Кіріспе

Грек грамматигі және ғалымы (б.з.д. 220 – б.з.д. 143 ж.)

Самотракиялық Аристарх (Аристарх о Самотракс; б.з.д. 220 – б.з.д. 143 ж.) – ежелгі грек грамматигі, Гомер поэзиясының маманы ретінде ең ықпалды ғалымдардың бірі болып есептеледі. Ол Александрия кітапханасының бас кітапханашысы болды және бұл қызметке өз ұстазы Византиялық Аристофаннан кейін келген сияқты.

Өмір

Арыстарх жас кезінде Самофракия аралын тастап, Александрияға барып, кітапхана директорынан білім алды. Кейіннен ол патша сарайында мұғалім болып жұмыс істеді, ал 153-145 жылдары кітапхана директоры болды. Оның шәкірті Птолемей Жақсылық жасаушы оны қуғынға ұшыратқаннан кейін, ол Кипрге қашып, сонда қайтыс болды. Арыстархтың есі шамадан тыс зор болғаны және сыртқы түріне мүлдем немқұрайлы болғаны айтылады. Оның өлімі туралы әңгімелер әртүрлі, бірақ олардың барлығы Мысырдың Птолемей VIII-нің қуғын-сүргін кезінде болғанымен келіседі. Бір дерек бойынша, ол Кипрдегі жер аударында жүргенде, емделе алмайтын ісікке шалдығып, аштықтан көз жұмды.

Гомер өлеңдері

Ол Гомер поэмаларының ең маңызды тарихи сындық басылымын жасады және оған ұстазының акцент жүйесін қолданған, мәтіндерді өлең өлшемдеріне қатысты мұқият тексерген делінеді. Оның күмәнді жолдарды қабылдамауы оның қатаңдығымен атақты болды. Ол, немесе одан да ықтимал, Александриядағы Зенодот деген басқа бір ғалым "Илиада" мен "Одиссеяны" әрқайсысы жиырма төрт кітапқа бөлуге жауапты болуы мүмкін.

Басқа жұмыстар

Судаға сәйкес, Аристарх түрлі тақырыптар бойынша 800 еңбек (ὑπομνήματα hypomnemata) жазған; олардың бәрі жоғалып кеткен, бірақ әртүрлі схолияларда сақталған үзінділер қалды. Оның еңбектері Алкей, Анакреон, Пиндар, Гесиод және трагедия авторларына арналған.

Сызық белгілері

Ол ежелгі грек мәтіндік белгілерінің (semeia) жүйесін өзгертті және біраз уақыттан кейін бұл белгілер Аристорх белгілері деп аталды. Оның есімінің әдеби сынмен тарихи байланысы қатал сыншыны білдіретін "аристорх" терминін тудырды.