Гавайи патшасы Уильям Питт Лелейохоку II (1855-1877) – Калакауа әулетінің мүсісі, мемлекеттік қызметкер, саяхатшы. Биографиясы, өмір жолы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавай аралдарының ханзадасы (1855–1877)
Prince of the Hawaiian Islands (1855–1877)
Уильям Питт Лелеиохоку II, туған Kalahoʻolewa (10 қаңтар 1855 – 9 сәуір 1877), Гавай корольдігінің ханзадасы және билік құрған Калакауа үйінің мүшесі болды. Туған кезде Лелеиохоку Рут Кеʻelikōlani тарапынан hānai (бейресми асырап алынды), ал 1862 жылы ол оның үлкен жер иелігінің мұрагері ретінде заңды түрде асырап алынды. Ол қазіргі ʻIolani мектебінің алдағысы болған Сент-Албан колледжінде білім алды. Білімін аяқтағаннан кейін ол үкіметтік Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеді және патша Луналилоның жеке әскери штабында офицер болып қызмет етті. 1874 жылдың 14 ақпанында оның ағасы Калакауа Луналилоның қайтысынан кейін патша болып сайланды. Баласыз ағасының мұрагері деп жарияланған Лелеиохоку Гавайи тағына ие болады деп күтілді. Ол сондай-ақ Гавай Корольдігінің заң шығарушы органындағы Құпия кеңесші және Дворяндар палатасының мүшесі болды. Калакауаның 1875 жылғы Өзара келісім шартын келісу үшін АҚШ-қа сапары кезінде Лелеиохоку 1874 жылдың 17 қарашасынан 1875 жылдың 15 ақпанына дейін регент ретінде билік етті. Ол 22 жасында ревматизм қызбасынан қайтыс болды, нәтижесінде оның қарындасы Лилиʻuokalani тақтың келесі мұрагері деп жарияланды. Лелеиохоку және оның бауырлары Гавай музыкасының Даңқ залынан Na Lani ʻEhā (Көктемгі төртеу) деп құрметтелді, Гавай музыкалық мәдениеті мен тарихын қолдау және байыту үшін. Талантты музыка композиторы Лелеиохоку көптеген халық әндерін жазғандығы үшін еске алынады, соның ішінде "Kāua I Ka Huahuaʻi" әні, ол танымал американдық "Hawaiian War Chant" әніне бейімделді.
William Pitt Leleiohoku II, born Kalahoʻolewa (January 10, 1855 – April 9, 1877), was a prince of the Hawaiian Kingdom and member of the reigning House of Kalākaua. At birth, Leleiohoku was hānai (informally adopted) by Ruth Keʻelikōlani and later legally adopted by her in 1862 as the heir to her vast land holdings. He was educated at St. Alban's College, a precursor of the present ʻIolani School. After finishing his education, he worked in the governmental Foreign Office and served as an officer on the personal military staff of King Lunalilo. On February 14, 1874, his brother Kalākaua was elected king after the death of Lunalilo. Declared heir apparent to his childless brother, Leleiohoku was expected to inherit the throne of Hawaii. He also served as a Privy Councilor and member of the House of Nobles in the Legislature of the Kingdom of Hawaii. During Kalākaua's trip to the United States to negotiate the Reciprocity Treaty of 1875, Leleiohoku ruled as regent from November 17, 1874, to February 15, 1875. He died at the age of 22 from rheumatic fever resulting in the proclamation of his sister Liliʻuokalani as the next heir to the throne. Leleiohoku and his siblings are honored by the Hawaiian Music Hall of Fame as Na Lani ʻEhā (The Heavenly Four) for their patronage and enrichment of Hawaii's musical culture and history. An accomplished musical composer, Leleiohoku is remembered for composing many folk songs including "Kāua I Ka Huahuaʻi", which was adapted into the popular American song "Hawaiian War Chant".
