Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Липери (Libelits) – Финляндиядағы муниципалитет. Ол Солтүстік Карелия аймағында орналасқан. Липери – 2007 жылдың 11 айында 83 жаңа тұрғынмен өскен қауымдастық. Тұрғындардың тығыздығы – адам/км². Муниципалитеттің аумағы шаршы километрді құрайды, оның шаршы километр су. 2021 жылдың шілдесінде Липеридегі Руокосальми көлінің жағасында орналасқан Сааристон Пуоти Финляндиядағы ең жақсы демалыс орны деп таңдалды.
Liperi (Libelits) is a municipality of Finland. It is located in the North Karelia region. Liperi is a community of with the growth rate of 83 newcomers in 11 months in 2007. The population density is The municipality covers an area of of which is water. In July 2021, Saariston Puoti, a resting place on the shores of Lake Ruokosalmi in Liperi, was chosen as the best rest stop in Finland.
Шіркеу ауылы
Липери шіркеуінің көрінісін 1854-1858 жылдары салынған Липеридің мықты қызыл кірпіштен тұрғызылған шіркеуі анық басып алады. Аймақтағы ең көне ғимараттардың бірі – ескі ағаш муниципалитет үйі, оны қорғау мәселесі 1990 жылдардан бері талқыланып келеді. 2007 жылдың жазында айналма жол құрылысы басталғанда шіркеу ауылының орталығы сырт көрінісінде өзгерді. Осының салдарынан жазғы базар бір жазға Липери сахнасының ауласына көшірілді.
The view of the church village of Liperi is dominated by the stout red brick church of Liperi, which was built from 1854 to 1858. The old wooden municipality house is among the oldest buildings in the region, and discussions about its protection have been ongoing since the 1990s. The centre of the church village was changed outwardly, when a bypassing highway connection was started in summer 2007. In the process, the place of the summer market moved to the yard of the Liperi stage for one summer.
Ауылдар
Липеридегі ауылдарға Härkinvaara, Kaatamo, Korpivaara, Mattisenlahti, Risti, Roukalahti, Salokylä, Tutjunniemi, Vaivio, Viinijärvi және Ylämylly кіреді.
Villages in Liperi include Härkinvaara, Kaatamo, Korpivaara, Mattisenlahti, Risti, Roukalahti, Salokylä, Tutjunniemi, Vaivio, Viinijärvi and Ylämylly.
Қалалық жоспарға қосылу
2006 жылдың қараша айында Липери және Оутокумпу муниципалитеттері бірігуді талқылау жоспарын жариялады. 2006 жылдың 13 қарашасында Липери муниципалитетінің кеңесі 24 дауысқа 11 дауыс қарсылығымен, басқа муниципалитеттермен емес, тек Оутокумпумен ғана бірігуді талқылауға шешім қабылдады. Муниципалитеттердің әлеуметтік және денсаулық сақтау саласындағы қызметтеріне бір ортақ директор тағайындалған. 2007 жылдың 19 маусымында муниципалитет кеңесі Оутокумпу қаласымен муниципалитеттердің бірігуін жалғастырмау туралы шешім қабылдады.
In November 2006, Liperi and Outokumpu announced their plan to discuss a municipality join. On 13 November 2006, the municipal council of Liperi decided, with votes 24 to 11, to only discuss a municipality join with Outokumpu, not with other municipalities. The municipalities already have a common director of social and health services. On 19 June 2007, the municipality council decided not to pursue the municipality join with the city of Outokumpu.
Липери гимназиясы
Липери гимназиясы Липери муниципалитетінің орталығында, Йоэнсуу қаласынан бір шақырым қашықтықта орналасқан. Гимназия және Липери мектебінің 5-9 сыныптары шамамен 700 адамды жұмыспен қамтитын бірлестік құрайды. 2006 жылғы 15 желтоқсанда Липеридің білім беру кеңесі Липери гимназиясын жабу туралы ұсыныс жасады. Липери гимназиясындағы оқушылар саны 2000-ші жылдар бойы (онжылдық ішінде) азайды. 2006 жылдың күзінде өткізілген сауалнамада Липеридегі 9-сынып оқушыларының тек екеуі ғана өздерінің муниципалитетінің гимназиясына түсуге ниет білдірсе, 50-і басқа гимназияларға түсуге ниет білдірді. 2006 жылғы 18 желтоқсанда қалалық кеңес 2007 жылдың күзінен бастап гимназия жаңа оқушыларды қабылдамайтыны туралы шешім қабылдады. 2007–2008 оқу жылында гимназияның екінші және үшінші сыныптарында 66 оқушы оқыды.
