Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның азаттық күрескері және көшбасшысы; Махатма Гандидің әйелі Кастурбай Мохандас Ганди (туған аты Кастурбай Гокулдас Кападия; 11 сәуір 1869 – 22 ақпан 1944) – британдық Үндістан кезеңіндегі Үндістан тәуелсіздік қозғалысына қатысқан саяси белсенді. Ол Мохандас Гандиге үйленген, ол көбінесе Махатма Ганди деп танылады.
Indian freedom activist and leader; wife of the Mahatma Gandhi
Kasturbai Mohandas Gandhi (, born Kasturbai Gokuldas Kapadia; 11 April 1869 – 22 February 1944) was an Indian political activist who was involved in the Indian independence movement during British India. She was married to Mohandas Gandhi, commonly known as Mahatma Gandhi.
Ерте өмірі және өмірбаяны
Кастурба 1869 жылғы 11 сәуірде Гокуладас Кападия мен Враджкунверба Кападия отбасында дүниеге келді. Отбасы Гуджарат индуистерінің Модх Бания саудагерлері кастасына жататын және Порбандар теңіз жағалауындағы қалада тұратын. 1883 жылғы мамыр айында 14 жасар Кастурба ата-аналарының ұйымдастыруымен 13 жасар Мохандасқа үйленді. Бірде күйеуі үйленген күнін еске алып: «Біз үйлену туралы көп білмегендіктен, біз үшін жаңа киім кию, тәтті жеу және туыстармен ойнау жеткілікті болды», – деді. Алайда, дәстүр бойынша, жас келіншек некедегі алғашқы бірнеше жылды ата-анасының үйінде, күйеуінен бөлек өткізетін. Көп жылдар өткен соң Мохандас жас келініне деген құштарлық сезімдерін өкінішпен былай деп сипаттады: «Тіпті мектепте де оны ойладым, ал түннің жақындауы және одан кейін болатын кездесу туралы ой мені әрдайым мазалап жүрді». Некелерінің басында Мохандас өзінің сөзін орындайтын, идеалды әйелді іздеді. Кастурба 17 жасында жүкті болды. Бірінші бала мерзімінен бұрын дүниеге келіп, бір жасқа толмай қайтыс болды. Басқа төрт ұлы есейгенімен, Кастурба бірінші баласының өлімінен толыққанды айығуға еңбек етті. Мохандас 1888 жылы оқу үшін Лондонға кетіп, екінші баласы, Харилал есімді ұл туғаннан кейін көп ұзамай кетіп қалды. Кастурба Үндістанда қалды. Мохандас 1891 жылы Лондоннан оралды, ал 1892 жылы Кастурба Манилал есімді тағы бір ұлды дүниеге әкелді. Үндістанда табысты мансап таба алмаған Мохандас 1893 жылы Оңтүстік Африкаға кетіп, Кастурба мен балаларын тағы да қалдырды. 1896 жылы отбасы Мохандасқа Оңтүстік Африкада қосылды. 1906 жылы Мохандас пәк болуге ант берді, яғни брахмачарьяға бекінді. Кастурбаның туыстары да оның күйеуі Махатмаға бағынып, оның жанында қалудың ең дұрысы екенін айтты.
Kasturba was born on 11 April 1869 to Gokuladas Kapadia and Vrajkunwerba Kapadia. The family belonged to the Modh Bania caste of Gujarati Hindu tradesmen and were based in the coastal town of Porbandar. In May 1883, 14 year old Kasturba was married to 13 year old Mohandas in a marriage arranged by their parents. Recalling the day of their marriage, her husband once said, "As we didn't know much about marriage, for us it meant only wearing new clothes, eating sweets and playing with relatives." However, as was prevailing tradition, the adolescent bride was to spend the first few years of marriage at her parents' house, and away from her husband. Writing many years later, Mohandas described with regret the lustful feelings he felt for his young bride, "even at school I used to think of her, and the thought of nightfall and our subsequent meeting was ever haunting me." At the beginning of their marriage, Mohandas was also possessive and manipulative; he wanted the ideal wife who would follow his command. Kasturba became pregnant at the age of 17. The first child was born prematurely and did not survive the first year. Although their other four sons survived to adulthood, Kasturba never fully recovered from the death of her first child. Mohandas decided to go to London to study and departed in 1888, soon after their second child was born, a son named Harilal. Kasturba remained in India. Mohandas returned from London in 1891, and in 1892 Kasturba gave birth to another son, Manilal. Unable to find a successful career in India, Mohandas left for South Africa in 1893, once again leaving behind Kasturba and his children. In 1896 the family joined Mohandas in South Africa. In 1906, Mohandas took a vow of chastity, or brahamacharya. Kasturba's relatives also insisted that the greatest good was to remain and obey her husband, the Mahatma.
Саяси мансап
Кастура алғаш рет 1904 жылы Оңтүстік Африкада саяси қызметке қатысты. Ол күйеуі және басқалармен бірге Дурбан қаласының жанында Феникс елді мекенін құрды. 1913 жылы Оңтүстік Африкадағы үнді иммигранттарына жасалған зұлматқа қарсы наразылыққа қатысып, тұтқындалып, қатаң еңбекке кесілді. Түрмеде ол басқа әйелдерге дұға оқуға жетекшілік етті және білімді әйелдерді сауатсыз әйелдерге оқу мен жазуды үйретуге ынталандырды. Ол Үндістандағы ашрамдардың анасы болғандықтан, Гандиді "Ба" немесе Ана деп атады. Кастураба мен Мохандастың арасындағы ерекшелік – ашрамдағы балаларына қатысты көзқарастары болды. Мохандас ұлдарының ерекше қамқорлыққа лайық емес деп есептеді, ал Кастураба Мохандастың оларды қанағаттандырмайтынын сезінді. 1917 жылы Кастура Мохандастың индиго фермерлерімен жұмыс істеген Бихар штатының Чампаран қаласында әйелдердің әл-ауқаты үшін жұмыс істеді. Ол әйелдерге гигиена, тәртіп, денсаулық сақтау, оқу және жазуды үйретті. 1922 жылы денсаулығы нашар болғанына қарамастан, Гуджарат штатының Борсад қаласында Сатьяграха (бейбіт қарсылық) қозғалысына қатысты. Ол 1930 жылы күйеуінің танымал Тұз жорығына қатыспады, бірақ көптеген азаматтық наразылық акциялары мен жорықтарға қатысуын жалғастырды. Осының салдарынан ол бірнеше рет тұтқындалып, түрмеге қамалды.
