Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1931 жылғы фильм.
1931 film
1998 жылы «Халық жауы» фильмі АҚШ Ұлттық кино реестріне Конгресс кітапханасы тарапынан «мәдени, тарихи және эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танылып, сақтауға алынды.
In 1998, The Public Enemy was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
1900-шы жылдардағы Чикаго қаласында Том Пауэрс және оның өмір бойына досы Мэтт Дойл ирландтық американдықтар болып, ұсақ-көлді ұрлықпен айналысады, ұрланған заттарды "Патти Носқа" сатады. Пэтти Нос оларды өзінің тобына қосылып, тері қоймасын тонауға көндіреді, егер бір нәрсе орын алса, оларды қамқорлайтынын уәделейді. Томды жабайы аю қорқытқанда, ол оны атып, полицияны шақырады, олар бандит Ларри Далтонды өлтіреді. Олар көмек сұрап Пэтти Носқа келгенде, ол қаладан кеткенін біледі. Томның үлкен ағасы Майк Пауэрс Томды қылмыстан бас тартуға көндіруге тырысады, бірақ сәтсіз аяқтайды. Том өзінің іс-әрекетін анасынан жасырады. 1917 жылы Америка Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, Майк теңізшілер қатарына қосылады. 1920 жылы, тыйым салу күшіне енуге азық қалғанда, Пэдди Райан Том мен Мэттті өзінің контрабандалық бизнесі үшін сыра "сатушылары" (қорғаушылар) ретінде жұмысқа алады. Ол танымал бандит Сэмюэл "Нейлс" Нейтанмен одақтасады. Контрабанда бизнесі одан сайын табысты бола бастағанда, Том мен Мэтт байлықтарын мақтан тұтады. Майк ағасының ақшасы Том айтқандай саясаттан емес, контрабандадан келгенін біледі және Томның табысы "сыра мен қанға" ғана негізделгенін мәлімдейді. Том ашуланып: "Сенің қолың да таза емес. Сен өлтіруден ләззат алдың. Немістермен қол ұстасқаның үшін медаль алған жоқсың" дейді. Том мен Мэтт тиісінше Китти мен Мами атты қыздармен танысады. Том ақырында Киттиден жалыққан, ол тым көп шағымданады, ол ашуланып жарты грейпфрутты оның бетіне итеріп жібереді. Содан кейін ол оны Гвен Алленге алмастырады. Мэтттің Мамиге үйлену тойының кешіндегі мейрамханада Том мен Мэтт Пэтти Носты таниды және оның үйіне дейін соңынан ереді. Өмірі үшін жалбарынып, Пэтти олар бала кезінде көңіл көтерген әнді фортепианода орындайды. Том оны артынан атып өлтіреді. Том анасына үлкен ақша сыйлайды, бірақ Майк сыйлықты қабылдамайды. Том ақшаны жыртып, бауырының бетіне лақтырады. "Нейлс" Нейтан атқа міну кезінде қаза табады, бұл Томды атты сатып алып, атып өлтіруге итермелейді. "Шемер" Бернс басқаратын қарсылас топ Нейтанның өлімінен туған тәртіпсіздікті пайдаланып, топтық соғысты бастайды. Кейіннен Мэтт көпшілік алдында атып өлтіріледі, Том да сол тағдырдан мүжілмей қалады. Ашуға булыққан Том Бернс пен оның бірнеше адамынан жеке өшігін алуды өз міндеті деп санайды. Том атыс кезінде ауыр жарақат алады және ауруханаға түседі. Анасы, ағасы және Мэтттің әпкесі Молли оны көруге келгенде, ол Майкпен татуласып, жақсылыққа бет бұруға келіседі. Алайда, Пэдди Майкқа Томды Бернс мафиясы ауруханадан ұрлап кеткенін ескертеді. Пэдди тобының бір мүшесі Майкқа телефон соғып, Том ауруханадан қайтып келе жатқанын хабарлайды; анасы қуанып, Томның жатын бөлмесін дайындауға кіріседі. Майк есіктің қағылуына жауап бергенде, Томның байланған денесі есікке сүйеніп тұр, ол жерге құлап түседі. Фильм Майк камераға қарай баяу жүріп келе жатқан көрінісімен аяқталады.
