Қытайдың социалистік нарық экономикасы

Кіріспе

Қытай экономикалық философиясы – Қытай Халық Республикасының нақты экономикалық жүйесі.

Социалистік нарықтық экономика (СНЭ) – Қытай Халық Республикасында қолданылатын экономикалық жүйе және экономикалық даму үлгісі. Бұл жүйе мемлекеттік меншік пен мемлекеттік кәсіпорындардың басымдығымен нарықтық экономика болып табылады. "Социалистік нарықтық экономика" термині 1992 жылы Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) 14-ші Ұлттық съезінде Цзян Цземиннің Қытайдың экономикалық реформаларының мақсатын сипаттау үшін енгізілді. 1978 жылы басталған Қытайдың экономикалық реформаларынан туындаған, Қытайды жаһандық нарықтық экономикаға интеграциялаған социалистік нарықтық экономика, социализмді дамытудың алғашқы немесе "бастапқы кезеңін" көрсетеді. Кейбір сарапшылар бұл жүйені "мемлекеттік капитализм" түрі деп сипаттайды, ал басқалары оны Марксизм-Ленинизммен үйлесетін, жаһандық капиталистік жүйемен қатар өмір сүруге бейімделген Марксизмнің өзгеше эволюциясы деп санайды, бұл Кеңес Одағының "Жаңа экономикалық саясатына" ұқсас.

Сипаттама

1970-ші жылдардың соңында сол кездегі басты көшбасшы Дэн Сяопин және ҚКП басшылығы бұрынғы маоизмнің мәдениет пен саяси мүмкіндіктерге экономикалық прогрестің қозғаушы күші ретінде баса назар аударуын тоқтатты және дамыған социалистік қоғамды құрудың негізгі және қажетті шарты ретінде материалдық өндіріс күштерін дамытуға көбірек мән берді. Нарықтық реформаларды қабылдау Қытайдың даму деңгейіне сәйкес келіп, өндіріс күштерін дамытудағы қажетті қадам деп есептелді. Бұл Қытай саясатын дәстүрлі марксистік көзқараспен үйлестірді, онда толық дамыған социалистік жоспарлы экономика нарықтық экономика тарихи рөлін орындағаннан кейін ғана пайда болады және технологиялық жетістіктердің арқасында экономикалық жоспарлау мүмкін болатындықтан нарықтық қатынастардың қажеттілігі азаяды. Мемлекеттік капитализм немесе партиялық мемлекеттік капитализм. Бұл экономикалық модельді қолдаушылар оны нарықтық социализмнен ажыратады, себебі нарықтық социалистер экономикалық жоспарлау мүмкін емес, қажетсіз немесе тиімсіз деп санайды және нарықты социализмнің ажырамас бөлігі деп қарастырады, ал социалистік нарықтық экономиканың жақтаушылары нарықты толық жоспарланған экономиканың дамуындағы уақытша кезең ретінде қарастырады. Цюй Чжиюань социалистік нарықтық экономиканың теориялық негіздерін Джеймс Мидтің либералды социализм моделімен байланыстырады, онда мемлекет мемлекеттік басқарудан тәуелсіз жұмыс істейтін мемлекеттік кәсіпорындардың табысынан қалдық иеленуші ретінде әрекет етеді. Маркиз бен Цзяоның пікірінше, бұл аударма "нарықтың" "социалистік жүйеге" бағынуын жақсырақ көрсетеді. Бұл экономикалық жүйе Қытай Халық Республикасындағы командалық экономиканы толықтырды, ал соңғы онжылдықтардағы ЖІӨ-нің жоғары өсу деңгейі осыған байланысты болды. Бұл модельде жекеменшік кәсіпорындар орталық мемлекеттік кәсіпорындармен және ұжымдық/ауылдық кәсіпорындармен қатар экономикалық жүйенің маңызды құрамына айналды. Социалистік нарықтық экономикаға көшу 1978 жылы Дэн Сяопин Қытайға тән социализм бағдарламасын енгізгеннен бастау алды. 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басындағы ауыл шаруашылығын коллективтендіру және экономиканы шетелдік инвестицияларға ашу реформалары кейіннен мемлекеттік секторды корпоративтендіру, кейбір кәсіпорындарды ішінара жекешелендіру, сауда мен бағаларды либерализациялау және 1990-шы жылдардың соңында жұмыс орнының тұрақтылығын қамтамасыз ететін "темір күріш табақ" жүйесін жоюды қамтитын кең ауқымды радикалды реформаларға әкелді. 1992 жылы Оңтүстік сапарында Дэн социалистік нарықтық экономиканың идеологиялық негізін нығайтты, оның пікірінше: "[Ж]оспарлы экономика социализмге тең емес және нарықтық экономика капитализмге тең емес. Социализмде нарықтық механизмдер де болуы мүмкін, ал мемлекеттік жоспарлау мен нарық – бұл экономикалық құралдар." Одан кейінгі реформалардың бірі мемлекеттік кәсіпорындардың басқаруын үкіметтен бөлу және таңдамалы мемлекеттік кәсіпорындарға ерекше меншік құқықтары мен автономия беру болды. Басқалары оны "партиялық-мемлекеттік капитализм" деп атады. "Дерек көзі сенімсіз: датасы=2022 жылғы желтоқсан."

