Кіріспе

Тажикстандағы Қаракөл көлі (Қаракөл – "қара көл" дегенді білдіретін қирғыз тіліндегі сөз, бұрынғы тажик атауы Сиобты ығыстырды; Каракуль; , Қаракөл;) – диаметрі бар, ағынсыз көл, метеорит соққан кратерде орналасқан. Ол Тажикстанның Памир тауларындағы Тажик ұлттық паркінде орналасқан.

Жарылыс кратері

Қарақөл дөңгелек ойыста орналасқан, оның диаметрі соққы кратері ретінде қарастырылады. Дегенмен, бұл жақындағы плиоцен дәуірінде (5,3-2,6 млн жыл бұрын) пайда болған болуы мүмкін. Жерге түсу дерекқоры (EID) оны 5 млн жылдан жас деп тіркеген. Қарақөл соққы құрылымы алғаш рет 1987 жыл шамасында ғарыштан түсірілген суреттерді зерттеу барысында анықталды.

Көлдің сипаттамасы

Көл / кратер орташа теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Оңтүстік жағалаудан ішке қарай созылған жартыарал және солтүстік жағалаудағы арал көлді екі бөлікке бөледі: кіші, салыстырмалы түрде жақсы тереңдігі бар шығыс бөлігі, терең, және үлкен батыс бөлігі, терең. Көл суы ағып шыға алмайды (су алабы жоқ) және суы тұзды. Көлдің шығыс жағалауында осы аттас шағын ауыл орналасқан. Соңғы мұз дәуірінен кейін көл деңгейі 35 метрге жоғары болған.

Қоршаған орта

Көл ұлттық саябақ аумағында орналасқанмен, оның төңірегінің көп бөлігі жайылым ретінде қолданылады. Көлде аралдар, батпақтар, ылғалды шабындықтар, торфты жерлер, қиыршық тасты және құмды жазықтар бар. BirdLife International ұйымы осы көлді маңызды құс аймағы (IBA) деп таныған, себебі ол түрлі құс түрлерінің тұрақты, көктемгі-күзгі немесе ұялайтын популяцияларын қамтиды. Аталған түрлердің ішінде бар-бас қаздар, қызыл үйректер, қарақұстар, сарыарқа бүркіттері, Гималай бүркіттері, кіші құм қаз, қоңырбас шағалалар, Тибет құмқұйрығы, сары мүңкілді қарғалар, Гималай қызылкөздері, ақ қанатты қызылқұйрықтар, ақ қанатты қар құйрықтары, қызылжолақты тау торғайлары, қоңыр торғайлар, қарабас тау құйрықтары және Кавказдың ірі гүлқұйрықтары бар. Көлдің аралдары – су құстарының тоқтау және ұялауға арналған басты орындары. Көлдегі жалғыз балық – Triplophysa lacusnigri.

Оқиғалар

Титикака көлінен биік орналасқан Каракульде 2014 жылдан 2017 жылға дейін «Әлемнің шатыры» регатасы өтті. Бұл АҚШ-тың Колорадо штатындағы Диллон су қоймасында өткізілген Альпинг Банкі Диллон Ашық жарысын ығыстырып, әлемдегі ең биік желкендік регата атанды.