Кіріспе

Француз Полинезиясындағы арал, Таиландтағы қала.

Хуахине – Оңтүстік Тынық мұхитындағы Францияның теңізден тыс аумағы Француз Полинезиясындағы Қоғам аралдары тобында орналасқан арал. Ол Левард аралдарының (Îles sous le Vent) бөлігі. 2017 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 6 075 адамды құрайды.

Тарих

Адамның Хуахинеде болуы кем дегенде мың жыл бұрын басталады, мұны аралдағы көптеген Марае куәландырады. Археологтар ежелгі Таити Маохи халқының Хуахинеге біздің заманымыздың 9-шы ғасырынан бері қоныстанғанын болжайды. Хуахинеде 850-ден 1100 жылдарға дейінгі аралықта мерзімделген полинезиялық археологиялық ескерткіштердің ең ірі шоғырлану орындарының бірі орналасқан.

Тәуелсіз патшалық

ХХ ғасырдың аяғына дейін Хуахине тәуелсіз патшалық болды, сондай-ақ Хуахине және Маяо патшалығы деп те аталатын. Дәстүр бойынша, үш негізгі әулет бір-бірінен кейін билік құрды:

Хау мо'о rere әулеті 17 ғасырда құрылған; оның соңғы өкілі 1769 жылы капитан Кукпен кездескен патшайым Теха'апапа I болды. Ол патшалығының бірлігі мен тәуелсіздігін сақтап қалды. Таматоа әулеті Теха'апапа I және оның күйеуі Мато а Таматоадан бастау алады, ол Раиатеаның Таматоа отбасының мүшесі еді. Олар Хуахинедегі Таматоа тармағының негізін қалады. Бұл әулет 1854 жылға дейін билік етті. Теурурай әулеті Хуахине басшысы Ари'имат Теурурай және оның әйелі Тери'итепоруара'и Таматоадан тараған, ол Раиатеаның Таматоа отбасының мүшесі және Хуахине патшайымы Теха'апапа I-нің шөбере қызы болды. Бұл әулет 1854 жылдан 1895 жылға дейін билік етті. Полинезиялық ханзада Териифа'атау Марама Хуахине және Раиатеа тақтарына бір уақытта талап етуге құқылы болды. Алайда, екі патшалық үшін де осы екі тақтың бір тақ астында бірігуі қабылдауға келмейтін болды, сондықтан оның кіші інісі Раиатеа тағына мұрагер болады деп келісілді. 1884 жылы Териифа'атау Марама премьер-министр лауазымын алды, бұл лауазымға оның сол жылы патша болған інісі бұрын ие болған еді. Териифа'атау Марама Францияның Хуахине және Маяо патшалығын аннексиялауындағы маңызды тұлға болды. 1895 жылы регент, патшайым Техаапапаның атынан, және патшалықтың бас басшылары Францияның пайдасына өздерінің биліктерінен және артықшылықтарынан толық бас тартты, бұл туралы мәлімдеме 15 қыркүйекте жасалған құжатта жазылған. Аннексиядан кейін ол Тефарерийдің басшысы болып сайланды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды.

Еуропалық зерттеулер мен отарлау

Хуахине деген атау сөзбе-сөз "әйел жынысы" дегенді білдіреді. Оны "жүкті әйел" деп аударуға болады, себебі Тауайура тауының пішіні жатқан жүкті әйелді еске салады. Капитан Джеймс Кук 16 шілде 1769 жылы Фэр-Харборға келді, оны Тупаи бағыттады. Олар басшылық етіп тұрған басшы Ори (Мато) кездесті. Кук 3 қыркүйек 1773 жылы қайта оралды және Оридің ұлы Тери'итариамен, аралдың жаңа арий-рахиімен кездесті. Миссионер Ауна Гавайиде жұмыс істеуден бұрын Хуахине аралында дьякон қызметін атқарды. 1775 жылы испандық Доминго Бонаэча аралды "La Hermosa" (Әдемі) деп атады. Бүгінде ол "әйел аралы" деген лақап атымен танымал. 1846 жылы арал француз билігіне сәтті қарсылық көрсетті, тұрғындары отарлау идеясына ешқашан мойын бұрмады және 1847 жылы арал Хуахине Корольдігі деген атпен тәуелсіз мемлекет деп жарияланды. 20 сәуір 1879 жылы SMS Бисмарк командирі Карл Дейнхард және Германия империясының Оңтүстік теңіз аралдарындағы консулы Густав Годефрой кіші Германия империясы атынан арал үкіметімен достық және сауда туралы шартқа қол қойды. 1888 жылы француздар арал үстінен протекторат орнатып, 18 сәуірде аралды ресми түрде аннексиялады. 1890 жылдың қыркүйегінде француз әскери кемелері ең ірі екі ауылды бомбалады, салдарынан бірнеше адам қаза тапты. Соңғы патшайым Тэ хаапапа III тақтан алынды, ал 1895 жылы арал Океаниядағы француздық иеліктерінің құрамына қосылды.

