Кіріспе

Австралиялық Виктория Кресінің иегері (1897–1959)

Джон Уильям Александр Джексон, ВК (13 қыркүйек 1897 – 4 тамыз 1959) – британдық және Достастық күштеріне берілетін, жауға қарсы көрсетілген батылдық үшін ең жоғары награда саналатын Виктория Кресінің (ВК) австралиялық иегері. Джексон 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франциядағы Арментьер маңындағы әріптестерін құтқару кезінде, қалың отқа қарамастан, өзінен қаймығусыз ерлік көрсеткені үшін Виктория Кресімен марапатталды. Джексон Виктория Кресімен марапатталған ең жас австралиялық. Оның ВК-сі Батыс майданында австралиялықтардың жеңіп алған алғашқы Виктория Кресі болды.

Ерте өмір

Джон Уильям Александр Джексон 1897 жылдың 13 қыркүйегінде Гунбардың жанындағы "Гленгоуэр" шаруашылығында дүниеге келді. Уильям немесе Билл деп аталған ол, Джон Гейл Джексон мен Аделаида Эннның (құрметті әкесі Макфарлейн) төртінші баласы еді. 1905 жылы анасы қайтыс болды, ал тірі қалған алты баласы оның ата-анасы "Ситон Парк" (аудандық меншік) шаруашылығында тәрбиеленді. Уильям және оның туыстары Гунбар мектебіне қатысты, ал кейін Уильям жергілікті шаруашылықтарда жұмысқа орналасты.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың 15 ақпанында Джексон Гунбардан еріктілердің бірінші тобында Австралия императорлық күштеріне қатарына қосылды. Осы мақсатта, әкесінің келісімімен, Джексон жасын бір жылға арттырды. 17-ші батальонға (5-ші жаяу әскер бригадасы) орналастырылған Джексон 1915 жылдың мамыр айында бастапқы жаттығулар үшін Мысырға аттанды. 20 тамызда ол Галлиполиге қонды және Каиакыдж Агала (Төбе 60) шайқасына қатысты. Алты аптадан кейін Джексон ауыр дизентерияға шалдығып, ауруханаға түсті. Ол Каирдегі әскери ауруханада емделіп, 1916 жылдың 15 ақпанында Францияға аттанатын 2-дивизияның құрамында батальонына қайта қосылды. 10 сәуірде Джексонның дивизиясы Батыс майданның шығыс Аментьерс бөлігіндегі алдыңғы қатардағы позицияны иеленді. Сомме шайқасы деп аталатын шайқасқа дайындық ретінде 1916 жылдың 20-30 маусымы аралығында жау позицияларына шабуылдар жасау туралы бұйрық берілді. 25 маусым күні Джексон қырық сарбаздан тұратын топтың барлаушысы болды, олар Пруссиялық жаяу әскер полкінің алдыңғы қатардағы бекінісіне шабуыл жасады (Армантьерге жақын, Буа Гренье оңтүстік-шығысында). Шабуыл кезінде Джексон жау сарбазын тұтқынға алып, онымен бірге ешкімнің жерінен өтіп қайтып келді. Тұтқындарды сұраққа тарту үшін бағалады. Тобының қарқынды оқ жаудырылып, снарядтар жарылғанда бірнеше сарбазының жараланғанын естіген Джексон ешкімнің жеріне қайта оралды. Ол жараланған әскерді алып шығуға көмектесті, содан кейін тағы бір рет сыртқа шықты. Ауыр жараланған рядовой Робинсонды сержант Камденмен бірге алып келе жатқанда, жақын жерде снаряд жарылды. Жарылыс Камденді есінен айырды, Джексонның оң қолын шынтақтан жоғары жыртып, Робинсонды да жаралады. Қолын жоғалтқанына қарамастан, Джексон "ұю сезімі" ғана сезінгенін айтып, өз окоптарына қайта оралды. Бір офицер оның қолына арқан мен таяқпен турникет салып, Джексон жарты сағат бойы ешкімнің жеріне қайта оралды, майданда жарақат алған адам қалмағанына көз жеткізді. "Сент-Патрик" госпитальдік кемесі Джексонды Булоньден Англияға жеткізді, онда оның оң қолының қалған бөлігі ампутацияланды. Лондонға жақын австралиялық әскери госпиталінде емделіп жатқанда, Джексонға "жаудың қатты атысы астында жараланған жолдастарын құтқару кезінде көрсеткен суыққандығы мен айқын батылдығы үшін" Виктория кресі (ВК) табысталды. Джексонның ВК-і 1916 жылдың 8 қыркүйегінде бекітілді, оның он тоғызыншы туған күніне бес күн қалғанда бұл туралы хабарланды. Екі аптадан кейін, жеке Джексон мен сержант Камденге сол түнде жарақат алған сарбаздарды құтқаруға салған ерлігі үшін "Ерекше қызмет көрсеткені үшін" медалі (ЭЖМ) табысталды деген хабар жарияланды.