As youngsters in 1900s Chicago, Irish Americans Tom Powers and his lifelong friend Matt Doyle engage in petty theft, selling stolen items to "Putty Nose". Putty Nose persuades them to join his gang on a fur warehouse robbery, assuring them he will take care of them if anything goes wrong. When Tom is startled by a stuffed bear, he shoots it, alerting the police, who kill gang member Larry Dalton. When they go to Putty Nose for help, they find he has left town. Tom's straitlaced older brother Mike Powers tries and fails to talk Tom into giving up crime. Tom keeps his activities secret from his doting mother. When America enters World War I in 1917, Mike enlists in the Marines. In 1920, with Prohibition about to go into effect, Paddy Ryan recruits Tom and Matt as beer "salesmen" (enforcers) in his bootlegging business. He allies himself with noted gangster Samuel "Nails" Nathan. As the bootlegging business becomes ever more lucrative, Tom and Matt flaunt their wealth. Mike finds out that his brother's money comes not from politics, as Tom claims, but from bootlegging, and declares that Tom's success is based on nothing more than "beer and blood". Tom retorts in disgust: "Your hands ain't so clean. You killed and liked it. You didn't get them medals for holding hands with them Germans." Tom and Matt acquire girlfriends, Kitty and Mamie, respectively. Tom eventually tires of Kitty; when she complains once too often, he angrily pushes half a grapefruit into her face. He then drops her for Gwen Allen. At a restaurant on the night of Matt's wedding reception to Mamie, Tom and Matt recognize Putty Nose and follow him home. Begging for his life, Putty plays a song on the piano that he had entertained Tom and Matt with when they were children. Tom shoots him in the back. Tom gives his mother a large wad of money, but Mike rejects the gift. Tom tears up the banknotes and throws them in his brother's face. "Nails" Nathan dies in a horse riding accident, prompting Tom to buy the horse and shoot it. A rival gang headed by "Schemer" Burns takes advantage of the disarray resulting from Nathan's death, precipitating a gang war. Later, Matt is gunned down in public, with Tom narrowly escaping the same fate. Furious, Tom takes it upon himself to single handedly settle scores with Burns and some of his men. Tom is seriously wounded in the shootout and ends up in the hospital. When his mother, brother, and Matt's sister Molly come to see him, he reconciles with Mike and agrees to reform. However, Paddy warns Mike that Tom has been kidnapped by the Burns mob from the hospital. A member of the Paddy gang telephones Mike to say Tom is returning from the hospital; their mother is overjoyed and begins preparing Tom's bedroom. When Mike answers a knock on the door, Tom's tied up body is propped against it, and he falls dead onto the ground. The film closes with Mike walking slowly towards the camera.
Даму
Харви Ф. Теу жазған сценарий Джон Брайт пен Кубек Гласмонның жарық көрмеген "Сыра мен қан" романы негізінде жазылған. Брайт пен Гласмон өз романын нақты адамдарға арқау еткен, олар Чикагодағы Аль Капоненің қанды барымталарының куәсі болған. Warner Bros. студиясының басшысы Джек Л. Уорнер романның құқықтарын сатып алып, фильмді түсіруді режиссер Уильям А. Уэллманға тапсырды. Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен Уэллман, басты кейіпкердің інісі сияқты, Уорнерге: "Мен сізге ең қатал, ең зорлық-зомбылыққа толы фильмді сыйлаймын" деді.
The screenplay, which was written by Harvey F. Thew, was based on an unpublished novel, Beer and Blood, by John Bright and Kubec Glasmon. Bright and Glasmon based their novel on actual people, having witnessed some of Al Capone's murderous gang rivalries in Chicago. Warner Bros. studio head Jack L. Warner bought the rights to the novel and assigned director William A. Wellman to direct the film. Wellman, who had served in World War I, like the brother of the main character, told Warner: "I'll bring you the toughest, most violent picture you ever did see".
