Кіріспе

Питер Шаффердің "Қара комедия" пьесасы – Питер Шаффердің бір актілік фарсы, алғаш рет 1965 жылы қойылған. Туындының негізгі идеясы – жарық пен қараңғылық орны ауыстырылады, яғни сахна жарық болғанда актерлер қараңғылықта, ал сахна қараңғы болғанда ғана бір-бірін және айналасын көре алады. Пьесада жас мүсінші мен оның келіні көршісінен рұқсатсыз, бай миллионер сурет коллекционеріне әсер ету үшін қымбат антиквариат жиһаздарды алып қояды. Тоқ кесілген кезде көрші күтпеген жерден оралып келеді, сондай-ақ басқа да адамдар келіп, жағдай толығымен шатастырады.

Қысқаша мазмұны

Ойын толығымен қараңғыда басталады. Жас мүсінші Бриндсли Миллер мен оның келіншегі Кэрол Мелкетт, көршісі Гарольд Горрингтен бірнеше қымбат антиквариат заттарды ұрлап алады. Гарольд апта соңына дейін қаладан кеткен. Бриндсли пәтерін әшекейлеп, Кэролдың әкесі мен бай өнер сатып алушы Георг Бамбергерге жақсы әсер қалдыру үшін осы заттарды пайдаланады. Қонақтар келгенге дейін, жертөледегі фиутка қысқа тұтасып, жарық өшеді. Сахна бірден жарықтанады. Бриндсли мен Кэрол спичка іздеп жүргенде, телефон қоңырау шалады және Бриндсли жауап береді. Ол – оның бұрынғы сүйіктісі Клея, ол Финляндиядан жаңа ғана оралған. Бриндсли Кэролдың назарын аударып, Клеямен кездесуден бас тартады. Жоғарғы қабатта тұратын Фурниваль ханым, қараңғыдан қорқып, пана іздеп кіреді. Фурниваль ханым – жалғызбасты, өмірі бойы ішімдік ішпеген қарт әйел. Олар Лондон электр желісіне қоңырау шалады, бірақ оларға электрші сол түні кейінірек келуі мүмкін екенін хабарлайды. Кэролдың әкесі, полковник Мелкетт келеді. Ол Бриндслиге бірден ұнамайды және оның бір мүсінін – екі тісті темірден жасалған үлкен жұмысын бағаламайды. Гарольд Горринг демалыстан күтпеген жерден ерте оралады. Бриндсли Гарольдты пәтерге тез шақырып алады, осылайша ол өз үйіне кірмей, ұрлықты білмейді. Қараңғыда Гарольд бөлмеде өзінің заттары бар екенін түсінбейді. Кэрол соқырша ішімдіктерді араластырып бергенде, Бриндсли ұрланған жиһазды Гарольдтың пәтеріне қайтаруға тырысады. Ішімдіктерді таратқанда Кэрол Фурниваль ханымға қатемен арақ береді. Ол алғашқы дәм татқаннан кейін оған құмар болып, жасырын түрде одан да көп алады. Гарольд Бриндсли мен Кэролдың никелерін біліп, ашуға буырады. Оның Бриндслиге құпия сезімдері бар екені байқалады. (Бриндслидің Гарольдпен де қарым-қатынасы болуы мүмкін деген де болжам бар.) Клея еш хабарсыз кіреді. Олардың арасында шатасу туындайды, Бриндсли оның жамбасын ұстап алып, бірден таниды. Ол онымен бірге шатырға қашуға тырысады, онда оның кетіп қалуын өтініп, құмарлықпен сүйіседі. Ол кетпесе, шатырда қала алатынын мойындайды. Электрик, неміс Шуппанциг, фиутканы жөндеу үшін келеді, ал бәрі оны Бамбергер деп қате ойлайды. Электрик шамды жағып, мүсінді көріп, қатты таңғалады. Гейдельбергте өнер саласында білім алған Шуппанциг Бриндслидің жұмысын жоғары бағалайды. Міне, осылайша, олар оның кім екенін түсінеді. Топ оған ашуланып, Шуппанцигті фиутканы жөндеу үшін жертөлеге жібереді. Клея шатырдан шығып, Бриндслидің никелерін біледі. Ашуға буырып, ол таңырған қонақтарға арақ шашады. Клея өзін көрсеткенде, Кэрол қорқып кетеді, бірақ оны толыққанды мас Фурниваль ханым үзеді. Ол қазіргі супермаркеттердің қорқыныштары туралы айтады, өлі әкесіне шақырып, "былғары күрте киген бұзықтардың" "мотоциклдерінен құтылатын" сот күні туралы болжам жасайды. Оны жұбатушы Гарольд шығарып алады. Кэрол никелерін бұзады, ал полковник ашуға буырады. Гарольд бөлмесінің қалпын көргенде, Бриндслидің пәтеріне ашуланып қайта оралады. Ол мүсіннің бір металл тірегін тартып алып, оған қарай қадам басады. Полковник соңынан еріп, екінші тірегін шығарады, екеуі қорқып қалған мүсіншіге қарай шабады. Соңында Георг Бамбергер келеді. Бұл жолы қонақтар миллионерді электрик деп қате қабылдайды, бірақ Шуппанциг жертөледен шығып, фиутка жөнделгенін хабарлайды. Брандсли: "Енді бәрі жақсы, уақытында келді!" - деп қуана айқайлайды. Дәл сол сәтте Бамбергер ашық қақпаға құлайды. Гарольд, полковник Мелкетт және Кэрол Бриндсли мен Клеяға қарай жылжуда, Шуппанциг үлкен қызығушылықпен жарықтарды жағады. Бірден қараңғылық орнады.