Кіріспе

Финляндия аймағы

Остроботния (Österbotten;) – Финляндияның батысындағы аймақ. Ол Орталық Остроботния, Оңтүстік Остроботния және Сатакунта аймақтарымен шектеседі. Бұл қазіргі Остроботния деп саналатын төрт аймақтың бірі, сондықтан оны шатастырудан сақтау үшін Жағалаулық Остроботния деп те атайды. Остроботния – фин тілінен өзге швед тілінде сөйлейтін халықтың басымдығы бар Финляндияның екі аймағының бірі (екіншісі – конституциялық тұрғыдан бір тілді Аланд провинциясы); швед тілінде сөйлейтіндер жалпы халықтың 51,2% құрайды. Аймақта 13 екі тілді және бір ғана фин тілінде сөйлейтін муниципалитет бар. Вааса қаласында негізінен фин тілінде сөйлейтіндер тұрады, ал кішкентай қалалар мен ауылдық жерлерде көбінесе швед тілі қолданылады. Швед тілінде сөйлейтіндердің саны ең көп үш муниципалитет – Корсхолм, Якобстад және Педерсёр. Географиялық тұрғыдан алғанда, Остроботнияда жер бедері көтеріңкі келмейді, себебі ол көбінесе мұздықтан кейін жер бетіне көтерілген және аллювиалды шөгінділердің жинақталуынан пайда болған бұрынғы теңіз түбінен тұрады. Остроботнияда Оңтүстік Остроботниядағыдай кең аумақты егістік жерлер (lakeus) және Кваркен архипелагы (фин. Merenkurkku) бар. Мұздықтар тасымалданғандықтан, бұл аймаққа көптеген тау жыныстары түсіп кеткен. Остроботнияның басқа жерлеріндегідей, өзендер де ландшафттың маңызды бөлігін құрайды. Ботния шығанағына құятын негізгі өзендер – Кирёнёки, Лапуанёки және Эхтявеньоки. Каскинен – аймақтың оңтүстік бөлігінде орналасқан жағалау қаласы. Ауданы және халқы бойынша Финляндиядағы ең кішкентай қала.

Атауы мен белгілері

Финляндия аймақтарының атаулары ресми түрде бекітілгенге дейін Остроботния швед тілінде Vasa kustregionen, ал фин тілінде Vaasan rannikkoseutu деп аталатын, екеуі де «Ваасаның жағалау аймағы» дегенді білдіреді. Фин тілі институты аймақты швед тілінде Kustösterbotten, ал фин тілінде Rannikko Pohjanmaa деп атауды ұсынды, бұл «жағалау Остроботниясы» деген мағынаны береді. Алайда, 1998 жылғы 26 ақпанда Финляндия аймақтарының атаулары бекітілген кезде, аймақтық үкіметтің тілегі бойынша аймақтың қазіргі атауы ресмилендірілді. Орталық үкімет аймақта швед тілінің кең таралғанын, сондай-ақ балама атау бойынша жалпы келісімнің болмауын бұл шешімнің себептері деп атады. Жергілікті жерлерде немесе қауымдастықтарда Остроботнияны көбінесе «Пампа» деп атайды. Бұл сөздің шығу тегі – Оңтүстік Америкадағы Пампас аймағымен салыстырылатын тегіс ландшафтқа ұқсастығы. Аймақтың ресми ағашы – қара терек (Alnus glutinosa), жануары – еуропалық елік (Alces alces), тасы – Вааса граниті, ал әні – «Вааса маршы» (Vasamarschen).

Елтаңба

Қызыл түс, алтын түсті бір будай шашағы; бастың үстіндегі бөлігінде қарама-қарсы түсті төрт күміс мысық 2+2 жүгіріп тұр. Шығарып тұрған бидай шашағы Васа әулетінің символы; Васа патшасы аймақтың астанасы Вааса қаласын құрды. Жүгіріп тұрған күміс мысықтар Остроботнияның символы.

Қалалық округтер

Остроботния аймағы 14 муниципалитеттен тұрады, олардың 6-сы қала мәртебесіне ие (қалың әріппен көрсетілген).

Климат

Остроботния ылғалды континенталды және субарктикалық климат аймақтарының шекарасында орналасқан (Köppen Dfb/Dfc). Оның қыстарында Норвегия, Швеция және Ботния шығанағы арқылы өтетін жылы Солтүстік Атлантика ағынынан соққан батыс желдерінің әсерінен температура жұмсақ болады. Тұздылығы төмен болғандықтан, теңіз қыста суық ауа райының ұзаққа созылуы кезінде оңай мұздап қалуы мүмкін, бірақ қыстар тым суық болмайды. Жалпы, соңғы онжылдықтарда Швецияның орталық Норрланд аймағындағы Ботния шығанағының оңтүстік жағалаулары мен Остроботнияда жаз айларында орташа ең жоғары температура шамамен 20 °C (68 °F) градустан сәл жоғары, ал қыста шамамен 3 °C (27 °F) ең жоғары және -10 °C (14 °F) ең төмен температура болады. Аймақтың солтүстіктен оңтүстікке дейінгі кеңдігіне байланысты бұл көрсеткіштер ендікке қарай сәл өзгеруі мүмкін. Жауын-шашын мөлшері айнымалы, бірақ қыс айларында бүкіл аймақта сенімді қар жамылғысын қалыптастыруға жеткілікті. Жазда Остроботниядағы жоғары ендікке байланысты, күн бұрышы жазғы күн тоғысында Ваасада 3°, ал Якобштадта 2° градустан төмен түспейтін тұрақты азаматтық түнек құбылысы байқалады. Осы уақытта күн сәулесі күндізгі уақытта, әсіресе ашық аспан астында, жасанды жарықсыз сыртқы шаралар жүргізуге жеткілікті түрде жарық болады. Осының салдарынан, Остроботнияның барлық аймақтары Арктикалық айнадан оңтүстікке қарай орналасқан болса да, қыс айларында күндізгі уақыт қысқа болады.