Австралияға оралу

Джексон Англиядан "Темистокл" кемесімен оралған әскерилердің үлкен тобымен бірге шығып, 1917 жылдың 5 шілдесінде Сиднейге келді. Сиднейдегі Домендегі "Анзак" буфетінде қайтып келген сарбаздарды қарсы алу кезінде Джексонды иықтарына көтеріп, оған ерекше құрмет көрсетілді. Жазбалар Джексонның жасырын мінезінің Австралияға оралғанда алған назар мен құшақтауға оны дайынсыз қалдырғанын көрсетеді. Біраз уақыттан кейін Джексон сержант Камденмен бірге пойызбен Хейге сапарлады. Оларды теміржол станциясында "жеке Джексонды көруге" асыққан көпшілік күтіп алды, және оларға "қайтып келген батырға" бірнеше дүрбін берілді. Екі сарбазды пошта кеңсесінің алдында ресми түрде қарсы алды. Қала әкімінің орынбасары Джексонның "Хейге жақын орналасқан Ганбардан" екенін хабарлағанда, Хейдің даңқы туралы айтты. Камден Джексонның атынан жауап берді және оның жолдасының өзімшіл батылдығы туралы сөз сөйледі: "Билл сол түні "Виктория кресін" іздемеді, ол "досын" іздеді". Сол кешкі аста Джексон мен сержант Камден жергілікті билік өкілдерімен "Татерсолл" қонақүйінде, "Юнион Джек" жамылғысымен және әскери шатырлар пішінде бүктелген үстел салфеткаларымен жабдықталған үстел басында тамақтанды. Ганбар қиын заманды бастан кешірді. Өткен ғасырдың соңғы онжылдықтарындағы тығыз қоныстану кезеңі құрғақшылық пен маргиналды жерлерде шаруашылық жүргізудің қиындықтарына байланысты аяқталды. Кәсіпорындар жабылып, көптеген алғашқы иеленушілер мен олардың ұрпақтары ауданды тастап кетті, ал тенденция ірі шаруашылықтарға және азаятын халыққа қарай бағытталды. Осыған қарамастан, Джексон отанына оралғанда зор қуаныш пен мақтанышпен қарсы алынды. Аудан тұрғындары Джексонға ризашылықтарын білдіру үшін оған жер сатып алуға тырысты, бірақ ол қолдарын жоғалтқандықтан, ол жерде жұмыс істей алмаймын деп ойлап, ұсыныстан бас тартты. Джексон 1917 жылдың қыркүйегінде қызметтен босатылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, армия оның әкесі Джон Джексонға ұлының DCM-і жойылғанын хабарлады. Бюрократиялық қателік болуы мүмкін деп саналған жағдайды түзету үшін AIF Джон Джексоннан оған жіберілген DCM-нің ресми хабарламасын қайтаруды сұрады. Джон Джексон оның енді оның қолында жоқ екенін мәлімдеді. Осы кезде Джексон Сиднейдегі Кенсингтонде, әкесінің туыстарына жақын тұрып жатқан.

Кейінгі өмірі

1920 жылдардың басында Джексон Жаңа Англия аймағындағы Мерриваға көшіп барды, онда ол тері сатушы болды. 1927 жылы ол он сегіз ай бойы Волонгонг маңындағы Фигтри қонақ үйінің лицензиясын алды. Ұлы Депрессия жылдары Джексон бірнеше жұмыс істеді, оның ішінде жасыл шаруашылық бизнесін басқару және Сиднейде кеңсе кезеншісі болып жұмыс істеу. Уильям Джексон 1932 жылдың қаңтарында Когарахада киім тігуші Айви Моррисқа үйленді. Олардың Доротея есімді бір қызы болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Джексон 1941 жылдың желтоқсанында DCM лентасын тағу құқығы бойынша тексеруден өтті. Ол марапаттың жойылғанын білмейтінін айтты және барлық медальдарын тағып жүретінін мәлімдеді. Джексон босатуды сұрады және мәселені сот арқылы шешуге рұқсат беруді қалады. Армия, Лондондағы Соғыс кеңсесінің кеңесімен, ыңғайлы жағдай жасаған сияқты, себебі Джексон 1942 жылдың 30 наурызында босатылғаннан кейін үш аптадан кейін қайта әскери қызметке қабылданды. 1942 жылдың қыркүйегіне дейін 2-ші Австралия еңбек ротасында капрал болып қызмет етті. 1946 жылдан кейін Джексон қайтадан тері сатушы болып жұмыс істеді. 1953 жылы Мельбурнға көшіп, Мельбурн қалалық әкімдігінде комиссар және сауалнамашы болып тағайындалды. 1953 жылдың тамызында Австралияның генерал-губернаторы сэр Уильям Слимнің құрметті қабылдауында, арнайы қонақ лифт жүргізушісінің VC лентасын тағып отырғанын байқады және күтіп тұрған лауазымды тұлғаларға қарамастан, Джексонмен ұзақ әңгімелесті. 1954 жылғы Австралия Корольдік туры кезінде Джексонға бірнеше құрметті рөлдер берілді. 1956 жылы Джексон Виктория кресінің 100 жылдығын тойлау үшін Англияға сапарлады. Сапар барысында ол қатты ауырып, алты апта ауруханада жатты, содан кейін елге қайтарылды. Джексон қайтыс болғанға дейін Мельбурн қалалық кеңесінің қызметкері болып жұмыс істеді. Джексон 1959 жылдың 5 тамызында Гейдельбергтегі Репатриациялық бас ауруханасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Ол Спрингвейл зиратында толық әскери салтанатпен өртелді, ал күлі Борония бақшасына қойылды. 2008 жылдың 28 мамырында жеке тұлғасы жарияланбаған австралиялық коллекционерге жеке сатылған Виктория кресі және жеке Уильям Джексонға берілген кампаниялық медальдар. VC тобы үшін төленген сома шамамен 650 000 австралиялық долларын құрады.