Кіріспе
Силец тайпасы (Siletz) – Тилламук халқының ең оңтүстігінде орналасқан, ерекше диалектте сөйлейтін бір бөлімі. Басқа диалектілік топтар: Салмон өзеніндегі Салмон өзені, Кіші Нестука өзеніндегі Нестука, Нестука өзені мен Нестука шығанағы, Тилламук шығанағы және Кильчис, Уилсон, Траск және Тилламук өзендерінің құятын жерлері, сондай-ақ Нехалем өзеніндегі Нехалем. "Силец" атауы олардың қоныстанған Силец өзенінің атынан шыққан. Атаудың бастауы белгісіз (мүмкін Орегон атабаскасы? нұсқалары: Saltʃʼɪtʃʽ, Sai lĕtc ́ĭc qûn nĕ, және Sii lee ch'ish). Шығыс көршілері – Орталық Калапуя тайпалары оларды Tsä Shnádsh amím деп атаған. Часта Коста және Euchre Creek Tututni және Chetco Tolowa тайпаларында олар Шии ли ч'иш деп танылған, ал Нальтунне Tututni тайпасы оларды Sai lĕtc ́ĭc me ́tûn nĕ деп атаған (барлығы Силец өзеніне сілтеме жасайды), ал Жоғарғы Коквиль Tututni тайпасы – ʃɪllǽˑttʃʼɪʃmæ dɜnhæ немесе Sii lee ch'ish dv ne ("Силец өзенінің халқы"). Бүгінде олар Силец үндістерінің Біріккен тайпаларының құрамына кіретін топ және конфедерация өз атын осы топтан алған. 1856 жылы Оңтүстік Орегондағы Рог өзендері соғысынан кейін, 27-дан астам туыс тайпалар мен топтардың өкілдері, 10 түрлі тілде сөйлейтін: Алсеа/Якина, чинук вава (Чинук жаргоны деп те аталады), Кус, Калапуя, Молала, Шаста, Сиуслау/Төменгі Умпква, Такельма, Тилламук және Оңтүстік-Батыс Орегон атабаска тілдерінде сөйлейтін тайпалар (Үстіңгі Умпква, Коквиль, Тутутни, Четко, Толова, Галиция және Апплегейт өзенінің халқы) келісімдер мен күшпен АҚШ-тың Желді жағалау үндістері резервациясына, кейін Силец резервациясы деп аталған жерге көшірілді. Буыннан буынға жеткен Силец халқы қатыгез федералды саясатқа тап болды, нәтижесінде олардың 1,1 миллион акрлық резервациясы заңсыз түрде тартып алынды. Конгресс Батыс Орегонды тарату туралы заңды қабылдады, бұл Силец тайпаларымен үкімет арасындағы қарым-қатынасты тоқтатты. Силец үндістерінің Біріккен тайпалары Конгресске Силецке қатысты тарату туралы заңды жоюға ықпал етуде сәтті болды және 1977 жылдың 18 қарашасында қайтадан федералдық деңгейде мойындалды. Бүгінде олардың мүшелері федералдық деңгейде мойындалған Силец үндістерінің Біріккен тайпаларына тіркелген. Резервацияда әлі күнге дейін сөйленетін жалғыз ана тілі – Силец Дини, ол бірнеше түпкілікті резервация тайпалары сөйлейтін барлық атабаска диалектілерінің сөздік қорының жиынтығы. Ұлттық географиялық қоғаммен және құрып бара жатқан тілдерді сақтау институтымен бірлесіп, тайпа 2007 жылы Силец Дини тілінің "сөйлейтін сөздігін" жасады, ол тілді сақтауға және оқытуға көмектеседі. Толова халқы – Силецтің Біріккен тайпаларын құрайтын 20 туыс американдық топтың бірі. XXI ғасырда Силец Дини резервацияда әлі күнге дейін сөйленетін жалғыз ана тілі болды. Тілдерінің жойылып бара жатқанын түсінген Силец тайпасы оны сақтау және үйрету үшін шаралар қабылдады. Сондай-ақ Толова Дини деп аталатын бұл тілді бірнеше топтар зерттеген. Тайпа мүшелері тілді құжаттау үшін әртүрлі тіл білімі мамандарымен жұмыс істеді. Олардың еңбегі – "Оңтүстік-Батыс Орегон және Солтүстік-Батыс Калифорния атабаска тілінің белгілі диалектілерінің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын қамтитын жан-жақты әрекет". Силец тайпасы Ұлттық географиялық қоғамның, құрып бара жатқан тілдерді сақтау институтының және Свартмор колледжінің К. Дэвид Харрисон сияқты тіл білімі мамандарының құрып бара жатқан тілдерді құтқару жөніндегі халықаралық күш-жігеріне қатысты. Резервациядағы Силец тілін еркін сөйлейтін соңғылардың бірі Альфред "Бад" Лейн Силец Дини тілінің 14000 сөзін жазды. Лейн және басқа Силец тайпасының өкілдері тілді сақтау және қайта жаңғырту үшін жұмыс істеуді шешті. Лейннің еңбегі Силецтің сөйлейтін сөздігін жасауға көмектесті, бұл жобада құрып бара жатқан тілдер үшін жасалған сегіз сөздіктің бірі, бұл туралы 2012 жылы Америка ғылымды ілгерілету қауымдастығының (AAAS) жылдық кездесуінде хабарланды. Ағылшын және Силец Дини тілдеріндегі, суреттері бар екі тілді сөздік Силец аңғарындағы тайпа мүшелеріне диалектті үйрету үшін қолданылады. Мұндай цифрлық құралдар мен әлеуметтік желілер шағын топтардың қарым-қатынасына көмектеседі. Профессор Харрисон: "Глобализацияның оң әсері – бір ауылда 5 немесе 50 адам ғана сөйлейтін тіл болуы мүмкін, ал қазір цифрлық технология арқылы бұл тіл әлемдік ауқымдылыққа және әлемдік аудиторияға қол жеткізе алады" деді.
