Кіріспе
Мұңқа омыртқасының зақымдануын анықтау процесі
Мұңқа омыртқасын тексеру – медицина қызметкерлерінің мұңқа омыртқасының зақымдануын, көбінесе мұңқа омыртқасының сынуын анықтау процесі. Бұл әдетте ауыр жарақаттарда жүргізіледі. Бұл процесті шұғыл медициналық көмек көрсету бөлімінде немесе тиісті білімі бар шұғыл медициналық көмек қызметкерлері жүзеге асыруы мүмкін. Егер пациенттің санасы шатқақ болса, яғни бас жарақатынан санасы дұрыс болмаса, мас болса немесе оған күшті анальгетиктер берілсе, мұңқа омыртқасын клиникалық тексеру мүмкін болғанша қозғалмай ұстау керек. Кез келген анықталған зақымды нейрохирургтар немесе ортопед-травматологтар емдейді. Бүгінде көптеген ірі орталықтарда омыртқа хирургиясы мамандары бар, олар ортопедиялық немесе нейрохирургиялық резидентурадан кейін осы салада оқыған.
Әдісті таңдау
Балаларда мойынның КТ сканері неврологиялық бұзылыстар сияқты ауыр жағдайларда қолданылады, ал АҚШ және Ұлыбритания нұсқаулары бойынша жеңіл жағдайларда рентгенге көбірек басымдық беріледі. Швециялық нұсқаулар 5 жастан асқан барлық балаларға рентгеннің орнына КТ жасауды ұсынады. Ересектерге қатысты Ұлыбританиялық нұсқаулар балаларға арналған нұсқауларға ұқсас. Егер байламның зақымдануын жоққа шығару қажет болса, магниттік-резонанстық томография (МРТ) пайдалы болуы мүмкін. МРТ омыртқаға жасалуының көрсеткіші – ошақты неврологиялық бұзылыс. МРТ жасаудың тағы бір көрсеткіші – ояу науқаста КТ нормальды болса да, мойынның орта сызығындағы тұрақты ауыру немесе сезімталдық.
Бейнелеу параметрлері
Рентген сәулесі үш проекциялық мойын омыртқасы рентген сериясынан тұрады, егер бүйірлік проекция C7/T1 интерфейсін көрсетпесе, онда жүзуші проекциясы қосылады. КТ-ның кесінділері жұқа болуы керек, идеалды жағдайда 1,5 мм немесе одан да азырақ. Бірінші кеуде омыртқасы да ішке кіруі тиіс.
Бағалау
КТ немесе рентген суреттері тікелей көрінетін сынықтардың болуын немесе болмауын бағалау үшін қарастырылады. Бұған қоса, омыртқа жотасының зақымдануының жанама белгілері – омыртқа сызықтарының үйлесімсіздігі және/немесе омыртқа алды кеңістігінің қалыңдауы болып табылады.
Суретке түсіргеннен кейін
Егер науқастың ауыр бас жарақаты немесе көптеген жарақаттары болғандықтан 48-72 сағат ішінде клиникалық бағалау мүмкін болмаса, оны тексеруге мүмкіндік туғанға дейін қозғалмайтын күйде ұстау керек. 64 кесінділі КТ (компьютерлік томография) реконструкциясымен бірге буындық зақымдануды, осыған байланысты тұрақсыздықты толығымен жоққа шығармайды, бірақ есінен жаңылысқан (obtunded) науқастарда С омыртқаның көптеген жарақаттарын анықтаудың тиімді құралы болып табылады. С омыртқаның МРТ (магниттік-резонанстық томографиясы) жиі жалған оң нәтижелерді көрсетеді, бұл оның қолданылуын шектейді. Осындай жағдайларда омыртқа хирургіне кеңесу ұсынылады.