Kasturba first involved herself with politics in South Africa in 1904 when, with her husband and others, she established the Phoenix Settlement near Durban. In 1913 she took part in protests against the ill treatment of Indian immigrants in South Africa, for which she was arrested and sentenced to hard labour. While in prison, she led other women in prayer and encouraged the educated women to teach the uneducated women how to read and write. Here, Gandhi was referred to as "Ba" or Mother, because she served as mother of the ashrams in India. A point of difference between Kasturba and Mohandas was the treatment of their children in their ashram. Mohandas believed that their sons did not deserve special treatment, while Kasturba felt that Mohandas neglected them. In 1917, Kasturba worked for women's welfare in Champaran, Bihar where Mohandas was working with indigo farmers. She taught women hygiene, discipline, health, reading and writing. In 1922, she participated in a Satyagraha (nonviolent resistance) movement in Borsad, Gujarat even though she was in poor health. She did not take part in her husband's famous Salt March in 1930, but continued to take part in many civil disobedience campaigns and marches. As a result, she was arrested and jailed on numerous occasions.
Денсаулық және қайтыс болу
Кастурба туғандағы асқынулар салдарынан созылмалы бронхитпен ауырады. Оның бронхиті пневмониямен күрделенді. 1908 жылғы қаңтарда күйеуі түрмеде отырғанда ораза ұстады, соның салдарынан қатты ауырып қалды. Ол өлімге сонша жақын келді ki, Мохандас одан кешірім сұрап, егер ол қайтыс болса, қайта үйленбеймін деп уәде берді. Кейін Кастурбаға үлкен операция жасалды. 1944 жылғы қаңтарда Ганди екі рет жүрек ұстамасына шалдықты, содан кейін ол көп уақытын төсекте өткізді. Тіпті сол жерде де ол ауырсынудан азат бола алмады. Түнде тынысы жетпей, ұйқысы бұзылды. Ол аюрведалық дәрігерді шақыруды сұрады, біраз кешігуден кейін үкімет дәстүрлі үнді медицинасының маманымен кездесуге рұқсат берді. Әуелде ол жақсы жауап берді, ақпанның екінші аптасында қысқа мерзімге мүгедектер арбасында верандада отырып, онымен сөйлесе алды. Бірақ кейін жағдайы нашарлап кетті. Оның ұлы Девдас пенициллин тағайындады, бірақ дәрігерлер оны қолдануға келіспеді, себебі бүйректің соңғы жетіспеушілігін пенициллинмен емдеу мүмкін емес еді. Дәрігерлер Ганди отбасына Кастурбаның жағдайының осылай нашарлағанын және пенициллин көмектеспейтінін хабарлады. Ол 1944 жылғы 22 ақпанда Пунадағы Ага Хан сарайында, жергілікті уақыт бойынша сағат 7:35-те 74 жасында қайтыс болды. Оның естелігі үшін Кастурба Ганди атындағы Ұлттық мемориалдық қор құрылды. Мохандас осы қорды Үндістан ауылдарындағы әйелдер мен балаларға көмек көрсету үшін пайдалануды өтінді.
Kasturba suffered from chronic bronchitis due to complications at birth. Her bronchitis was complicated by pneumonia. In January 1908 she fasted while her husband was in prison, and she became gravely ill. She came so close to death that Mohandas apologised to her, and promised he would not remarry if she died. Kasturba would later undergo a major surgery. In January 1944, Gandhi suffered two heart attacks, after which she was confined to her bed much of the time. Even there she found no respite from pain. Spells of breathlessness interfered with her sleep at night. She asked to see an Ayurvedic doctor, and after several delays, the government allowed a specialist in traditional Indian medicine to attend to her. At first she responded well, recovering enough by the second week in February to sit on the veranda in a wheelchair for short periods and talk with him. Later she suffered a relapse. Her son Devdas ordered penicillin, but her doctors did not want to use it because the final failure of the kidneys could not be relieved by penicillin. The doctors informed the Gandhi family that the condition of Kasturba had already deteriorated enough that penicillin would not be helpful. She died at the Aga Khan Palace in Pune, at 7:35 PM local time on 22 February 1944, aged 74. The Kasturba Gandhi National Memorial Trust Fund was set up in her memory. Mohandas requested that this fund be used to help women and children in villages in India.
Танымал мәдениетте
Нараян Десай Кастурба Гандиге арналған "Кастурба" атты пьеса жазды. Оны Адити Десай қойды және ол бірнеше рет сахнада көрсетілді. 1982 жылғы "Ганди" фильмінде Кастурба Ганди рөлін Рохини Хаттангади сомдады.
Narayan Desai wrote a play, Kasturba, based on Kasturba Gandhi. It was directed by Aditi Desai and was staged several times. In the 1982 film Gandhi, the role of Kasturba Gandhi was played by Rohini Hattangadi.