Their eastern neighbors the Central Kalapuya tribes called them Tsä Shnádsh amím. In Chasta Costa and Euchre Creek Tututni and Chetco Tolowa they were known as Shii lee ch'ish, the Naltunne Tututni name was Sai lĕtc ́ĭc me ́t̟ûn nĕ (all with reference to the Siletz River) and the Upper Coquille Tututni name ʃɪllǽˑttʃʼɪʃmæ̽ dɜnhæ or Sii lee ch'ish dv ne ("Siletz River People"). Today they are a constituent band of the Confederated Tribes of Siletz Indians, and the group from which the confederation received its name. In 1856 following the Rogue River Wars in southern Oregon, people from among more than 27 Native Tribes and Bands, speaking 10 distinct languages: Alsea/Yaquina, chinuk wawa (also known as Chinook Jargon), Coos, Kalapuya, Molala, Shasta, Siuslaw/Lower Umpqua, Takelma, Tillamook, and a broad group of Athapascans speaking groups of SW Oregon, including Upper Umpqua, Coquille, Tututni, Chetco, Tolowa, Galice and Applegate River peoples who by treaty agreements and force were removed by the United States to the Coast Indian Reservation, later known as the Siletz Reservation. Over generations the Siletz people have faced brutal federal policies which resulted their 1.1 million acre reservation being illegally taken from them. Congress passed the Western Oregon Termination Act, ending the government to government relationship with the Siletz Tribes. The Confederated Tribes of Siletz Indians was successful in lobbying Congress to repeal the Termination Act as applied to the Siletz and again was federally recognized as of November 18, 1977. Today their members are enrolled in the federally recognized tribe of the Confederated Tribes of Siletz Indians. The only native language still spoken on the reservation is Siletz Dee ni, which is a combination of all Athbaskan dialectic variant vocabularies spoken by several of the original reservation tribes. In cooperation with the National Geographic Society and the Living Tongues Institute for Endangered Languages, the tribe produced a "talking dictionary" of Siletz Dee ni in 2007 to aid in preservation and teaching. The Tolowa people were one of the 20 Native American groups whose descendants comprise the Confederated Tribes of Siletz. In the 21st century, Siletz Dee ni was the only native language still spoken on the reservation. Realizing that their language was endangered, the Consolidated Siletz tribe have taken actions to preserve and teach it. Also called Tolowa Dee ni, the language has been studied by several groups. Members of the tribe have worked with a variety of linguists to document the language. Their work is "a comprehensive attempt to include the similarities and the differences of the known dialects of the Southwest Oregon / Northwestern California Athabaskan Language." The Siletz have taken part in an international effort by the National Geographic Society, the Living Tongues Institute for Endangered Languages, and linguists such as K. David Harrison of Swarthmore College to save languages that are threatened with extinction. Alfred "Bud" Lane, among the last fluent native speakers of Siletz on the reservation, has recorded 14,000 words of the Siletz Dee ni language. Lane and other Siletz had decided they wanted to work to preserve and revive the language. Lane's work was used to help produce a Siletz talking dictionary, one of eight dictionaries produced for endangered languages in this project, as reported at the annual meeting in 2012 of the American Association for the Advancement of Science (AAAS). The bilingual dictionary, in English and Siletz Dee ni, with illustrations, will be used to teach the dialect to tribal members in the Siletz Valley. Such digital tools and social media can help small groups communicate. Professor Harrison said, "a positive effect of globalisation is that you can have a language that is spoken by only five or 50 people in one remote location, and now through digital technology that language can achieve a global voice and a global audience."