Кіріспе

Британдық жасырын ұйым

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Саяси соғыс атқарушы комитеті (PWE) – жаудың рухын күйрету және нацистік Германиямен одақтас немесе басып алынған елдердің рухын қолдау мақсатында ақ және қара пропаганданы жасау мен тарату үшін құрылған британдық құпия мекеме.

Тарих

1941 жылғы тамызда Сыртқы істер министрлігіне есеп беретін атқарушы орган құрылды. Қызметкерлердің көп бөлігі SO1 бөлімінен келді, ол сол кезге дейін Арнайы операциялар басқармасының үгіт-насихат бөлімі болған. Ұйымды бастапқыда Энтони Иден (Сыртқы істер министрі), Брендан Брекен (Ақпарат министрі) және Хью Далтон (Экономикалық соғыс министрі), сондай-ақ Рекс Липер және Даллас Брукс, Роберт Брюс Локхарт төрағалыққа (кейіннен Бас директор) сайланды. Рунделл Палмер (болашақтағы 3-ші Селборн графы) Далтонды, ол Сауда кеңесінің президенті болып тағайындалғаннан кейін алмастырды. Би-Би-Си кеңесшісі және бұрынғы Берлиндегі дипломат Ивон Киркпатрик та комитетке қосылды, ал Липер Грекиядағы Британ елшісі болды. PWE құрамына Ақпарат министрлігінің, Арнайы операциялар басқармасының үгіт-насихат бөлімдері және Би-Би-Си қызметкерлері кірді. Оның бас штабы Вобурн абаттығында, ал Лондон кеңсесі Би-Би-Си-дің Буш-хаусында орналасқан. Саяси соғыс атқару органы құпия департамент болғандықтан, сыртқы әлеммен байланыс жасағанда Саяси барлау департаменті (PID) деген жасырын атауды қолданды. D-Day-ден кейін PWE-нің ақ пропаганда қызметкерлерінің көпшілігі SHAEF-тің Психологиялық соғыс бөліміне (PWD/SHAEF) ауыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін PWE-ге неміс әскери тұтқындарын қайта тәрбиелеу міндеті жүктелді. Пропаганданың басқа түрлері сияқты, PWE неміс әскери тұтқындарына да бірдей «ақ», «сұр» және «қара» жіктемелерін қолданды. «Қара» санатына жатқан тұтқындар қауіпті, фанатикалық нацистер деп есептелді, ал нацизмге қарсылар «ақ», ал саяси көзқарасы жоқ жауынгерлер «сұр» деп жіктелді.

Іс-шаралар

PWE-нің қызметіне жасырын үгіт тарату кірді, оның ішінде хабар таратудан бастап, моралды төмендету және дезертирлікті ынталандыру үшін дыбыс күшейткіштерді пайдалану, листовкалар тастау және оккупацияланған елдердегі жасырын басылымдарды тарату, қаңқу шаруаларын жүргізу, сондай-ақ жалған ақпарат жасау сияқты шаралар кірді. Пропаганданың негізгі түрлері радио хабарлары мен баспа карточкалары, листовкалар және құжаттар түрінде болды. PWE Gustav Siegfried Eins, Soldatensender Calais және Kurzwellesender Atlantik сияқты бірнеше жасырын радиостанция құрды. Өздерінің бұзушылық хабарларын жеткізу үшін PWE Германия мен оккупацияланған елдердегі оқиғалар туралы ақпарат таратты, басқа қызметтер мен агенттіктерден, соның ішінде тұтқындарды сұраудан, оккупацияланған елдерден алынған газеттерден және бомбалау шабуылдарының фототалдауынан ақпарат жинады. Осы соңғы дереккөз жойылған көшелердің (тіпті жеке үйлердің) тізімдерін тарату үшін, ал кейде неміс БАҚ-тың «нақты уақыт» хабарларын жалғандау үшін пайдаланылды. PWE-нің кейбір іс-әрекеттері, мысалы, қайтыс болған неміс сарбаздарының рөлін сомдап, олардың отбасыларына бейбітшілік туралы хабарламалармен бірге азық-түлік жәрдемдерін жіберу сияқты мәселелер даулы болды. Кейіннен соғыс кезінде британдық қара пропаганда радиостанциясын басқарған Сефтон Делмер отбасының жақындарын көру үмітінің жалған екенін, бірақ шұжықтың нақты екенін әзілдеп айтты.