Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клацсоп – АҚШ-тың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы чинукан тілінде сөйлейтін шағын тайпа. 19-шы ғасырдың басында олар қазіргі Орегон штатының солтүстік-батыс жағалауында, Колумбия өзенінің аузынан Тилламук Хедіне дейін орналасқан аймақты мекендеген.
The Clatsop are a small tribe of Chinookan speaking Native Americans in the Pacific Northwest of the United States. In the early 19th century they inhabited an area of the northwestern coast of present day Oregon from the mouth of the Columbia River south to Tillamook Head, Oregon.
Тіл
Clatsop түпнұсқа тілінде łät'cαp, яғни "құрғатылған лосось орны" дегенді білдіреді. Clatsop бастапқыда бір ғана елді мекеннің атауы болған, кейін бүкіл тайпаға қолданылды. Clatsop тайпасы қолданған диалект – Төменгі Чинукан тілінің жойылған диалектісі. Льюис пен Кларктың ашылу экспедициясы олармен байланыс жасаған кезде Clatsop тайпасының көпшілігі Чинук жаргонында сөйледі. Кейбіреулері Нехалем тілінде сөйледі, бұл сол тайпамен аралас некелер мен бірге тұруын көрсетеді. Чинук жаргоны – сауда тілі және бір кезде Тынық мұхитының солтүстік-батысының көп бөлігінде қолданылған. Аймақтағы көптеген жер аттары Чинук жаргонынан алынған, мысалы, Экола Крик және Парк – "кит".
Clatsop in the original language is łät'cαp, which means "place of dried salmon". Clatsop was originally the name of a single settlement, later applied to the tribe as a whole. The Clatsop dialect used by the tribe is an extinct dialect of the Lower Chinookan language. Most Clatsops spoke Chinook Jargon by the time Lewis and Clark's Corps of Discovery made contact with them. Some spoke Nehalem, reflecting intermarriage and cohabitation with that tribe. Chinook Jargon is a trade language and was once used throughout much of the Pacific Northwest. Many place names in the area come from the Chinook Jargon, for example, Ecola Creek and Park — "whale".
Тарих
Бұл тайпа алғаш рет 1792 жылы Роберт Грейдің күнделіктерінде тіркелген. 1805 жылы Льюис пен Кларк экспедициясы Колумбия өзенінің сағасында олармен кездесті. Экспедиция соңғы лагерін осы тайпаның құрметіне Форт Клатсоп деп атады, ал тайпаның ең жақын үлкен ауылы шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан еді. Орегон штатының Клатсоп округі осы тайпаның атымен аталған. Уильям Кларктың күнделіктерінде айтылғандай, Клатсоп үш жеке ауылда тұратын, шамамен 200 адамнан тұратын, самырсын тақтайшаларынан салынған үлкен үйлерде тұрған. Клатсоп мүшелері Еуропалық өндіріс тауарлары үшін тері мен басқа да тауарларды саудалау үшін жиі фортқа келіп тұратын. Тайпаның басшылары (немесе "бастықтары") болған, бірақ олар әлеуметтік жағынан икемді болған. Отбасылар бір-бірімен тамақ көзіне жақын орналасқан шағын ауылдарда және маусымдық лагерьлерде байланысқан. Клатсоп ашылу экспедициясымен шабал, жидектер және аң аулау туралы кеңестер бөлісті. Корпустың бұрынғы қыста жазықтардағы индейлермен болған қарым-қатынасымен салыстырғанда, олардың Клатсоппен болған қарым-қатынасы шектеулі болды. Екі топ әлеуметтік іс-шараларға қатыспады, ал қыста сауда үшін форт тек 24 күн ғана ашық болды. Бұған себеп жағалаудағы тайпалардың бұрыннан ағылшын саудагерлерімен байланысы болған болуы мүмкін. Клатсоп пен Чинук американдық экспедициядан тауарларына жоғары баға сұрады, осы кезде Корпустың "индейлік сыйлықтар" қоры азайған еді. Корпус мүшелерінің күнделіктерінде тек екі Клатсоп – Кобоуэй мен Кускалардың есімдері жиі кездеседі. 1851 жылғы келісімде Клатсоп тайпасы жерлерінің 90 пайызын АҚШ үкіметіне беруді ұсынды. Бұл келісім Солтүстік-Батыстағы көптеген келісімдердің бірі болды, бірақ Сенат оны ратификацияламады. Басқа тайпалардан айырмашылығы, олардың мүшелері резервацияға көшіп баруға міндеттелмеді. Олар Орегондағы резервациялардан шығаруға бағытталған ұйымдастырылған күш-жігердің ошағына түспеген жалғыз тайпалардың бірі болды. Тилламук тілінде сөйлейтін соңғы адам 1972 жылы қайтыс болды. Жеке Клатсоп Нехалем Силецтің Біріккен тайпаларына және Гранд-Рондедің Біріккен тайпаларына мүшелікке үміттене бірақ қабылданбады. 2001 жылдың қаңтар айында Чинук тайпасы (оның құрамында Клатсоп та болды) президент Клинтонның жарлығымен ресми федералды тану алды. Бұл федералды мәртебеге ие болу Чинук тайпасының Клатсоп мүшелерін алып тастады. "Чинук" тайпасының заңдық мәртебесі Буш әкімшілігі билікке келгеннен кейін дереу өзгертілді. 2004-2006 жылдардағы Льюис пен Кларк экспедициясының екі жүз жылдығы Клатсоп пен Чинук тайпаларының мәртебесіне жаңа қызығушылықты тудырды. Клатсоптың қазіргі таңда ресми танылуы жоқ және соңғы жылдары олардың қоғамдық өзіндігін сақтау үшін күресіп келеді. Қалған 200-ге жуық мүшелердің кейбіреулері қазір ресми емес конфедерацияны құрайды, Орегонның Клатсоп Нехалем Біріккен тайпалары, бұрын Тилламук шығанағының маңындағы аймақты мекендеген Салишан тілінде сөйлейтін Нехалем (Тилламук) тайпасымен одақтасқан. Көптеген Клатсоптар (танылмаған) Чинук тайпасына тіркелген. Аймақтағы басқа тайпалар, мысалы Квинальт, Силец және Гранд-Ронде, сонымен қатар Клатсоп ұрпақтарының бірнеше мүшелері бар. Клатсоп ұрпақтары бұрынғыдай отбасылық және шағын қоғамдық бірліктер ретінде өздерінің мәдениетін және рәсімдерін сақтап келеді. 