The Liperi gymnasium operates in the Liperi municipal centre at a distance of from Joensuu. The gymnasium and classes 5 to 9 of the Liperi school form an employment community for about 700 people. On 15 December 2006, the education board of Liperi decided to propose the discontinuation of the Liperi gymnasium. The number of students in the Liperi gymnasium had declined throughout the entire 2000s (decade). In a poll conducted in autumn 2006, only two 9th class students in Liperi announced they were applying for their own municipality's gymnasium, 50 announced they were applying for gymnasia elsewhere. On 18 December 2006, the municipal council decided that from autumn 2007 onwards, the gymnasium shall no longer accept new students. During the school year 2007–2008, there were 66 students studying in the second and third classes of the gymnasium.
Басқа мектептер
Липеридегі басқа мектептерге Йламыллы, Вииниярви, Кәсәмә және Маттисенлахти мектептері кіреді.
Other schools in Liperi include schools in Ylämylly, Viinijärvi, Käsämä and Mattisenlahti.
Қауымдар
Липери евангелистік лютерандық приході 1995 жылы Вииниярви приході қосылғаннан кейін муниципалитеттің барлық аумағын қамтиды. Вииниярви – Тайпале православиелік приходінің орталығы, приход Polvijärvi және Outokumpu-ға дейін созылады. Тайпаледегі қазіргі шіркеу 1906 жылы салынған.
The Evangelical Lutheran parish of Liperi covers the whole area of the municipality after the parish of Viinijärvi was annexed to it in 1995. Viinijärvi is the centre of the Taipale Orthodox parish, the parish reaches to Polvijärvi and Outokumpu. The current church of Taipale was built in 1906.
Үй шаруашылығы
Солтүстік Карелиядағы алғашқы коттеджтік қоғам 2004 жылы Липериде құрылды. Бұл қоғам жазғы коттедж тұрғындарының арасында байланыс құрады және муниципалитет кеңесіне бастамалар мен ұсыныстар енгізе алады. Әр көктемде кеңес жазғы коттедж тұрғындарына муниципалитет туралы жалпы ақпаратты және өкілдерді қалай ұсыну керектігі туралы нұсқауларды қамтитын хат жібереді. Кейін өкілдердің тізімі және коттеджге арналған дауыс бюллетеньдері жарияланады. Муниципалитет сондай-ақ жазғы коттедж тұрғындары үшін жағалауда балық аулау және жазғы театр кештерін ұйымдастырады. Липериде шамамен 3000 жазғы коттедж бар.
The first cottage activity society in Northern Karelia was founded in Liperi in 2004. The society is a bond between the summer cottage inhabitants, and can make initiatives and suggestions to the municipal council. Every spring, the council sends a letter to the summer cottage inhabitants, containing general information about the municipality and instructions on how to propose representatives. Later, a list of representatives and cottage specific vote ballots are posted. The municipality also organises common shore fishing and summer theatre nights for the summer cottage inhabitants. There are about 3000 summer cottages in Liperi.
Жол қозғалысы
Липериде бұрын үш кабельдік паром болған. Кәсамадағы паром 1988 жылы көпірмен алмастырылды, ал Онкисальми паромы 1974 жылы. Липери мен Рээккюля арасындағы Арвинсальми паром ғана сақталды. Жоэнсуу әуежайы Липериде орналасқан. Виинижарви теміржол станциясы Йоэнсуу және Пиексамаки қалаларына аймақтық пойыз қатынасын ұсынады. Батыс бөліктердегі ең жақын теміржол станциясы – Вихтари теміржол станциясы.