География

Хуахине аралдарының ұзындығы шамамен, ең жоғарғы ені болса шамамен құрайды. Ол екі негізгі аралдан тұрады, оларды бірнеше кішкентай аралшалар мен коралл рифі қоршап тұрады. Хуахине Нуи (Үлкен Хуахине) солтүстікте, ал Хуахине Ити (Кіші Хуахине) оңтүстікте жатыр. Жер ауданының жалпы көлемі шамамен құрайды. Екі аралдың арасы бірнеше жүз метр сумен бөлінген, және төмен су кезінде құм аралымен жалғасады. Хуахине Нуи мен Хуахине Итиді байланыстыру үшін кішкентай көпір салынған. Оның ең биік нүктесі – 669 метр биіктіктегі Тури тауы. Хуахине Нуидің солтүстік-батысында Лак-Фауна-Нуи (Лак-Маева) деп аталатын тұзды-тұщы судың көлі орналасқан. Бұл көл ежелгі атолл лагунасының қалдығы. Хуахине Нуидің солтүстік жағалауында орналасқан Хуахине әуежайы арқылы әуе көлігімен қатынау мүмкіндігі бар.

Флора мен фауна

Бұл аралдың беті қалың өсімдіктермен жабылған, олардың көп бөлігі кокос пальмаларынан тұрады. Мұнда екі маңызды ботаникалық бақ та бар: полинезиялық дәстүрлі емдік өсімдіктерге арналған Арийура бақ жұмағы және әлемнің басқа бөліктерінен әкелінген жеміс ағаштары өсірілетін l'Eden Parc. Аралдың фаунасы, әсіресе балықтар мен құстарға өте бай. Олардың арасында ғасырлар бұрын жойылған Хуахина шыршасы (Aplonis diluvialis) бар, аралда табылған қазба қалдықтары оның жоғалуын шамамен жеті ғасыр бұрынға саяды (дегенмен, неміс табиғаттанушысы Георг Форстер 18 ғасырда Раиатеа аралында осы жануарға өте ұқсас құсты бейнелеген). 2019 жылы Partula rosea және Partula varia бұршақтары аралға қайта енгізілді. 2024 жылдың ақпан айында Полинезия орнитологиялық қоғамы Таити жолақты құлынды аралға қайта қоныстандырды.

Экономика

Арал тұрғындары егіншілік және балық аулау сияқты шаруашылық түрлерімен айналысады. Егіншілік өнімдеріне ваниль (Vanilla × tahitensis түрі) және әртүрлі түрдегі қарбыз кіреді. Жасыл кокос орманының арқасында копра өндірісі де жергілікті экономика үшін өте маңызды қызмет болып табылады.

Туризм

Атоллға және әуежайға келетін круиздік кеме жолаушылары арқылы туризм де маңызды экономикалық сектор болып табылады. Хуахинедегі танымал көрікті жерлердің бірі – ұзын тұщы сулы егіздер мекендейтін ағыннан өтетін көпір. Жергілікті тұрғындар осы егіздерді қасиетті деп санайды, бұл туралы жергілікті мифологияда айтылған. Осы жылжымалы жандарды тамашалағанда, туристер скумбрияның бір консервісін сатып алып, егіздерге тамақтандыра алады. Аралдың солтүстігіндегі Фа’ахия археологиялық қазбаларында аралдың ең алғашқы полинезиялық қоныс салушылары жойған бірнеше жойылған құс түрлерінің қазба қалдықтары табылды.

Көлік

Аралда Air Tahiti авиакомпаниясының ATR турбовинтті ұшақтарымен Huahine Fare әуежайы арқылы жолаушылар тасымалы жүзеге асырылатын рейстері белгіленген.