In the late 1970s, then paramount leader Deng Xiaoping and the CCP leadership rejected the prior Maoist emphasis on culture and political agency as the driving forces behind economic progress and started to place a greater emphasis on advancing the material productive forces as the fundamental and necessary prerequisite for building an advanced socialist society. The adoption of market reforms was seen to be consistent with China's level of development and a necessary step in advancing the productive forces of society. This aligned Chinese policy with a more traditional Marxist perspective where a fully developed socialist planned economy can only come into existence after a market economy has exhausted its historical role and gradually transforms itself into a planned economy, nudged by technological advances that make economic planning possible and therefore market relations less necessary. state capitalism or party state capitalism. Proponents of this economic model distinguish it from market socialism as market socialists believe that economic planning is unattainable, undesirable or ineffective and thus view the market as an integral part of socialism whereas proponents of the socialist market economy view markets as a temporary phase in development of a fully planned economy. Cui Zhiyuan traces the theoretical foundations of the socialist market economy to James Meade's model of liberal socialism in which the state acts as a residual claimant on the profits generated by state owned enterprises that are operated independent of government management. In Marquis and Qiao's view, this alternative translation better reflects the subordination of "market" to "socialist system." Following its implementation, this economic system has supplemented the command economy in the People's Republic of China, with high growth rates in GDP during the past decades having been attributed to it. Within this model, privately owned enterprises have become a major component of the economic system alongside the central state owned enterprises and the collective/township village enterprises. The transition to a socialist market economy began in 1978 when Deng Xiaoping introduced his program of socialism with Chinese characteristics. Initial reforms in decollectivizing agriculture and opening the economy to foreign investment in the late 1970s and early 1980s later led to large scale radical reforms, including corporatization of the state sector, partial privatization of some enterprises, liberalization of trade and prices and dismantling of the "iron rice bowl" system of job security in the late 1990s. During Deng's 1992 Southern Tour, Deng promoted the ideological basis for the socialist market economy, stating his view that "[p]lanned economy does not equal socialism and market economy does not equal capitalism. Socialism can have market mechanisms as well, and government planning and market are both economic means." In the wave of reform thereafter, one goal was to separate SOE management from government and to empower a select group of SOEs with special property rights and autonomy. Others have labeled it "party state capitalism. "Unreliable source: date=December 2022