Білім және ерте мансап
Леиохоку Гонолулудағы Гавайи Англикан шіркеуі құрған Сент-Албан колледжінде білім алған. Епископ Томас Неттлшип Стейли және оның көмекшілері архиекон Джордж Мейсон мен пастор Эдмунд Ибботсон құрған мектеп Оахудағы Пауоа аңғарында орналасқан. 1863 жылы мектеп Мауи аралының Лахайна қаласындағы Луаэху мектебімен біріктірілді. Бұл мектепті англикан пасторы Уильям Р. Скотт құрды, ал кейіннен архиекон Мейсон басқарды. Ол Ибботсоннан, содан кейін епископ Стейли кеткеннен кейін мектеп директоры болған Алатау Т. Аткинсоннан сабақ алды. 1872 жылы Сент-Албан колледжін бітірген соң Леиохоку Сыртқы істер министрлігінде кеңсе кезшісі болып жұмыс істеді. Онда ол Сыртқы істер министрлігінің бас хатшысы және хатшысы Уильям Джарреттпен бірге жұмыс істеді және үкіметтік істерді үйренді. 1873 жылдың 25 қаңтарында жаңа король Леиохокуды өзінің жеңістігі Джон Оуэн Доминистің басшылығымен Оаху губернаторының әскери штабының майоры етіп тағайындады. Оның ағасы Калакауа сол кезде корольдің жеке әскери штабында полковник болып тағайындалды. Корольдықта әскер болғанымен, ол корольдің жеке гвардиясы мен еріктілерден тұрды. Леиохокуды өзінен он сегіз жас үлкен Емма патшайымға үйлендіру туралы жоспарлар талқыланды, бірақ ол осы одақтан бас тартты. 1874 жылғы сайлаудан кейін король Калакауа өзінің және әйелі Капиоланидің баласыз болғандықтан, таққа мұрагерлік құру мәселесімен айналысты. Мұрагерлердің болмауы жағдайында 1864 жылғы Конституцияның 22-бабы монархқа дворяндар палатасының келісімімен мұрагерді тағайындау құқығын берді. Сөйтіп, Леиохоку таққа мұрагер болып жарияланды және 1874 жылдың 14 ақпанында осылай ресми түрде жарияланды. Оған сондай-ақ «Принц» атағы және «Патшалық билігі» мәртебесі берілді. Король Калакауа оның әпкелері, Лидия Камакаʻеha Доминис және Мириам Ликелике Клегорнға да патшалық атақтар мен мәртебелер берді. Ол сонымен қатар корольдың кеңесші органы – Мемлекеттік кеңес мүшесі және заң шығарушы органның жоғарғы палатасы – Дворяндар палатасының мүшесі болды. Ол 1876 жылғы 29 сәуірден 30 қыркүйекке дейінгі кезекті сессияда заң шығарушы жиналысқа қатысып, оның жұмысына қатысты. Калакауа 1874 жылдан 1875 жылға дейін АҚШ-қа мемлекеттік сапармен барып, 1875 жылғы Өзара келісім шартын жасасты, бұл ретте биліктегі алғашқы монарх болды. Король болмаған кезде Леиохоку 1874 жылдың 17 қарашасынан 1875 жылдың 15 ақпанына дейін регент ретінде билік жүргізді. Музыкаға бейім Леиохоку бірнеше корольдік хор ұйымдарын құрды, оның ішінде Кавайхау Гли клубы да бар. Регенттік кезеңінде Леиохокудың тобы оның әпкелері Лилиуокалани мен Ликелике ұйымдастырған әншілер тобымен бәсекелесті. Кейінірек Лилиуокалани «Принц Леиохокуның әншілері оның екі әпкесінен асып түсті, бірақ бұл регенттің ән клубы біз ұйымдастыра алатын кез келген әншілерден жоғары болғандықтан болды, оның құрамында жергілікті гавайлықтардың арасында кездесетін ең таза және әдемі еркек дауыстары көптеп кездесетін» деп мойындады. 1874 жылдан 1890 жылға дейін Гавайи Корольдігінің армиясында Леиохоку гвардиясы, принц Леиохоку өз есімін берген ерікті атты әскер ретінде құрылды. Леиохоку өмірі бойы осы полктің капитаны болды. Бұл полктің қатарында, басқа белгілі ерікті роталармен бірге, негізінен гавайилік және аралас гавайилік офицерлер, сондай-ақ бірнеше ақ офицерлер болды. Әр бөлім қажет болған жағдайда белсенді қызметке шақырылуға жатады. 1888 жылы заң шығарушы орган қабылдаған әскери заң армияның санын төрт ерікті ротаға дейін қысқартты: Гонолулу винтовкашылары, Корольдің өз ротасы, Королеваның өз ротасы, Принцтің өз ротасы және Леиохоку гвардиясы. 1890 жылы тағы бір әскери заң армияны тек Корольдік гвардиясымен шектеді, нәтижесінде Леиохоку гвардиясы таратылды.
