Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тас аралдан кішкентайрақ, аралшадан кіші физикалық ерекшелік.
A rocky island smaller than an islet
the physical feature
Шерри – адам тұруға көбінесе тым кішкентай болатын кішкентай тас арал немесе аралша. Ол жартасты риф болуы да мүмкін. Шерри төменгі теңіз үймесі деп те аталады. Шерриде мүк, сондай-ақ кішкентай, төзімді шөптер сияқты өсімдіктер өсуі мүмкін. Олар көбінесе ителкелер мен құстар сияқты жануарлардың демалу орны ретінде пайдаланылады.
A skerry is a small rocky island, or islet, usually too small for human habitation. It may simply be a rocky reef. A skerry can also be called a low sea stack. A skerry may have vegetative life such as moss and small, hardy grasses. They are often used as resting places by animals such as seals and birds.
Этимология
Скерри термині көне норвеж тілінен алынған, ол теңіздегі тас дегенді білдіреді (бұл өзі прото-индоевропалық *sker түбірінен шыққан, "кесу" мағынасында, яғни құрлықтан бөлініп кеткен тас). Көне норвеж тіліндегі sker термині шотланд тіліндегі skerrie немесе skerry сөздері арқылы ағылшын тіліне енген. Бұл скандинавия тілдеріндегі skerry сөздерімен туыс – исланд тілінде, skær, skär, skjær / skjer, сондай-ақ Schäre, және шхеры (shkhery) тілдерінде де кездеседі. Шотланд гаэлінде sgeir (мысалы, Sula Sgeir), ирланд тілінде sceir, валлий тілінде sgeri, ал мэнктің тілінде skeyr болып аталады.
The term skerry is derived from the Old Norse sker, which means a rock in the sea (which in turn derives from the Proto Indo European root *sker , "cut", in the sense of a rock cut off from the land). The Old Norse term sker was brought into the English language via the Scots language word spelled skerrie or skerry. It is a cognate of the Scandinavian languages' words for skerry – Icelandic, , skær, skär, skjær / skjer, found also in Schäre, , , , and шхеры (shkhery). In Scottish Gaelic, it appears as sgeir, e. g. Sula Sgeir, in Irish as sceir, in Welsh as sgeri, and in Manx as skeyr.
Құрылу
Скеррилер көбінесе фьордтардың шығысында қалыптасады, онда теңіз астындағы мұздықтан пайда болған аңғарлар жағалауға тік бұрышпен келіп, басқа да көлденең аңғарлармен күрделі жүйе құрайды. Фьорд аймақтарының теңізге қарайғы жиектерінде кейбір жерлерде мұзбен ойылып жасалған арналар соншалықты көп және әртүрлі бағытта болады, осының салдарынан тасты жағалау мыңдаған аралдарға бөлінеді – кейбіреулері ірі және таулы, ал енді біреулері жартасты түйіндер немесе кеме жүруге қауіпті тас рифтер болып табылады.
Skerries are most commonly formed at the outlet of fjords where submerged glacially formed valleys at right angles to the coast join with other cross valleys in a complex array. In some places near the seaward margins of fjorded areas, the ice scoured channels are so numerous and varied in direction that the rocky coast is divided into thousands of island blocks, some large and mountainous, while others are merely rocky points or rock reefs that menace navigation.