Қытай экономисі Цюй Чжиюань Джеймс Мидтің либералды социализм моделі Қытайдың социалистік нарықтық экономикасына ұқсас екенін және модельді түсінуге көмектесе алатынын айтады. Мидтің нарықтық социализм моделі тәуелсіз басқарумен фирмалардың мемлекеттік меншігін қамтиды, мемлекет өз кәсіпорындарынан алынған пайдаға қалдық иеленуші ретінде әрекет етеді, бірақ фирмалардың басқаруы мен жұмысын бақылау құқығын қолданбайды. Бұл модельдің артықшылығы мемлекеттің салық салудан және қарыздан тәуелсіз табыс көзіне ие болуы, жеке табыс пен жеке сектордың салық жүктемесін азайтуға және теңдікті арттыруға мүмкіндік беруі. Цюй Чунциндегі муниципалдық мемлекеттік кәсіпорындардың тәжірибесіне назар аударады, олар әлеуметтік шығындардың жоғары деңгейін, төмен салықтарды және социалистік нарықтық экономика моделінің тиімділігін растайтын өте жоғары өсу қарқынын қамтамасыз етті. Чунцин моделі мемлекеттік кәсіпорындардың табысын мемлекеттік қызметтерді (тұрғын үйді қоса) қаржыландыруға жұмсады, бұл мемлекеттік қаржының негізгі көзі болды және Чунцинге корпоративтік салық мөлшерлемесін төмендетуге (ұлттық корпоративтік салық мөлшерлемесі 33% болса, 15%) мүмкіндік берді, бұл шетелдік инвестицияларды тартуға көмектесті. ДеПол университетінің Глобалдық зерттеулер қауымдастығы жүргізген 2006 жылғы тағы бір талдау Қытай экономикалық жүйесі социализмнің түрі емес екенін көрсетеді, егер социализм өндіріс мақсаты пайда табу емес, пайдалану болған жоспарлы экономика ретінде анықталса, немесе егер социализм жұмысшы табының экономиканың өндірген қосымша құнын бақылайтын үстем тап ретінде анықталса. Қытай экономикасы кең таралған өзін-өзі басқару немесе жұмыс орнындағы демократия мағынасында да социализм емес. Зерттеу 2006 жылға қарай капитализм де үстем ұйымдастыру режимі емес екенін және Қытайдың орнына халқының шамамен 50% ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін жартылай капитализмге дейінгі аграрлық жүйесі бар екенін көрсетті. 2015 жылы Кертис Дж. Милхаупт пен Вэнтон Чжэн Қытайдың экономикалық жүйесін мемлекеттік капитализм деп сипаттады, себебі мемлекет Қытай экономикасының барлық маңызды аспектілерін – мемлекеттік және жеке секторларды қамтиды – бағыттап, басқарады, бірақ кәсіпорындарының меншігінен дивидендтерді жинамайды. Олар Қытайдың мемлекеттік кәсіпорындары мен жекеменшік кәсіпорындары мемлекеттік субсидиялар, мемлекеттік билікке жақындық және үкіметтік саясатты іске асыру тұрғысынан көптеген ортақ белгілерге ие екенін атап өтті. Мемлекеттік секторда активтердің меншігіне қарағанда үкіметтік бақылауға көбірек мән берілді. 2003 жылы Мемлекеттік активтер жөніндегі қадағалау және басқару комиссиясының төрағасы Ли Жунжунның пікірінше, Қытайдың социалистік экономикалық жүйесі мемлекеттік кәсіпорындардың негізгі рөлімен қамтамасыз етілген: "Мемлекеттік меншік социалистік экономикалық жүйенің негізі ретінде экономикалық және әлеуметтік дамуды басқаруға және ынталандыруға арналған мемлекеттің маңызды күші және көпшілік халықтың негізгі мүдделерін іске асыруға және ортақ өркендеуге кепілдік береді." Мемлекеттік экономика елдің экономикалық өміріне тікелей қатысы бар маңызды салаларда және кілтті аймақтарда үстемдік алады, сонымен қатар бүкіл әлеуметтік-экономикалық дамуды қолдайды, бағыттайды және жетеледі. Мемлекеттік кәсіпорындардың ықпалы мен бақылау мүмкіндігі артып келеді. Мемлекеттік экономика Қытайдың социалистік жаңғыруында ауыстырылмайтын рөл атқарады. Басқа марксистік талдаулар Қытай экономикалық жүйесі тауар өндірісіне негізделгендігіне, жеке капиталға рөл бергендігіне және жұмысшы табының мүмкіндіктерін шектегендігіне байланысты капиталистік экономиканы білдіреді. Классикалық марксистер социалистік тауар экономикасы (немесе социалистік нарықтық экономика) өзіне қайшы екенін сенеді. Басқа социалистер қытайлар нарықтық капитализмнің көптеген элементтерін қабылдады, атап айтқанда тауар өндірісі мен жекешелендіру, нәтижесінде толыққанды капиталистік экономикалық жүйе пайда болды деп санайды. Бұрын көптеген кәсіпорындар номиналды түрде мемлекеттік меншікте болғанмен, пайда кәсіпорындарда қалдырылып, басшыларға тым жоғары жалақы төлеуге жұмсалды, халық арасында бөліспеді. Бұл ескі жағдай енді өзгерді, Сі Цзиньпиннің сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресінің аясында мемлекеттік кәсіпорындардың басшыларының жалақысы 50% - ға төмендетілді, мемлекеттік кәсіпорындар үстінен ҚКП-ның "басшылық ролі" заңмен бекітілді және мемлекеттік кәсіпорындарда Қызметкерлер мен Жұмысшылар Өкілдерінің Конгресі (ҚЖӨК) құрылды, бұл жұмыс орнындағы демократияның бір түрі, Қытайда тіркелген компаниялардың 80% - ы, соның ішінде кейбір жеке сектор компаниялары осы жүйеге ие.

