Кіріспе

"Анакреонтық ән" ("The Anacreontic Song"), "Көктегі Анакреонға" деген бастауымен де танымал, 18 ғасырдағы Лондондағы әуесқой музыканттардан құралған джентльмендер клубының ресми әні болды. Джон Стаффорд Смит жазған бұл мелодия кейінірек бірнеше авторлардың патриоттық өлеңдеріне ән ретінде пайдаланылды. Олардың ішінде Фрэнсис Скотт Кейдің екі әні, ең белгілісі – "Форт МакГенриді қорғау" өлеңі бар. Кейдің өлеңі мен Смиттың шығармасының үйлесімі "Жұлдызды ту" деп аталды, ол 1931 жылы Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік әнұраны ретінде қабылданды.

Анакреонттық қоғам

Анакреонтика қоғамы XVIII ғасырдың аяғында Лондонда кең таралған джентльмендер клубы болды. Шамамен 1766 жылдан 1792 жылға дейін болған қоғам, ішімдік әндерімен және махаббатқа арналған өлеңдерімен әйгілі ежелгі грек ақыны Анакреонға арналған еді. Қоғам мүшелері, көбінесе жоғары әлеуметтік статусы бар бай адамдар, әр сәрсенбі күні жиналып, музыканы тамақтану мен ішімдікпен үйлестіретін. Қоғам жылына он екі рет кездесетін. Девоншир герцогинясының бір кездесуге қатысқаннан кейін қоғам таратылды. "Кейбір әзілді әндер әйелдерге арналмағандықтан, әншілер шектелді; бұл көптеген мүшелерді ренжітіп, олар бірінен соң бірі кетіп, қоғамды тарату туралы жалпы жиналыс шақырылды". Бұл оқиғаның нақты уақыты белгісіз, бірақ 1792 жылдың қазан айында "Анакреонтика қоғамы енді жиналмайды; ол ұзақ уақыттан бері ішкі құлдырау белгілерімен күресіп келеді" деп хабарланды.

Әннің бастапқы рөлі

Анакреонт әні туралы алғашқы дерек джентльмен композитор Джон Марштың (1752–1828) ұзақ жарияланбаған күнделіктерінде кездеседі. 1773 жылдың 11 желтоқсанындағы жазбасында ол былай деп еске алады: Боуэн мырза мені келесі сенбіде Лондон кофеханасындағы «Анакреонт жиналысы» деп аталатын концертке қатысуға шақырды, мен оны қуана қабылдадым және жетекші Смит мырзамен бірге орындадым, содан кейін көптеген адамдармен бірге кешкі асқа отырдық, одан кейін аулаулар мен глейстерлер орындалды, онда өте жақсы басс дауысы бар жас жігіт, мистер Вебстер ерекше көзге түсті. Анакреонт әнін де ол орындады, оның соңғы шумағында біз үстелдің айналасында қол ұстасып тұрдық, бұл концерт шын мәнінде көп жылдар бойы «Корона мен якорь» клубында өткізілген қоғамның бастауы болды. Тағы бір дерек Ричард Джон Сэмюэл Стивенстің (1757–1837) ұзақ уақыт жарияланбаған естеліктерінде кездеседі. Бұл үзіндіде Стивенс 1777 жыл туралы айтады: Анакреонт әні қоғамның «негізгі әні» қызметін атқарды. Алғашқы концерт пен тамақтан кейін, кешкі астан кейінгі, көңіл көтеруге арналған шараларды ашу үшін ән орындалған. Әннің кең диапазонына байланысты орындау қиын болған шумақтарды жеке әнші орындап, бүкіл қоғам қосылатын. Оны көбінесе «ішімдік ән» деп сипаттаса да, Лихтенвангер «Көктемге сағыныш» әні «бардағы ән емес, стақандарды ырғақпен айналдырып айтылатын ән» емес, «ерекше және салтанатты түрде ән салады» дейді.

Музыка

Көптеген алғашқы басылымдар әннің сөздерін Томлинсонға жатқызса да, музыка авторының есімі аталмаған. Композитор кім екені жөніндегі пікір таластар XX ғасырдың ортасында, анакреондық қоғамның мүшесі Ричард Джон Сэмюэл Стивенс (1757–1837) жазған «Еске алулар» атты, сол кезде жарияланбаған қолжазбаның бір бөлігі табыларша жалғасты. 1777 жылды еске ала отырып, Стивенс былай деп жазды:

«Анакреондық қоғамды атағандықтан, сол танымал жиынның қысқаша сипаттамасын беруге рұқсат етілсе керек. Ол алғаш рет Лудгейт Хилдегі Лондон кофеханасында өткізілді, бірақ бөлме тым кішкентай болып шықты, содан кейін Страндтағы «Корона және якорь» тавернасына көшірілді, оны Холлоуэй басқарды. Президенті – Ральф Томлинсон мырза, өте мәдени, есті, сабырлы және тыныш адам еді: менің ойымша, ол Канцелярияда адвокат болған. Ол анакреондық әннің мәтінін жазды; ал Стаффорд Смит оған музыка жазды: мен қоғамға алғаш келгенімде осы әнді Уэбстер орындады. Осы үзіндіде Стивенс композиторды Джон Стаффорд Смит (1750–1836) деп атады. Глостер соборының органшысының ұлы Смит жас кезінде Корольдік капелласында ән айтуға жіберілді, содан кейін ол астанада тез бекінді. Стивенс сияқты, Смит те жас кәсіби музыкант болды және негізінен Лондонның капеллалары мен шіркеулерінде жұмыс істеді. Смит 1772 жылдан бастап шығармаларын жариялап, кейін 1773 жылы Лондонның «Catch Club» клубынан екі композициялық жүлде жеңіп алды, соның ішінде «Автор үйлестіргені» деген түсініксіз белгісі бар анакреондық әннің аранжировкасы да болды. Смит әнді өзімен байланыстыруға неге көп күш жұмсағанын түсіну қиын. Стивенстің «Еске алуларын» жариялағанға дейін Смит композитор болды ма, жоқ па деген пікір таластар болды. Дегенмен, музыканың шығу тарихына қатысты басқа да түсіндірулер (басқа композитордың туындысы немесе бұрыннан бар мелодия ретінде) тарихшылар арасында келісім тапқан жоқ. Лихтенвангер былай деді: «Мүмкін, Смит Томлинсонға ақшаға, біржолғы төлемге ән жазған шығар, бұл оның заңдық құқықтарын Томлинсонға немесе Қоғамға беруді білдірді».

"Жұлдызды байрақ"

Франсис Скотт Кей 1812 жылғы соғыс кезінде, 1814 жылдың 13 қыркүйегінде британдық кемеде ұсталғанда "Форт МакГенри қорғанысы" атты өлеңін жазды, осы кезде британдық әскерлер американдық бекініске бомбалау шабуылын жасады. Кей бұл таныс патриоттық әуенді еске түсіріп, өлең сөздерін жазды, бұрынғы "When the Warrior Returns" өлеңінде Стивен Декатурды мадақтағанда "жұлдызды байрақ" бейнесін қолданғандай. Кейін "Жұлдызды байрақ" деп аталған Кейдің Стаффорд Смит музыкасына жазған сөздері бүкіл Америка Құрама Штаттарында кеңінен танымал болды және 1931 жылдың 3 наурызында ресми түрде АҚШ-тың ұлттық әнұраны деп жарияланды. Кез келген әуенге жаңа мәтін қою контрафактум деп аталады.