Кіріспе

Клацсоп – АҚШ-тың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы чинукан тілінде сөйлейтін шағын тайпа. 19-шы ғасырдың басында олар қазіргі Орегон штатының солтүстік-батыс жағалауында, Колумбия өзенінің аузынан Тилламук Хедіне дейін орналасқан аймақты мекендеген.

Тіл

Clatsop түпнұсқа тілінде łät'cαp, яғни "құрғатылған лосось орны" дегенді білдіреді. Clatsop бастапқыда бір ғана елді мекеннің атауы болған, кейін бүкіл тайпаға қолданылды. Clatsop тайпасы қолданған диалект – Төменгі Чинукан тілінің жойылған диалектісі. Льюис пен Кларктың ашылу экспедициясы олармен байланыс жасаған кезде Clatsop тайпасының көпшілігі Чинук жаргонында сөйледі. Кейбіреулері Нехалем тілінде сөйледі, бұл сол тайпамен аралас некелер мен бірге тұруын көрсетеді. Чинук жаргоны – сауда тілі және бір кезде Тынық мұхитының солтүстік-батысының көп бөлігінде қолданылған. Аймақтағы көптеген жер аттары Чинук жаргонынан алынған, мысалы, Экола Крик және Парк – "кит".

Тарих

Бұл тайпа алғаш рет 1792 жылы Роберт Грейдің күнделіктерінде тіркелген. 1805 жылы Льюис пен Кларк экспедициясы Колумбия өзенінің сағасында олармен кездесті. Экспедиция соңғы лагерін осы тайпаның құрметіне Форт Клатсоп деп атады, ал тайпаның ең жақын үлкен ауылы шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан еді. Орегон штатының Клатсоп округі осы тайпаның атымен аталған. Уильям Кларктың күнделіктерінде айтылғандай, Клатсоп үш жеке ауылда тұратын, шамамен 200 адамнан тұратын, самырсын тақтайшаларынан салынған үлкен үйлерде тұрған. Клатсоп мүшелері Еуропалық өндіріс тауарлары үшін тері мен басқа да тауарларды саудалау үшін жиі фортқа келіп тұратын. Тайпаның басшылары (немесе "бастықтары") болған, бірақ олар әлеуметтік жағынан икемді болған. Отбасылар бір-бірімен тамақ көзіне жақын орналасқан шағын ауылдарда және маусымдық лагерьлерде байланысқан. Клатсоп ашылу экспедициясымен шабал, жидектер және аң аулау туралы кеңестер бөлісті. Корпустың бұрынғы қыста жазықтардағы индейлермен болған қарым-қатынасымен салыстырғанда, олардың Клатсоппен болған қарым-қатынасы шектеулі болды. Екі топ әлеуметтік іс-шараларға қатыспады, ал қыста сауда үшін форт тек 24 күн ғана ашық болды. Бұған себеп жағалаудағы тайпалардың бұрыннан ағылшын саудагерлерімен байланысы болған болуы мүмкін. Клатсоп пен Чинук американдық экспедициядан тауарларына жоғары баға сұрады, осы кезде Корпустың "индейлік сыйлықтар" қоры азайған еді. Корпус мүшелерінің күнделіктерінде тек екі Клатсоп – Кобоуэй мен Кускалардың есімдері жиі кездеседі. 1851 жылғы келісімде Клатсоп тайпасы жерлерінің 90 пайызын АҚШ үкіметіне беруді ұсынды. Бұл келісім Солтүстік-Батыстағы көптеген келісімдердің бірі болды, бірақ Сенат оны ратификацияламады. Басқа тайпалардан айырмашылығы, олардың мүшелері резервацияға көшіп баруға міндеттелмеді. Олар Орегондағы резервациялардан шығаруға бағытталған ұйымдастырылған күш-жігердің ошағына түспеген жалғыз тайпалардың бірі болды. Тилламук тілінде сөйлейтін соңғы адам 1972 жылы қайтыс болды. Жеке Клатсоп Нехалем Силецтің Біріккен тайпаларына және Гранд-Рондедің Біріккен тайпаларына мүшелікке үміттене бірақ қабылданбады. 2001 жылдың қаңтар айында Чинук тайпасы (оның құрамында Клатсоп та болды) президент Клинтонның жарлығымен ресми федералды тану алды. Бұл федералды мәртебеге ие болу Чинук тайпасының Клатсоп мүшелерін алып тастады. "Чинук" тайпасының заңдық мәртебесі Буш әкімшілігі билікке келгеннен кейін дереу өзгертілді. 2004-2006 жылдардағы Льюис пен Кларк экспедициясының екі жүз жылдығы Клатсоп пен Чинук тайпаларының мәртебесіне жаңа қызығушылықты тудырды. Клатсоптың қазіргі таңда ресми танылуы жоқ және соңғы жылдары олардың қоғамдық өзіндігін сақтау үшін күресіп келеді. Қалған 200-ге жуық мүшелердің кейбіреулері қазір ресми емес конфедерацияны құрайды, Орегонның Клатсоп Нехалем Біріккен тайпалары, бұрын Тилламук шығанағының маңындағы аймақты мекендеген Салишан тілінде сөйлейтін Нехалем (Тилламук) тайпасымен одақтасқан. Көптеген Клатсоптар (танылмаған) Чинук тайпасына тіркелген. Аймақтағы басқа тайпалар, мысалы Квинальт, Силец және Гранд-Ронде, сонымен қатар Клатсоп ұрпақтарының бірнеше мүшелері бар. Клатсоп ұрпақтары бұрынғыдай отбасылық және шағын қоғамдық бірліктер ретінде өздерінің мәдениетін және рәсімдерін сақтап келеді. 2020 жылдың мамыр айында Солтүстік жағалау жерін сақтау ұйымы солтүстік Орегон жағалауында орналасқан Неаванна Пойнт Хабитат қорығын Клатсоп Нехалем Біріккен тайпаларына берді. Сисайд пен Орегон штатының Гирхарт қалаларының арасында орналасқан аймақ, Сисайдтың солтүстік шетіндегі Неканикум сағасында тұщы жерлер мен Ситка емен ормандарынан тұрады. Неаванна мен Неакокси сағалары Тынық мұхитына құятын Неканикум өзеніне қосылады. Қазіргі тайпа мүшелерінің ата-бабалары еуропалықтар келгенге дейін ұзақ уақыт бойы осы жерде өмір сүрген, бірақ кейіннен адамдар жер аударылды. Клатсоптар бұл жерді Не ах кокси, яғни "кішкентай қарағайлар өсетін жер" деп атаған.

Музей экспонаттары

Тилламоктың Тилламок округі пионерлер мұражайында Клацсоп халқының тарихына арналған көрмелер бар.