Кіріспе

Испан судьясы және саяхатшы Лукас Васкес де Айллон (шамамен 1480 ж.)

Испаньола аралында

1502 жылы испан монархтары Николас де Овандоны Үнді аралдарындағы Испаньоланың губернаторы етіп тағайындады. Айллон 1502 жылдың сәуір айында Овандоның флотилиясымен бірге елорда Санто-Домингоға келді. 1504 жылы Айллон Консепсьонның алькальде мэрі, бас судьясы және әкімшілік қызметкері болып тағайындалды. Айллон аралдың ішкі аймақтарындағы даулы алтын кен аудандарында тәртіп орнатуға міндетті болды. 1509 жылы Овандо мен оның лейтенанттары, соның ішінде Айллон Испанияға қайта шақырылып, қызмет мерзіміне қатысты тексеру немесе аудиттен өтті – резиденция. Айллон өзін заңсыз байытты деген айыпқа ұшырады, бірақ өзінің мансабына немесе байлығына ешқандай зиян келтірмей, өзін сәтті қорғады. Испанияға оралғаннан кейін ол құқықтану саласындағы білімін жетілдіріп, Саламанка университетінде магистр дәрежесін алды. 1516 жылы Фердинанд қайтыс болғанда, кардинал Франсиско Хименес де Сиснерос жас король Карл V-нің регенті болды. Сиснерос үндістерге жасалған зұлпымды тоқтатуға бейілді болды. Ол 1517 жылы Айллонды және аудиенцияның басқа судьяларын қызметтен шеттетіп, олардың зұлпым жасады деген күдікпен тергеді. Бірақ Сиснерос регенттік қызметтен алынғаннан кейін резиденция тоқтатылып, судьялар 1520 жылы қызметіне қайта орналастырылды. Айллон 1523 жылдың 12 маусымында тәжбен келісімшартқа қол қойды, ол оған шығыс жағалауда елді мекен құруға және жергілікті тұрғындармен сауда жасауға рұқсат берді. Ол өмір бойына губернатор болып тағайындалды, ал алгуациль мэрінің (жоғарғы шериф) лауазымын ол және оның мұрагерлері мәңгілікке иеленді. Осы және көптеген басқа да артықшылықтардың орнына Айллоннан аймақты егжей-тегжейлі зерттеу, миссиялар, шіркеулер және жергілікті халықты дінге көшіруді қолдау үшін францискан монастырын құру талап етілді. Оған енкоменда немесе үндістерді күштеп жұмыс істеудің басқа да тәсілдерін қолдануға тыйым салынды. Испанияда болғанда Айллон Сантьяго әскери орденінің комендаторы болып тағайындалды.

Сан-Мигель-де-Гуальдапедің құрылуы және қайтыс болуы

Кейксостың оралғаннан кейін Айллон қоныстану сапарына дайындалуды бастады, оны өзі жетекшілік ететін болды. Ол экспедицияны жабдықтау үшін мол байлығын жұмсап, қарызға батты. 600-700 жолаушы мен экипажға арналған алты кемеден тұратын флот құрды. Қоныс аударушылардың арасында әйелдер, балалар және қара нәсілді құлдар да болды. 1526 жылдың шілде айының ортасында мал мен азық-түлік, оның ішінде сиыр, қой, шошқа және жүз жылқы тиеліп, кемелер жолға шықты. 1526 жылдың 9 тамызында үлкен колониялық топ Виньях шығанағына жетті. Ең үлкен кемесі құмға шағылып, батып кетті. Адам өмірінен зардап шеккендер болмады, бірақ азық-түліктің көп бөлігі жоғалды. Айллон, қазіргі АҚШ-та еуропалық үлгідегі кеме жасаудың алғашқы мысалы болған, жаңа кеме жасауды бұйырды. Айллон жақын орналасқан Паули аралында қоныс орнатуға қолайлы жер іздеді, бірақ топырағының жағдайы нашар болды және сирек тұратын индейлерден пайдалы сауда жасауға мүмкіндік болмады. Жақсы мүмкіндіктерді табу үшін бірнеше барлаушылар жіберілді. Олардың есебіне сүйене отырып, Айллон оңтүстікке қарай 200 шақырымдай жердегі, қазіргі Грузиядағы Сапело шығанағы деп саналатын "қуатты өзенге" көшуге шешім қабылдады. Қыркүйек айының басында дені сау ерлер атпен, ал қалғандары кемемен жаңа жерге бет алды. Сапело шығанағына жеткен соң, олар бірден үйлер мен шіркеу салуға кірісті. Сан-Мигель-де-Гуальдапе атты, қысқа ғұмырлы колония ресми түрде 1526 жылдың 29 қыркүйегінде, Әулие Михаил мерекесінде құрылды. Бұл қазіргі АҚШ-тағы алғашқы еуропалық қоныс болды. Айллонның құрылысы үш айдан да аз уақытқа созылды, қоныс аударушылар шаршау, суық, аштық, аурулар және жергілікті тұрғындармен туындаған қиындықтарға шыдады. 1526 жылдың 18 қазанында Айллон белгісіз аурудан қайтыс болғаннан кейін, барлық жоба құлап түсті. Тірі қалған отаршылар соғысатын топтарға бөлініп, қарашаның ортасында бас тартамын деп шешім қабылдады және Испанияға қайтуға дайындалды. Айллонмен бірге келген 600-700 адамның тек 150-і ғана сол қыста Испанияға жетті. Сан-Мигель-де-Гуальдапе қазіргі АҚШ-тағы алғашқы еуропалық колония болды, ол Флоридадағы Пенсаколадағы сәтсіз колониядан 33 жыл бұрын, Флоридадағы Сент-Огюстин (алғашқы сәтті колония) 39 жыл бұрын, Роанок колониясы 61 жыл бұрын және Вирджиниядағы Джеймстауннан 81 жыл бұрын құрылды. Археологтар бірнеше рет іздегенімен, Виньях шығанағындағы қала мен кеме апатының орнын таба алмады.