2020 жылдың мамыр айында Солтүстік жағалау жерін сақтау ұйымы солтүстік Орегон жағалауында орналасқан Неаванна Пойнт Хабитат қорығын Клатсоп Нехалем Біріккен тайпаларына берді. Сисайд пен Орегон штатының Гирхарт қалаларының арасында орналасқан аймақ, Сисайдтың солтүстік шетіндегі Неканикум сағасында тұщы жерлер мен Ситка емен ормандарынан тұрады. Неаванна мен Неакокси сағалары Тынық мұхитына құятын Неканикум өзеніне қосылады. Қазіргі тайпа мүшелерінің ата-бабалары еуропалықтар келгенге дейін ұзақ уақыт бойы осы жерде өмір сүрген, бірақ кейіннен адамдар жер аударылды. Клатсоптар бұл жерді Не ах кокси, яғни "кішкентай қарағайлар өсетін жер" деп атаған.
The tribe is first reported in the 1792 journals of Robert Gray. Members were encountered at the mouth of Columbia in 1805 by the Lewis and Clark Expedition. The expedition named their last encampment Fort Clatsop after the tribe, whose nearest major village was approximately 7 mile (11 km) away. Clatsop County, Oregon was named after this tribe. According to the journals of William Clark, the Clatsop comprised about 200 people living in three separate villages, with large longhouses constructed of cedar planks. Clatsop members regularly visited the fort to trade furs and other goods for European manufactured goods. The tribe had designated headmen (or "chiefs") but was socially flexible. Individual families affiliated with one another in small villages and seasonal camps located near food sources. The Clatsop shared salmon, berries, and hunting tips with the Corps of Discovery. In contrast to the Corps' interactions with the Plains Indians the previous winter, their interaction with the Clatsop was more limited. The two groups did not mingle for social occasions, and the fort was opened to trading only 24 days during the winter. Part of the reason may have been that the coastal tribes had an existing relationship with British traders. The Clatsop and Chinook asked for higher prices from the American expedition for their goods at a time when the Corps' supply of "Indian gifts" had dwindled. Only two Clatsop, Coboway and Cuscalar, are regularly named in the Corps members' journals. In an 1851 treaty, the Clatsop tribe proposed to cede 90 percent of their land to the U. S. Government. This treaty was one of many in the Northwest that was never ratified by Senate. Unlike other tribes, the members were not required to move to a reservation. They were one of the only tribes in Oregon that were not the focus of an organized effort to remove them from reservations. The last known speaker of the Tillamook language died in 1972. Individual Clatsop Nehalem applied for membership with both the Confederated Tribes of Siletz and Confederated Tribes of Grand Ronde but were turned down. In January 2001, the Chinook tribe (in which the Clatsop were included) gained official federal recognition through an executive order by President Clinton. This restoration of federal status as a tribe excluded Clatsop members of the Chinook rolls. The Chinook's legal status was reversed by the Bush administration soon after taking office. The bicentennial of the Lewis and Clark Expedition in 2004–2006 provided renewed interest in the status of the Clatsop and Chinook. The Clatsop have no formal recognition today and have struggled in recent years to retain their communal identity. Some of the remaining approximately 200 members now form an unofficial confederation, the Clatsop Nehalem Confederated Tribes of Oregon, allying with the Salishan speaking Nehalem (Tillamook) tribe that once inhabited the area around Tillamook Bay. Many Clatsop also remains enrolled with the (unrecognized) Chinook Tribe. Other tribes in the region, such as the Quinault, Siletz, and Grand Ronde, also have several enrollees of Clatsop descent. Clatsop descendants continue to maintain their culture and ceremonies as family and small community units, as in the past. In May 2020, the North Coast Land Conservancy transferred of its Neawanna Point Habitat Preserve, located on the north Oregon coast, to the Clatsop Nehalem Confederated Tribes. The area, located between Seaside and Gearhart, Oregon, consists of saltmarsh and Sitka spruce forest on the Necanicum Estuary at the north end of Seaside. The Neawanna and the Neacoxie creeks meet the Necanicum River, which flows to the Pacific. Ancestors of the current tribal members had lived here long before the arrival of Europeans, but the people were later displaced. The Clatsop had known this area by the name Ne ah coxie, or "place of little pines".
Музей экспонаттары
Тилламоктың Тилламок округі пионерлер мұражайында Клацсоп халқының тарихына арналған көрмелер бар.
The Tillamook County Pioneer Museum in Tillamook contains exhibits on the history of the Clatsop.