Кастинг
Эдвард Вудс бастапқыда Том Пауэрс рөліне, ал Джеймс Кагни Томның ең жақсы досы Мэтт Дойл рөліне тағайындалған, бірақ режиссер Веллман Кагнидің бұл рөлде тиімдірек болатынына шешім қабылдап, екі актердің рөлдерін ауыстырды. Брукстың өмірбаянын жазған Барри Паристің пікірінше, "«Халық жауынан» бас тарту Луиза Брукстың кино мансабының нағыз соңы болды". Түсірілім кезінде Кагни Эдвард Г. Робинсонмен бірге «Ақылды ақша» фильмін түсірді, ал Робинсон өзінің «Кіші Цезарь» фильмін аяқтаған болатын. Майк Пауэрс ағасы Томды ұрған сахнада Веллман Дональд Кукты жеке шақырып, Томның реакциясында шынайылықты көрсету қажеттігін түсіндіріп, актерден Кагниді нағыз соққыға жығуын өтінді. Кук рөлін тым жақсы орындады, ол Кагнидің аузына сонша күшпен соқты, тіпті Кагнидің бір тісі сынды. Бірақ оның нағыз қорқынышы мен ауыруына қарамастан, Кагни кейіпкерінен шығып, сахнаның қалған бөлігін ойнады. Тағы бір жағдайда Том Пауэрс машиналық мылтықтан атыстан жасырыну үшін ғимараттың бұрышынан қашқанда, нақты оқтар қолданылды; сол кезде нақты оқтарды қолдану кең таралған тәжірибе болды. Оқтар ғимараттың қабырғасына, Кагнинің басы бір сәт бұрын тұрған жерге тиді.
Edward Woods was originally cast in the lead role of Tom Powers and James Cagney was cast as Tom's best friend Matt Doyle, until director Wellman decided Cagney would be more effective in the part and switched the two actors In the opinion of Brooks's biographer Barry Paris, "turning down Public Enemy marked the real end of Louise Brooks's film career". During filming, Cagney also made Smart Money, co starring Edward G. Robinson, who had finished his breakthrough film Little Caesar. In the scene where Mike Powers punches his brother Tom, Wellman privately took Donald Cook aside and, explaining his desire for authenticity in Tom's reaction, asked the actor to really hit Cagney. Cook played his part a bit too well, and he struck Cagney in the mouth with such force, he actually broke one of Cagney's teeth. Yet in spite of his genuine shock and pain, Cagney stayed in character and played out the rest of the scene. In another incident, live ammunition was used in a scene where Tom Powers ducks around the corner of a building to take cover from machine gun fire; the use of live ammunition was common practice at the time. The bullets struck the wall of the building at the position where Cagney's head had been just a moment before.
Грейпфрут көрінісі
1973 жылы Turner Classic Movies деректі фильмінде көрсетілген сұхбатта Уэллман "Фильмдерді жасаған адамдар: Уильям Уэллман" фильмінде ол сахнаға грейпфрутты "үрлеу" қосымын жасағанын айтты, себебі ол және оның әйелі дауласса, ол ешқашан сөйлемейтін немесе қандай да бір эмоцияны білдірмейтін еді. Ол әрқашан таңғы асқа грейпфрут жегендіктен, оның бетіне грейпфрутты тигізіп, одан қандай да бір реакция алуды қалаған, осылайша ол эмоцияларын көрсетер еді; ол осы сахнаның өзіне осы құштарлықтан арылуға мүмкіндік бергенін сезінді. Кейбіреулер, мысалы киносыншы Бен Манкивич, Мэй Кларктың грейпфрутқа таңырқап, аздап ашуланған реакциясының шынайы болғанын айтты, өйткені оған бұл күтпеген әрекет туралы ескерілмеген. Алайда, Кларк өзінің өмірбаянында Кэгнидің оған бұл сахнада не істемек екенін бұрын айтқандығын мәлімдеді. Оның айтуынша, оның нағыз таңғалуы кейін болды, ол соңғы фильмде грейпфрут сахнасын көргенде, олар оны команданы көңілдіру үшін ғана түсіріп жатқанын түсінді. Кэгнидің сөзіне қарағанда, Кларктың бұрынғы күйеуі грейпфрут сахнасының уақытын білген, сол сахна экранға шығар алдында билет сатып алып, сахнаны тамашалап, кетіп, келесі көрсетілімде қайтадан сол сахнаны көру үшін уақытында келген. Бұл сахна көп жылдардан кейін 1961 жылы Кэгнидің "Бір, екі, үш" фильмінде пародилендi, онда Кэгни Оттоға (Хорст Бухольц) жарты грейпфрутпен қорқытады, бірақ содан кейін оны жасамауға шешім қабылдайды.