Liperi used to have three cable ferries. The ferry in Käsämä was replaced with a bridge in 1988 and the Onkisalmi ferry in 1974. Only the Arvinsalmi ferry between Liperi and Rääkkylä remains. The Joensuu Airport is located in Liperi. The Viinijärvi railway station has regional train connections to Joensuu and Pieksämäki. The nearest railway station in the western parts is the Vihtari railway station.
Жазғы театрлар
Липериде үш жазғы театр бар: ауылдың мәдени үйіндегі Роукалахти жазғы театры, Ристи ауылындағы Ристи жазғы театры және Липери сахнасындағы Липери жазғы театры.
There are three summer theatres in Liperi: the Roukalahti summer theatre at the village's cultural house, the Risti summer theatre in the village of Risti, and the Liperi summer theatre at the Liperi stage.
Билеу
Липеридегі шіркеу ауылындағы сахнада би сайыстары өтеді: 2007 жылдың маусымында финляндиялық хумппа чемпионаты осы жерде өткен.
The Liperi stage in the church village holds dance contests: it held the humppa Finnish championships in June 2007.
Спорт
Липеридегі спорт орталығы – Пярнаваара, ол Солтүстік Карелиядағы ең ірі шаңғы спорты жарыс орталығы. 2000 жылы Пярнаваарада «Юкола» эстафеталық бағытталған жүгіру жарысы өткізілді. «Viinijärven Urheilijat» клубы 2007 жылы әйелдер Superpesis лигасына жолдама алды, осы кезде командалар саны 12-ге дейін артты. «ViU» Ykköspesis турнирінде екінші орынға ие болды, ал серияны ұлғайту туралы шешім қараша айында қабылданды. «ViU» сондай-ақ Superpesis лигасының чемпионы атанды.
The sports centre in Liperi is Pärnävaara, which is the largest ski contest centre in Northern Karelia. Pärnävaara has hosted the Jukola relay orienteering contest in 2000. Viinijärven Urheilijat rose to the women's Superpesis league in 2007, when the number of teams was raised to 12. ViU got second place in Ykköspesis, the decision of series increase was made in November. ViU has also won a championship in Superpesis league.
Honkalampi Ylämylly sport club, Karjalan Kopse (riding), Karjalan Käki, Kivekkäät, Leppälahden Uskallus, Liperin Avantouimarit, Liperi Ski Club, Liperin Kelo, Liperin Kiekko (icehockey), Liperi Women Gymnasts, Liperi Riders, Liperin Taimi, Sulkaman Kipinä, Vaivion Tarmo, Viinijärvi Women Gymnasts, Viinijärvi Sports Club, Ylämyllyn Tennis, Ylämyllyn Yllätys (football), Liperi Volley.
Белгілі спортшылар
Марти мен Тауно Лаппалайнендер – шаңғышы бауырлар. Олардың ескерткіш тасы (Вейкко Джалава, 1967) шіркеу ауылында орналасқан. Олар «Липерин Кивеккейт» клубынан өнер көрсетті. Кари Лехола – волейболшы. Көп мәрте марафон жеңімпазы Ержо Песонен «Липерин Тайми» клубы атынан өнер көрсетті. 1992 жылдан 2006 жылға дейін ол 7 рет Финляндия чемпионатында жеңіс тудырды. Пирьо Вихонен (құрметті әкесі Стальберг), ұзаққа соққан жүгіруші. Ол «Леппелахден Ускаллус» және «Йоенсуу Катая» клубтарынан өнер көрсетті.
Ski brothers Martti and Tauno Lappalainen. Their memorial stone (Veikko Jalava, 1967) is located in the church village. They represented Liperin Kivekkäät. Kari Lehtola, volleyball player. Multiple marathon winner Yrjö Pesonen represented Liperin Taimi in his career. He scored 7 Finnish Championships from 1992 to 2006. Pirjo Vihonen (née Ståhlberg), endurance runner. She represented Leppälahden Uskallus and Joensuun Kataja.