздерімен туыс, бірақ басқа герман тілдерінде кездеспейді, тек исланд тіліндегі "bjalla" ескі ағылшын тілінен алынған сөз. Ежелгі гректер лагерьдерде, гарнизондарда және күзетшілерді аралау үшін шыққан патрульдерде қол қоңырауларын пайдаланған. Римдіктерде белгілі бір уақытта моншаға бару үшін қоңыраумен хабар берілетін. Олар оларды үйде де әшекей және нышан ретінде қолданған, сондай-ақ мал мен қойлардың мойнына қоңырау іліп, олар қашқан жағдайда табуға мүмкіндік берген. 10-шы ғасырға дейін еуропалық қоңыраулардың биіктігі 2 футтан аспаған.

Дыбыс стилі

Батыс әлемінде қоңыраудың ең көп кездесетін түрі – мұнарада немесе қоңырау шатырында ілініп тұратын шіркеу қоңырауы немесе қалалық қоңырау. Мұндай қоңыраулар не стационарлы түрде ("өлі ілінген") бекітіледі, немесе "басқару тірегіне" орнатылып, алға-артқа қозғала алады. "Өлі ілінген" қоңыраулар көбінесе дыбыс шығару бөлігіне балғамен соғылып немесе сирек жағдайда ішкі тілді қоңырауға соғып дыбыс шығарылады. Қозғалмалы қоңыраулар арқан мен рычаг көмегімен немесе дөңгелектегі арқан арқылы кішкентай доғамен қозғалысқа келтіріледі. Қоңыраудың қозғалысы күшейгенде, дыбыс төмен емес, сыртқа қарай таралады. Ірі қоңырауларды электр моторымен де қозғатуға болады. Мысалы, Зальцбург соборында қоңырау қозғалғанда, тілі электр құрылғысымен дыбыс шығару бөлігіне бекітіледі. Бұл құрылғы қоңырауды қалыпты дыбыспен соғу үшін тілді босатады. Қоңырауды үнсіздендіру үшін, құрылғы тілді ұстап, орнына бекітеді.