Кіріспе

Батыс Африкадағы Германия протектораты (1884–1914 жж.); қазіргі Гана мен Тогоның бөлігі. Тоголанд 1884–1914 жылдары Батыс Африкадағы Германия империясының протектораты болды, қазіргі Того мемлекетінің және Гананың Вольта аймағының көп бөлігін қамтиды, ауданы шамамен 90 400 км² (29 867 шаршы миль) құрады. «Африка үшін күресу» деп аталатын кезеңде колония 1884 жылы құрылып, біртіндеп ішкі аймақтарға қарай кеңейтілді. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Тоголанд жорығы барысында колонияға британдық және француздық әскерлер шабуыл жасап, оны тез арада басып алды және әскери басқаруға көшті. 1916 жылы аумақ жеке британдық және француздық әкімшілік аймақтарға бөлінді, ал 1922 жылы Британдық Тоголанд және Француз Тоголанды құрумен бұл ресми түрде бекітілді.

Тарих

Колония Африкадағы еуропалық отарлау кезеңінің соңында құрылды, бұл кезең "Африка үшін күрес" деп белгілі. 1884 жылы екі жеке протекторат құрылды. 1884 жылдың ақпан айында Анехо қаласының басшылары неміс әскерлерімен ұрланып, қорғау шартына қол қоюға мәжбүр болды. Ломе аймағында неміс саяхатшысы, дәрігер, императорлық консулы және Батыс Африка комиссары Густав Нахтигал Тоголанд және Камерун колонияларын құруға жетекшілік етті. Биафра шығанағындағы испандық Фернандо По аралындағы базасынан ол Африка құрлығында кеңінен саяхаттады. 1884 жылдың 5 шілдесінде Нахтигал жергілікті басшымен келісімге келді, ол Бенин шығанағындағы Құл жағалауының бойындағы аумаққа неміс протекторатын жариялады. Кішкентай канонерлік кеме тікелей тұрғанда, императорлық ту алғаш рет Африка құрлығында көтерілді. Уидадағы C. Goedelts фирмасының резиденциялық өкілі, консул Генрих Людвиг Рандад кіші, осы аумақтың алғашқы комиссары болып тағайындалды. 1899 жылы Германия мен Ұлыбритания Самоа аралдарындағы аумақты Солтүстік Соломон аралдарымен және Тонгадағы бақылаумен алмастырды, Тоголандтың бейтарап аймағын (Йенди) және Вольта үшбұрышын келіссөздер үшін пайдаланды.

Экономика және өсім

Германия біртіндеп ішкі аймақтардағы бақылауын кеңейтті. Колониялық әкімшілер мен қоныс аударушылар елдің басты экспорттық өнімдерін (какао, кофе, мақта) ғылыми тұрде өндіруді енгізді. 1890 жылы колониядағы неміс шенеуніктерінің саны барлығы 12 ғана болды. Колониялық шенеуніктер ішкі тауларға және Анегоға дейін 1905 жылы жағалау бойымен, 1907 жылы Палимеге (қазіргі Кпалимеге) және ең ұзын – Атакпамеге дейін 1911 жылы жолдар мен көпірлер салды. 1914 жылға қарай колониялық кеңсе тарапынан 1000 км-ден астам жол салынды. 1895 жылы Ломе қаласында 31 неміс және 2084 жергілікті тұрғын болды. 1913 жылы жергілікті халықтың саны 7042 адамға жетті, оның ішінде 194 неміс, соның ішінде 33 әйел болды, ал жалпы колонияда 316 неміс, оның ішінде 61 әйел және 14 бала тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Ломе "Батыс Африкадағы ең сұлу қала" ретінде танылды. Тоголанд Германияның өзін-өзі қамтамасыз ететін екі колониясының бірі болғандықтан, ол кішкентай, бірақ бағалы иелік ретінде есептелді. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін сақталды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі оккупация

1914 жылғы 6 тамызда Германия колониясын қарсылық көрсетпеуге шақырғаннан кейін, француз және британ әскерлері келесі күні басып кірді. Протекторатта әскери қызметкерлер орналасқан жоқ. Полиция күші командир мен командирдің орынбасарынан, 10 неміс сержантынан, 1 жергілікті сержанттан және аумақ бойынша орналасқан 660 тоголық полиция қызметкерінен тұрды. Антанта күштері Ломе қаласын басып алды, содан кейін Атакпаме қаласының шығысындағы Камина маңындағы қуатты жаңа радиостанцияға шабуыл жасады. Колония 1914 жылғы 26 тамызда, радио станциясын салған неміс техниктері 24-25 тамыз түнінде станцияны жойғаннан кейін берілді. Бұл жойылмас бұрын бірнеше апта ішінде Камерунға, Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасына, Германияның Шығыс Африкасына және теңіздегі 47 кемеге одақтастардың әрекеттері туралы хабарламалар, сондай-ақ болашақтағы қиындықтар туралы ескертулер жіберілді. 1916 жылғы 27 желтоқсанда Тоголанд француз және британдық әкімшілік аймақтарына бөлінді. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, жаңадан құрылған Чехословакия үкіметінің мүшелері колонияны «Чехословакия Тогосы» ретінде қосып алуды қарастырды, бірақ бұл идея туын жасаудан әрі жүрмеді. Версаль шарты ратификацияланғаннан кейін, 1922 жылғы 20 шілдеде Тоголанд ресми түрде Ұлттар Лигасының B класындағы мандатына айналды, ол аумақтың үштен екісі мен үштен бірін қамтитын Француз Тогосы және Британ Тогосы болып бөлінді. Бұрынғы неміс колониясының британдық бөлігі 1957 жылы Ганаға қосылды, 1956 жылғы мамырда өткен референдумда британдықтардың 58% тәуелсіз Ганаға қосылуға дауыс берді, британдық басқарудағы Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлығында қалудың орнына. Француз билігінде болған аймақ 1960 жылы Того Республикасы болып құрылды және қазір Того Республикасы деп аталады. 1960 жылы жаңа мемлекет Тоголандтың соңғы неміс губернаторы, Мекленбург герцогы Адольф Фридрихті елдің тәуелсіздік тойына шақырды.

Тоголанд үшін жоспарланған символдар

1914 жылы неміс колониялары үшін ұсынылған елтаңбалар мен тулардың бірнеше эскизі жасалды. Бірақ, эскиздер аяқталмас бұрын Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды және бұл символдар ешқашан қолданысқа енбеді. Соғыста жеңіліс тапқаннан кейін Германия барлық колонияларын жоғалтты, сондықтан дайындалған елтаңбалар мен тулар пайдаланылмады.