Жұбаннің Тестаменті: Мысыр патшасы және оның ұстаздары

Кіріспе

Әйүптің өсиеттері (кейде Диврей Лёв деп те аталады, сөзбе-сөз "Әйүптің сөздері") – б.з.б. 1-ғасырында немесе б.з. 1-ғасырында жазылған кітап (сондықтан христиан ғалымдары оны көбінесе "Құдайлық өсиеттер аралық әдебиет" дәстүрінің бір бөлігі деп санайды). Сақталған ең ерте нұсқасы 5-ғасырдағы копт тілінде, ал басқа ерте нұсқалары грек және көне славян тілдерінде кездеседі.

Мазмұны

Бұл ертегілер сипатында, еврей аггадасының стилінде, Әйүп кітабын кеңейте келе, Әйүпті Мысырдың патшасы етеді. Ескі Келісімдегі көптеген апокрифтік шығармалар сияқты, бұл да Әйүптің соңғы ауруы туралы баяндайды, онда ол ұлдары мен қыздарын шақырып, оларға соңғы нұсқауларын және насихаттарын береді. Әйүптің өсиеті Әйүп кітабындағы барлық таныс кейіпкерлерді қамтиды, Әйүптің әйеліне одан да маңызды рөл беріледі, оның есімі Ситидос, және христиан оқырмандары табатын христиандық сенімдерге, мысалы, Құдайға шарапат ету және кешірім беру сияқты көптеген параллельдер бар. Мұнда Әйүптің бірінші әйелі қайтыс болады, ал Әйүп кітабының эпилогындағы жеті ұлы мен үш қызы оның екінші әйелінен туған, ол сынақтары аяқталғаннан кейін үйленді. Әйүптің өсиетіне сәйкес, оның екінші әйелі – Яқуптың қызы Дина. Бұл Әйүптің Израиль үйіне қосылғанын ғана емес, сонымен қатар Ыбырайымның өлімі мен Мұсаның дүниеге келуі аралығында өмір сүргенін білдіреді. Киелі кітаптағы Әйүп кітабынан айырмашылығы, Киелі кітапта Әйүпке қарсы Шайтанның озбырлығы Әйүптің бір яһуди емес ғибадатхананы қиратқанынан туындаған деп сипатталған. Шындығында, Шайтан тек прокурор ғана емес, әлдеқайда зұлым тұлға ретінде бейнеленген. Әйүп те басқаша бейнеленген; Шайтан Әйүпке тікелей шабуыл жасайды, бірақ Әйүптің шыдамдылығының арқасында әрқашан сәтсіздікке ұшырайды, бұл Киелі кітаптағы оқиғадан өзгеше, онда Әйүп құрбан болғанымен сенімін сақтайды. Кітаптың соңғы бөлімі, Киелі кітаптағы сияқты Әйүптің жұбатушыларына арналған, Киелі кітаптағы оқиғадан одан да көп алшақтайды. Құдайға шағымданудың немесе қарсылық көрсетудің орнына, Әйүп жұбатушыларының реніштеріне қарамастан, өз сенімін тұрақты түрде растайды. Жұбатушылардың бірі бас тартады, ал қалғандары оған медициналық көмек көрсетуге тырысады, бірақ Әйүп өзінің сенімінің рас екенін қатыстырады, соңында Құдайдың дауысы жұбатушыларға осы мінез-құлқын тоқтатуға бұйырады. Көптеген жұбатушылар Құдайдың дауысын тыңдағаннан кейін, Әйүптің тағдырына әлі де қайғырып жүрген соңғы адамды мазақтайды. Көптеген өсиеттерден айырмашылығы, бұл мәтін этикалық пайымдамаларға емес, аңызды жеткізуге және көптеген әндерді енгізуге көбірек назар аударады. Бір жолы әйелдердің кеуделеріне байлайтын түрлі-түсті баулар туралы айтылады, олардың көмегімен періштелердің тілінде ән салуға мүмкіндік алады. Кейбіреулер бұл – тілдерде сөйлеудің ерте мысалы дейді.

