Кіріспе

Кішкентай тәттісіз таба наны, нан

Кремпет (/audio=en uk crumpet. ogg/'/k//r//ʌ//m//p//ᵻ//t/) – Ұлыбритания, Австралия, Канада, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африкада танымал, тәттісіз су немесе сүт, ұн және ашытқыдан жасалған кішкентай таба наны. Тарихи тұрғыдан алғанда, кремпеттер кейбір аймақтарда пикелет деп те аталады, бірақ бұл шектеулі, себебі пикелеттер көбінесе жұқа, құймаққа ұқсас таба наны ретінде белгілі; осы құймақтың бір түрі Шотландияда кремпет деп аталады.

Тарих және этимология

Крампеттердің Уэльсте пайда болғаны немесе англосаксондық диетаның бір бөлігі болғаны туралы әртүрлі пікірлер бар, бұл сөздің этимологиялық түсіндірмелеріне негізделген. Қай жағдайда болса да, нан тарихи тұрғыдан, нан пештері болмаған жағдайларда, көбінесе тоңазытқышта пісірілген. Уэльстегі барак планк, яғни от үстінде темір табада пісірілген жарма нан, 19 ғасырға дейін күнделікті тамақтанудың бір бөлігі болды. Кішкентай, сопақ пісірілген нанға пикелет дейтін. Бұл атау Уэльс тіліндегі bara pyglyd немесе "қою [яғни қара немесе жабысқақ] нан" деген сөзден шыққан, кейін pyglyd деп қысқартылған. 17 ғасырдың басында сөздік жазушы Рендл Котгрейв оны "ұсақ ұннан жасалған жұмсақ нан, біздің Уэльс баррапиклидтеріміз сияқты пісірілген" деп сипаттаған. Бұл сөз бастапқыда Англияның Батыс Мидлендс аймағына тарады, онда ол пикелет деп ағылшыншаланды, содан кейін Чешир, Ланкашир, Йоркшир және солтүстіктің басқа аймақтарына тарады. Кейбір аймақтарда крампеттер әлі күнге дейін пикелет деп аталады. Крампет сөзінің өзі шығу тегі белгісіз, бірақ салыстырмалы түрде қазіргі заманда алғаш рет пайда болды. Ол 14 ғасырға қатысты "crompid cake" деген сөзбен байланыстырылған, сондай-ақ көне ағылшын сөзі crompeht ("қыртыстаған") латын folialis сөзіне түсіндірме ретінде қолданылған, бұл жұқа нанның бір түрі болуы мүмкін. Бірақ 1883 жылы Manchester Notes and Queries журналына жазған бір тілші, жергілікті жерде белгілі болғандай, крампет атын пісіру кезінде қамырды ұстап тұруға арналған металл сақинадан немесе "кремптен" алған деп мәлімдеді. Алғашқы крампеттер, Виктория дәуіріндегі жұмсақ және кеуекті крампеттерден гөрі, ашытқымен дайындалған қатты пісірілген нан болды. Ағылшын крампеттері әдетте дөңгелек пішінді, диаметрі шамамен және қалыңдығы шамамен. Олардың пішіні табада/тоңазытқышта сақинамен ұсталғандықтан пайда болады. Олардың беті тегіс, көптеген кішкентай тесіктері бар және май немесе басқа да таратпалар сіңіп кетуіне мүмкіндік беретін кеуекті құрылымы бар. Крампеттерді табадан жылы жеуге дайын болғанша пісіруге болады, бірақ оларды аздап пісірілмей, кейін тостқа пісіруге болады. Көптеген супермаркеттерде алдын ала дайындалған коммерциялық нұсқалар бар, бірақ жаңа пісірілген крампеттер салмағы жеңіл және пішіні жұмсақ болады. Оларды әдетте маймен немесе басқа тәтті немесе тұзды қосымшалармен жейді. Кейбір аймақтарда пикелет сөзі крампеттің синонимі ретінде қолданылады, және оны сақинасыз пісіреді, нәтижесінде крампеттен жалпақ нан шығады. 1932 жылғы Стаффордшир пикелеттерінің рецептісінде олар ұн мен айранмен, сода бикарбонатымен дайындалғаны айтылған. Пикелет термині Австралия және Жаңа Зеландия асүйінде Шотландия мен Солтүстік Америкада панкейк деп аталатын, ал Англияда шотланд панкейкі, белбеу немесе жарма торт, немесе құлап қалған скеннің кіші нұсқасын білдіреді.

Шотландиялық кремпет

Шотландтық кремпет Солтүстік Англияның кейбір аймандарының кремпеттеріне ұқсас. Ол шотландтық тәтті печеньесі сияқты бірдей ингредиенттерден жасалады және диаметрі шамамен 10 см, қалыңдығы 0,5 см болады. Оны қарапайым немесе кішміш қосылған жемісті кремпет түрінде табуға болады, әдетте табада қуырылып, қуырылған таңғы аспен бірге беріледі. Сонымен қатар, май мен джеммен де ұсынылуы мүмкін. Оның құрамында көбітенің қыздырғышы, әдетте разрыхлитель, жұмыртқа, ұн және сүт әртүрлі пропорцияда қолданылады, бұл сұйық қамырды құрайды. Тәтті печеньеден айырмашылығы, кремпет тек бір жағынан қызыл-қоңыр түске дейін пісіріледі, нәтижесінде жармаға тиген тегіс қараңғы беті пайда болады, ал екінші жағында пісіру кезінде көпіршіктердің бетке көтерілуінен пайда болған тесіктер болады.

Ирландия

Қазір Ирландияда бұл нан сирек кездеседі, бірақ 19-шы ғасырдың және 20-шы ғасырдың көп бөлігінде Дублиндегі Боланд нан пісіру фабрикасы оны шығарған. Боландтың рецепті кейіннен көптеген басқа да нан пісіру фабрикалары қолданды. Ирландиялық кремпеттердің көптеген британдық рецепттерден айырмашылығы – олар ашытқысыз қамырдан жасалған және екі жағынан пісіріледі, нәтижесінде кезектіңінен гөрі тегіс беті бар.