Кіріспе
Чарльз Матуриннің 1820 жылғы романы. Ирландия драматургі, романист және дін қызметкері Чарльз Матуриннің 1820 жылғы готикалық романы – «Мелмот саяхатшы». Романның атау кейіпкері – жанын шайтанға сату арқылы 150 жылға қосымша өмір сүрген ғалым, және ол оның орнына келісімді қабылдайтын адамды әлемді шарлап іздейді, бұл «Жолшы жүйүттің» естелігін қалдырады. Роман бірнеше оқиғалардың ішіндегі оқиғалардан тұрады, олар Мелмоттың өмірін біртіндеп ашады. Роман 19 ғасырдың басындағы Англияға әлеуметтік сын айтады және протестантизмнің қадір-қасиеттерін жоғары бағалап, Рим католик дінін сынап көрсетіп, айыптайды.
Melmoth the Wanderer is an 1820 Gothic novel by Irish playwright, novelist and clergyman Charles Maturin. The novel's titular character is a scholar who sold his soul to the devil in exchange for 150 extra years of life, and searches the world for someone who will take over the pact for him, in a manner reminiscent of the Wandering Jew. The novel is composed of a series of nested stories within stories, gradually revealing the story of Melmoth's life. The novel offers social commentary on early 19th century England, and denounces Roman Catholicism in favour of the virtues of Protestantism.
Өмірбаян
Кітаптың қысқа әңгімелер сериясы ретінде біріктірілген құрылымы оның бастапқы идеясын көрсетеді. Шындығында, Матурин баспасынан шарты бойынша міндеттемелерді орындау үшін қысымға ұшырады, бұл оның "жазу процесінің хаотикалық және ретсіздігін" түсіндіруге көмектеседі. Романды Х.П. Лавкрафт "қорқыныш әңгімелерінің эволюциясындағы зор қадам" деп сипаттады, ал Морис Ричардсон "Лиллипут" журналында Мелмотты жоғары бағалап эссе жазды. "Жолшымалы Мельмот" Карл Эдвард Вагнердің үздік 13 табиғаттан тыс қорқыныш романының бірі деп аталды. Томас М. Диш классикалық фантастикалық әңгімелер тізімінде "Жолшымалы Мельмотты" төртінші орынға қойды. Девендра П. Варма оны "готикалық романның ең маңызды жетістігі" деп сипаттады. Майкл Муркок "Менің сүйікті кітаптарымның бірі" деп атады. Әдеби сыншы Джон Страхан романның көп бөлігінің қазіргі Ирландия мен Испанияда өтетінін атап өтті, бұл екі елдің де Матуриннің қиялын қозғағандықтан таңқаларлық емес. Ирландия, католицизмді ұстанса да, кем дегенде "Одақтың артықшылығы мен еркін немесе аралас үкіметтің нығметтері тирандық пен қанауға түсуін болдырмады", ал Испания "мұндай бақытқа ие болмады және католицизмнің шексіз күшінің көрініс тапқан жері болды".
Басқа еңбектердегі сілтемелер
Артуро Перес Ревертенің "Клуб Дюма" (Роман Поланскинің "Тоғызыншы қақпа" фильміне негіз) романында Корсо оның артынан келе жатқан құпия қызға кездеседі. Ол қонақ үйдің вестибюлінде, Фаргасқа "Көктің патшалығының тоғыз есігін" қарауына барғаннан кейін "Жолшы Мельмотты" оқып отырғанын көреді. Натаниел Хоторнның "Фаншау" романында маңызды кейіпкерлердің бірі "Доктор Мельмот" деп аталады. Владимир Набоковтың "Лолита" романында профессор Хамберт Хамберт өзінің машинасына "Мельмот" деп ат қояды. Джон Банвиллдің 1989 жылғы "Көпшілік дәлелдер кітабында" баяндаушы "Мелмот" деп аталатын гараждан автомобиль ұрлайды; машинаның маркасы – Хамбер, бұл Уайльд пен Набоковқа жасалған сілтеме. "Мельмот" Александр Пушкиннің "Евгений Онегин" романында есімдерін табады. Дейв Симнің "Cerebus" комиксінде (139–150 нөмірлерде) Оскар (Оскар Уайльдқа құрмет ретінде) есімді жазушы бар, ол қонақүйінде "Мельмот" деген атпен тіркелген. Грант Моррисонның "Жеті солдат" мета-сериясында Мельмот Франкенштейннің қарсыласы болып табылады. Леони Сваннның "Үш қап толы: қой детективінің оқиғасы" кітабында әлемді аралап, үйіне оралған және үйренгендерін үйретуге келген құпия қой Мельмот деп аталды. Энтони Троллоптың "Біздің қазіргі өмір салтымыз" романындағы құпия қаржыгер Август Мелмот, есімінен бөлек, Мельмотқа ұқсас. 1842 жылы Стэнли Торнға жасаған сын-пікірінде Эдгар Аллан По "Мельмоттағы шайтанды" жандарды азғыруға бейілсіз деп сипаттайды. Хаттарында Х.П. Лавкрафт Дональд Вандрейді Вандрей Мельмот деп атап жазады. Сюрреализм туралы британдық журнал кітаптың атымен – "Мельмот" деп аталды. "Мельмот" 1979 жылдан 1981 жылға дейін жарық көрді, оның қатарында Джордж Мелли мен Ителл Колкхун болды. Британдық телесериал "Midsomer Murders" ("Мідсомер қылмыстары") сериясының "Қылмыспен жасалған қылмыс" (2015) эпизодында Melmouth House деп аталатын елдік сарай бейнеленді, ол атақты тозақ пен пұтқа табынушы Сэр Генри Мелмуттың үйі, ол мифтік феникс сияқты күлден қайта туу үмітімен пұтқа табынушылықтың ырымдық отында қайтыс болды. Марти Фельдманның "In God We Tru$t" (1980) фильмінде Питер Бойл Доктор Себастьян Мельмот есімді алаяқ пен көше уағыздаушысының рөлін ойнайды. Кітаптың тақырыбы мен көптеген мотивтері Энн Райстың "Мемнох - шайтан" романына шабыттандырды. Питер Гаррисон ұшақты өзінің және "Жолшы Мельмоттың" құрметіне Garrison Melmoth деп атады. Сара Перридің үшінші романы "Мельмот" (2018) – Иса Мәсіхтің қайта тірілуін жоққа шығарғаны үшін (Ричард Вагнердің "Парсифалдағы Кундри" сияқты) жазаланған Матурин кейіпкерінің әйелдік нұсқасын бейнелейді. Хулио Кортазардың "Шытыр" романында кейіпкер, көп саяхаттағанына қарамастан, Малдорор немесе Мельмот екенін жоққа шығарады.