Leleiohoku was educated at the St. Alban's College established by the Anglican Church of Hawaii in Honolulu. Founded by Bishop Thomas Nettleship Staley and his assistants Archdeacon George Mason and Reverend Edmund Ibbotson, the school was located in the Pauoa Valley on Oahu. In 1863, the school was relocated and merged with the Luaʻehu School in Lahaina, Maui, established by the Anglican Reverend William R. Scott and later administered by Archdeacon Mason.#tag:ref|His obituaries do not state if Leleiohoku attended the relocated school on Maui with Iaukea only that he attended St. Alban's College. He was taught by Ibbotson and later Alatau T. Atkinson who became principal of the school after the departure of Bishop Staley. Upon completing his formal education at St. Alban's in 1872, Leleiohoku served as a clerk in the Foreign Office. In this capacity, he worked and was taught governmental affairs by William Jarrett, the Chief Clerk and Secretary of the Foreign Office. On January 25, 1873, the new king commissioned Leleiohoku as major of the military staff of the Governor of Oahu under his brother in law John Owen Dominis. His brother Kalākaua was appointed as a colonel on the king's personal military staff around the same time. Although the kingdom had an army, it was composed of the King's Royal Guards and volunteer companies. Plans were discussed to marry Leleiohoku to Queen Emma, who was eighteen years his senior; she refused such a match. After the 1874 election, King Kalākaua concerned himself with establishing a line of succession to the throne since he and his wife Kapiʻolani were childless. In the absence of legitimate children, Article 22 of the 1864 Constitution gave the monarch the power to appoint a successor or heir with the consent of the House of Nobles. Thus, Leleiohoku was named the heir apparent to the throne and publicly proclaimed as such on February 14, 1874. He was also granted the title of Prince and style of "His Royal Highness". King Kalākaua also gave royal titles and styles to their sisters, Princess Lydia Kamakaʻeha Dominis and Princess Miriam Likelike Cleghorn. He also became a member of the Privy Council of State, an advisory body for the king, and the House of Nobles, the upper chamber of the legislature. He sat in on, and participated in, the legislative assembly of 1876 during the regular session from April 29 to September 30. Kalākaua went on a state visit the United States from 1874 to 1875 to negotiate the Reciprocity Treaty of 1875, becoming the first reigning monarch to do so. While the king was absent, Leleiohoku ruled as regent from November 17, 1874, to February 15, 1875. An accomplished musician, Leleiohoku founded several royal choral societies including the Kawaihau Glee Club. During the regency period, Leleiohoku’s group would compete with the singing troupes organized by his sisters Liliʻuokalani and Likelike. In later life, Liliʻuokalani admitted that "those of Prince Leleiohoku were really in advance of those of his two sisters, although perhaps this was due to the fact that the singing club of the regent was far superior to any that we could organize; it consisted in a large degree of the very purest and sweetest male voices to be found amongst the native Hawaiians." From 1874 to 1890, the Leleiohoku Guards, which Prince Leleiohoku gave his name, was formed as a volunteer company of cavalry in the army of the Kingdom of Hawaii. Leleiohoku served as the captain of this regiment during his lifetime. The ranks of this regiment, along with the other known volunteer companies, were composed mainly of Hawaiian and part Hawaiian officers with a few white officers. Each unit was subject to call for active service when necessary. An 1888 military act passed by the legislature reduced the size of the army to four volunteer companies: the Honolulu Rifles, the King's Own, the Queen's Own, the Prince's Own, and the Leleiohoku Guard. In 1890, another military act further restricted the army to just the King's Royal Guards effectively abolishing the Leleiohoku Guards.
Өлім және жерлеу
Өмірінің соңғы екі айында Лелеиохоку жедел ревматизм ауруынан зардап шекті және соңғы үш немесе төрт апта бойы төсекке жатты. «Гавай Газеті» оның «жиі қатты ауыруын, бірақ өлімінен бір күн бұрын белгілері нашарлағанға дейін ешқандай қаупі болмағанын» атап өтті. Дәрігерлермен емделген соң, оның жағдайы нашарлағанша, жазылып кетеді деп күтілді. Оның немересі, ханшайым Каʻиулани де 1899 жылы буындардағы ревматизмнен қайтыс болды. Бұл тарихшыларды отбасының полинезиялық қанының салдарынан стрептококк инфекцияларына (әсіресе, А тобы β гемолитикалық стрептококк) көбірек бейім болуы мүмкін деген ойға келтірді. Лелеиохоку үйленбеген және баласы болмағандықтан, оның ағасы, король Калакауа, олардың қарындасы Лилиʻуокаланиді мұрагер деп тағайындады. Лелеиохокудың ханай анасы Кеʻеликолани мұрагер атанғысы келді, бірақ корольдің министрлер кабинеті қарсылық білдірді, себебі бұл оның бірінші туысы Бернис Пауахи Бишопты кезектің алдына қоятын еді. Қосылу рәсімінен кейін Лелеиохоку 1874 жылдың 25 сәуірінде Мауна ʻАланың Корольдік кесенесіне жерленді. Оның табыты ата-анасы Капаʻакеа мен Кеохокалоле табыттарының қасына қойылды. 1910 жылдың 24 маусымында, оның әпкесі, королева Лилиʻуокалани бастықтап өткізген рәсімде, оның және оның отбасының қалдықтары негізгі кесененің ғимараттық бөлігі шапельге айналдырылғаннан кейін, жер астындағы Калакауа склепіне көшірілді.