In folktale manner in the style of Jewish aggada, it elaborates upon the Book of Job making Job a king in Egypt. Like many other Testament of works in the Old Testament apocrypha, it gives the narrative a framing tale of Job's last illness, in which he calls together his sons and daughters to give them his final instructions and exhortations. The Testament of Job contains all the characters familiar in the Book of Job, with a more prominent role for Job's wife, given the name Sitidos, and many parallels to Christian beliefs that Christian readers find, such as intercession with God and forgiveness. In this text, Job's first wife dies and the seven sons and three daughters that he had in the epilogue of the book of Job were from his second wife, whom he married after his trials ended. According to the Testament of Job, his second wife is Dinah, the daughter of Jacob. This would mean that not only was Job joined to the house of Israel, but also that Job lived between the death of Abraham and the birth of Moses. Unlike the Biblical Book of Job, Satan's vindictiveness towards Job is described in the Testament as being due to Job destroying a non Jewish temple. Indeed, Satan is described in a far more villainous light, than simply being a prosecuting counsel. Job is equally portrayed differently; Satan is shown to directly attack Job, but fails each time due to Job's willingness to be patient, unlike the Biblical narrative where Job falls victim but retains faith. The latter section of the work, dedicated like the Biblical text to Job's comforters, deviates even further from the Biblical narrative. Rather than complaining or challenging God, Job consistently asserts his faith despite the laments of his comforters. While one of the comforters gives up, and the others try to get him medical treatment, Job insists his faith is true, and eventually the voice of God tells the comforters to stop their behaviour. When most of the comforters choose to listen to God's voice, they decide to taunt the one remaining individual who still laments Job's fate. Unlike many Testament of works, there is little concentration on ethical discourses, instead the text concentrates on delivering narrative, as well as embedding a noticeably large number of hymns. One passage concerns multicoloured cords for women to put around their breasts to enable them to sing in the language of the angels. Some say this is an early example of speaking in tongues.

Монтанисттер

Монантистердің (кейінірек христиан сектасының) шабыттанған сөздерінің тілдердің тағы бір түрі болғаны туралы пікір айтылды. Бұл бірнеше ғалымдарды Монтанистер Әйүптің өсиетінің бөліктерін өңдеп, осыған ұқсас бөлімдер қосып жазған болуы мүмкін деген ойға келтірді. Хат өлімнен кейінгі өмірге сілтеме жасап аяқталады: "Ол, Раб қайта оятар елдермен бірге қайта тіріледі деп жазылған. Раббымызға даңқ болсын. Әмин."

Емдеушілер

Бұл еңбек "Терапевттер" қауымынан бастау алған деген ұсыныс бар. Дегенмен, тіл білу терапевтердің практикасы ретінде жазылған емес.

Апокрифтер санатына бөлу

V ғасырдың соңында «Иовтың өсиеттері» кітабы Геласий жарлығы бойынша канонды емес кітаптар қатарына жатқызылды. Содан кейін, Рим-католик авторлары бұл кітапқа көп көңіл бөлмеді, тек 1833 жылы Анджело Май редакциялаған серияда жарияланды (Scriptorum Veterum Nova Collectio Vol. vii, 180–191-беттер). Майдың қолжазбасында екі атау болған: «Кінәсіз Иовтың өсиеті, көптеген сынақтарда жеңімпаз, қасиетті» (бұл атау көнерек сияқты) және «Иов кітабы, оны Жобаб деп атайды, оның өмірі және өсиетінің көшірмесі».

Баспа ісі

Роберт А. Крафт редакциялаған грек және ағылшын тілдеріндегі екі тілді басылым 1974 жылы Нью-Йорк қаласында Киелі кітаптар қоғамы тарапынан жарық көрді.