Кіріспе
Кеміргіштердің түрі. Солтүстік Айдахо жерсілкіні (Urocitellus brunneus) – жерсілкіндердің ең ірі туысының бір түрі. Бұл түр және Оңтүстік Айдахо жерсілкіні бұрын бір түр деп есептелген, және Айдахо жерсілкіні деп аталған. Оның ұзындығы шамамен 233 мм, ал салмағы 120-ден 290 граммға дейін жетеді.
The northern Idaho ground squirrel (Urocitellus brunneus) is a species of the largest genus of ground squirrels. This species and the Southern Idaho ground squirrel were previously considered conspecific, together called the Idaho ground squirrel. The species is about 233mm in length and weighs 120 to 290 grams.
Тамақ және өмір тарихы
Солтүстік Айдахо жерсілкіні 8 ай бойы тамыз айынан сәуір айының соңына дейін қыстайды. Олардың рационында негізінен гүлді шөптер, шөптер, бұталар, ағаштар, қамыстар және сұрғыштар болады. Бұл түр сәуірден шілдеге дейін белсенді болады, ал жылдың қалған уақытын қыстауға жұмсайды. Белсенді кезеңнің алғашқы екі аптасында Солтүстік Айдахо жерсілкіні көбейе бастайды. Жұптасу кезінде еркектер жыныстық пісіп келген аналықтарды басқа еркектерден қорғайды. Жұптасу маусымы 12–13 күнге созылады. Аналықпен жұптасқаннан кейін еркектерді иіннен қуады. Солтүстік Айдахо жерсілкінінің мекендеген жерінде бұрын үлкен шалфей, ащы бұта, жергілікті шоғырлы шөптер мен гүлді шөптер өскен, бірақ қазір бұл аймақта ирек шөп пен медуза бас шөбі таралған. Қыс айларында Солтүстік Айдахо жерсілкіні белсенді маусымдағы жерлерге қарағанда жапсырмасы кеңрек ортада қыстайды. Бұл түр бұрын 1600 км² аумақты мекендеген, бірақ қазір тек 20 км²-ден аз аумақты ғана алып жатыр.
Қауіптер
Бұл түрдің азаюының басты себебі - тіршілік ортасының жойылуы. Елді мекендеуге дейінгі кезеңде солтүстік Айдахо жерсілкіштері жайылымдық жерлерді қамтитын ponderosa қарағай ормандарында өмір сүрді. Американың түпкілікті тұрғындары осы ормандарды өртеп жіберген, бұл жерсілкіштер жүруі үшін ашық жерлерді көбейтіп, жас ағаштарға олар мекендейтін шалғынды жерлерге толуға мүмкіндік берді. 1910 жылы өрт сөндіру қозғалысы осы өрттерді тоқтатты. Солтүстік Айдаходағы жерсілкіштердің тіршілік ортасындағы ағаш кесу жұмыстары орманның қалыңдауына себеп болды, бұл түрге бос орын қалдырмады. Халық санының төмендеуімен, туысқа батудың (инбридинг) күшеюі және генетикалық әртүрліліктің төмендеуі солтүстік Айдахо жерсілкіштерін құрып кетуге алып келеді. Түрлер екі түрлі тіршілік ортасын пайдаланатындықтан (бірін қыста қыстау үшін, екіншісін жазғы уақытта), ең тиімді қорғау – екі тіршілік ортасын да қалпына келтіру болып табылады. 2003 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі солтүстік Айдахо жерсілкіштерін қалпына келтіру жоспарын енгізді. Бұл жоспарда халықтың санын ұлғайту, мета-популяцияларды құру және олар өзін-өзі қамтамасыз еткенше күтіп-бағып ұстау көзделеді. Жоспардың аяқталуы үшін тиімді популяцияның саны 5000-нан асуы керек. Сонымен қатар, егер жабайы популяцияны арттыруға қол жеткізілмесе, тұтқында өсіру бағдарламасы қолданылуы мүмкін. 2022 жылдың тамызында АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі қалпына келтіру жоспарын және түрлерді бағалау үшін 5 жылдық шолу жариялады. Жерсілкіштер үшін орманды қалпына келтіру жөніндегі зерттеулер 2027 жылға дейін аяқталуы күтілуде. Орманды сирету, содан кейін бақыланған өрт және бақыланған өрт NIDGS тіршілік ортасын қалпына келтіру үшін қолданылуда. Пайетт ұлттық орманындағы 32 акр жер NIDGS тіршілік ортасы үшін бақыланған өртке ұшырады. OX Ranch 7,783 акр жері бар NIDGS-тің ең ірі популяциясын қолдау үшін Safe Harbor келісіміне қол қойды (ранч консервацияның маңызды бөлігі болып табылады). Жерсілкіш әлі де қорғауға алынған түр болып табылады.