For the last two months of his life, Leleiohoku suffered from acute rheumatic fever and was bedridden for the final three or four weeks. The Hawaiian Gazette, noted that he was "often suffering intense pain, but no fears of any fatal result had been entertained until the day preceding his death, when his symptom became more unfavorable." Treated by doctors, he was expected to recover until his symptoms worsened. His niece Princess Kaʻiulani would also die of rheumatic fever in the joints in 1899. This has led historians to believe the family may have been more susceptible to streptococcal infections (specifically, group A β hemolytic streptococcus) because of their Polynesian blood. Because Leleiohoku was unmarried and had no children, his brother King Kalākaua named their sister Liliʻuokalani as his heir apparent. Leleiohoku's hānai mother, Keʻelikōlani, wanted to be named heir, but the king's cabinet ministers objected as that would place Bernice Pauahi Bishop, her first cousin, next in line. After his funeral, Leleiohoku was buried in the Royal Mausoleum at Mauna ʻAla on April 25, 1874. His coffin was placed next to those of his parents Kapaʻakea and Keohokālole. On June 24, 1910, in a ceremony officiated by his sister Queen Liliʻuokalani, his and his family's remains were transferred to the underground Kalākaua Crypt after the main mausoleum building was converted into a chapel.
Мұра
Леиохокудың қазасына елдің барлығы қатты қайғырды, себебі оған Гавайидің болашақ монархы ретінде зор үміттер мен күтулер артылған еді. Гавайидегі АҚШ елшісі Генри А. Пирс Леиохокудың билеуші ретіндегі перспективасы туралы былай деді: "Жоғары моральдық қағидаларға, жақсы білім мен дағдыларға ие болған, қайтыс болған ханзада, егер таққа отыра алса, дана және халыққа жақын монарх болар еді". 1875 жылы Гавайи почтасы он екі центтік, ақ түсті фонға қара марка шығарды, онда Леиохокуның формадағы суреті бейнеленген. Бұл марка 1874 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметімен жасалған почталық конвенцияның талаптарын орындау үшін жасалды. 1883 жылы марканың лаванда түсті нұсқасы шығарылды. Екі түрі де 1894 жылы Гавайи Республикасы құрылғанға дейін қолданыста болды. Леиохокудың өмірі жергілікті гавайи драматургі Кларенс Вайпаның "Патшаға жақын" атты пьесасында бейнеленді, ол 1979 жылы Хилодағы Сент-Джозеф орта мектебінде трилогияның бірінші бөлігі ретінде алғаш рет қойылды. Трилогияға 1979 жылы қойылған "Патшаға жақын", 1982 жылы қойылған "Лилиʻу Э" және 1986 жылы қойылған "Каʻиулани" пьесалары кірді. Бұл пьеса "Каʻиуланимен" біріктіріліп, 2017 жылы Камехамеха мектептерінің Гавайи орта мектебінің Hōʻike өнерінде "Ка ʻИу О Хоку" пьесасының бірінші бөлігін құрады.
Leleiohoku's death was greatly mourned by the nation since high hopes and anticipations were placed on him as the future monarch of Hawaii. The United States Minister to Hawaii Henry A. Peirce commented on Leleiohoku's prospect as ruler: "Of correct morals, well educated and accomplished, the late prince promised to become, had he lived to ascend the throne, a wise and popular sovereign." In 1875, the Hawaiian postal service issued a twelve cent, black on white postage stamp featuring a portrait of Leleiohoku in uniform. The stamp was created to meet the requirements of the postal convention made with the New South Wales government in 1874. A mauve variation of the stamp was issued in 1883. Both varieties were in use until the Republic of Hawaii in 1894. Leleiohoku's life was dramatized in Almost a King by local Hawaiian playwright Clarence Waipa, which originally premiered in 1979 as the first act of a trilogy at St. Joseph High School in Hilo. The trilogy consists of Almost a King produced in 1979, Liliʻu E, produced in 1982 and Kaʻiulani, produced in 1986. This play was combined with Kaʻiulani, forming the first act of Ka ʻIu O Hoku by the Kamehameha Schools Hawai'i High School Hō'ike in 2017.
Құрметтер
Камегамеха I ең асыл орденінің Үлкен кресті, Калакауа I патшалық орденінің Үлкен кресті.
Knight Grand Cross of the Most Noble Order of Kamehameha I.
Knight Grand Cross of the Royal Order of Kalākaua I.