In a 1973 interview featured in the Turner Classic Movies documentary The Men Who Made The Movies: William Wellman, Wellman said he added the grapefruit "hitting" to the scene, because when he and his wife at the time would get into fights, she would never talk or give any expression. Since she always had a grapefruit for breakfast, he always wanted to put the grapefruit into her face just to get a reaction out of her, so she would show some emotion; he felt that this scene gave him the opportunity to rid himself of that temptation. Some, such as film critic Ben Mankiewicz, have asserted that Mae Clarke's surprised and seemingly somewhat angry reaction to the grapefruit was genuine, as she had not been told to expect the unscripted action. However, in her autobiography, Clarke stated that Cagney had told her prior to that take what he planned to do. She said that her only genuine surprise came later, when she saw the grapefruit scene appear in the final film, as it had been her understanding that they were shooting it only as a joke to amuse the crew. According to Cagney, Clarke's ex husband had the grapefruit scene timed, and would buy a ticket just before that scene went onscreen, go enjoy the scene, leave, then come back during the next show just in time to see only that scene again. The scene was parodied years later in the 1961 Cagney movie One, Two, Three when Cagney threatens Otto (Horst Buchholz) with a half grapefruit but then decides against doing so.
Қайта шығарылғандар
Фильм 1941 жылы өндіріс кодексі қолданысқа енгеннен кейін қайта шығарылды. Кодекс талаптарына байланысты фильмнен үш көрініс тіліп алынды. Бірі – Томға костюм тігіп беру үшін өлшем алатын әйелшелік мінезді тігінші, екіншісі – Мамидің Мэттке төсекте таңғы ас әкелуі, ал үшіншісі – Пэдди Райанның қатыны Томды өз пәтерінде жасырынып отырғанда алдап пайдалануы. Бұл үш көрініс кейіннен барлық DVD және Blu-ray нұсқаларында, сондай-ақ Turner Classic Movies арнасында қайта орнатылды. Фильм 1954 жылы тағы да қайта шығарылды, ал ашылу титрлерінен бұрын жазбаша пролог қосылды, онда Том Пауэрс және «Рико» Банделло сияқты қылмыскерлер, «Кішкентай Кесар» (Эдвард Г. Робинсон сомдаған) фильмінің басты кейіпкері, қоғам үшін қауіпті және оларға қарсы тұру қажет екені ескертілді.
The film was re released in 1941 after the Production Code was put into effect. Three scenes from the film were cut because of the Code. One is of a markedly effeminate tailor measuring Tom for a suit, another where Mamie serves Matt breakfast in bed, and the third showing Tom being taken advantage of by Paddy Ryan's girlfriend while hiding out in her apartment. These three scenes were later restored for all DVD and Blu ray releases, and on Turner Classic Movies. The film was also re released in 1954, with a written prologue added before the opening credits, advising that gangsters such as Tom Powers and Caesar "Rico" Bandello, the title character in Little Caesar (played by Edward G. Robinson), are a menace that the public must confront.