Мысалдар
Норвегияның аралдық жағалауы мұздықтардың әсерінен пайдалған шкерлердің жиынтығымен сипатталады, бұл skjærgård деп аталады (кейде ағылшын тілінде архипелаг деп аударылады, бірақ ол материктің жағалауына жақын болатын арнайы бір түр). Көптеген фьордтар жағалауға параллель орналасқан, және тасты аралдар мен шкерлердің тізбегінен қорғалған арнаны құрайды. Осы арна арқылы Ставангерден Солтүстік мысына дейін Норвегияның барлық маршрутымен қорғалған өткел арқылы саяхаттауға болады. Блинделия – Оңтүстік Норвегиядағы Кристиансан қаласынан басталып, Лиллесан қаласынан өтетін шкерлермен қорғалған су жолы. «Ішкі жол» (Inside Passage) – Сиэтл (Вашингтон штаты) мен Аляска штатының Скайуэй қаласы (АҚШ) арасындағы ұқсас маршрут. Осындай шкерлермен қорғалған тағы бір жол Магеллан бұғазынан солтүстікке қарай Оңтүстік Америка құрлығының батыс жағалауымен созылады. Бохуслен жағалауындағы Швеция да шкерлермен қорғалған. Тіпті Швецияның Балтық теңізіндегі шығыс жағалауында да көптеген ірі скерггардар (архипелагтар) бар, олардың ішінде Стокгольм архипелагы ерекше көзге түседі. Финляндияның оңтүстік-батыс жағалауында да көптеген шкерлер бар, сондықтан олар архипелаг құрайды. Бұл аймақта мұздықтан кейінгі көтерілу процесі жүзеге асып жатыр, бұл аралдардың теңіз деңгейінен жоғары көтерілуіне, шөгінділердің ашылуына және ақырында сазды түбінің пайда болуына әкеледі. Шкерлер жақын жердің көтерілуіне дейін кішкентай тасты аралдар ретінде сақталады, бұл жердің классификациясын өзгертіп, оны томболоға айналдырады. Ресей Федерациясындағы ең жақсы мысалдар – Таймыр түбегінің батыс жағалауындағы Қара теңізде орналасқан Минина шкерлері және Ақ теңізде орналасқан Сумский шкерлері. Ұлыбританияда көптеген шкерлер бар, олардың ішінде Англиядағы Стейпл аралы (Фарн аралдарының бірі); Шотландияның солтүстік-шығысындағы Фолсхеуге жақын жердегі шағын тасты жартастар; Гебрид аралдарындағы Дубх Артах және Скерривор сияқты көптеген рифтер; және Солтүстік Ирландияның Антрим жағалауында орналасқан Скеррилер. Скерри – Дублиннің жағалауындағы аймақтың атауы, онда Роккабилл, Шеник аралы, Колт аралы және Сент-Патрик аралы сияқты көптеген шкерлер бар.
The island fringe of Norway is such a group of glacially formed skerries, called a skjærgård (sometimes translated into English as archipelago, but specifically one near the coast of the mainland). Many of the cross fjords are so arranged that they parallel the coast and provide a protected channel behind an almost unbroken succession of rocky islands and skerries. By this channel one can travel through a protected passage almost the entire route from Stavanger to North Cape, Norway. The Blindleia is a skerry protected waterway that starts near Kristiansand in southern Norway and continues past Lillesand. The Inside Passage provides a similar route from Seattle, Washington, to Skagway, Alaska, United States. Another such skerry protected passage extends from the Straits of Magellan north for along the west coast of the South American continent. The Swedish coast along Bohuslän is likewise guarded by skerries. Even the east coast of Sweden, in the Baltic Sea, has many big skärgårdar (archipelagos), notably Stockholm Archipelago. The southwestern coast of Finland also has a great many skerries; so many, in fact, that they form an archipelago. This area is experiencing post glacial rebound that connects the rising islands as they break sea level, revealing till deposits and eventually clay bottoms. The skerries exist as small rocky islands before uplift of adjacent terrain changes the classification of this landform into a tombolo. In the Russian Federation, the best examples are the Minina Skerries, located in the Kara Sea, in the western shores of the Taymyr Peninsula, and the Sumsky Skerries, located in the White Sea. The United Kingdom has a large number of skerries including Staple Island (an outer Farne Island) in England; a small rocky outcrop near the Fowlsheugh in northeast Scotland; numerous reefs in the Hebrides such as Dubh Artach and Skerryvore; and The Skerries, located off the Antrim coast of Northern Ireland. Skerries is the name of a coastal area of Dublin, Ireland, with many skerries offshore, including Rockabill, Shenick Island, Colt Island and St Patrick's Island.