Chinese economist Cui Zhiyuan argues that James Meade's model of liberal socialism is similar to China's socialist market economy and can be used to make sense of the model. Meade's model of market socialism involved public ownership of firms with independent management with the state acting as a residual claimant to the profits generated by its enterprises, but without exercising control rights over the management and operations of its firms. This model has the advantage that the state would have a source of income independent of taxation and debt, enabling a reduction of the tax burden on individual incomes and the private sector while promoting greater equality. Cui points to the Chongqing experience with municipal state owned enterprises enabling high social expenditure alongside low taxes and extremely high rates of growth as validation of the socialist market economy model. The Chongqing model used state enterprise profits to fund public services (including housing), providing the main source of public finance and enabling Chongqing to lower its corporate tax rate (15% compared to the 33% national corporate tax rate) to attract foreign investment. Another analysis carried out by the Global Studies Association at the DePaul University in 2006 reports that the Chinese economic system does not constitute a form of socialism when socialism is defined as a planned economy where production for use has replaced production for profit as the driving force behind economic activity, or when socialism is defined as a system where the working class is the dominant class which controls the surplus value produced by the economy. The Chinese economy also does not constitute socialism in the sense of widespread self management or workplace democracy. The study concluded that as of 2006 capitalism is not the dominant mode of organization either and China instead has a partially pre capitalist agrarian system with almost 50% of its population engaged in agricultural work. In 2015 Curtis J. Milhaupt and Wentong Zheng classified China's economic system as state capitalism because the state directs and guides all major aspects of the Chinese economy—including both the state and private sectors—while not collecting dividends from the ownership of its enterprises. They noted that Chinese state owned enterprises and privately owned enterprises shared many similarities with respect to state subsidies, proximity to state power and execution of government policy objectives. Within the state sector, the emphasis was more on government control than on the ownership of assets. According to Li Rongrong, in 2003 the chairman of the State Owned Assets Supervision and Administration Commission of the State Council, China's socialist economic system is underpinned by the foundational role of public enterprise: Public ownership, as the foundation of the socialist economic system, is a basic force of the state to guide and promote economic and social development and a major guarantee for realising the fundamental interests and the common prosperity of the majority of the people The state owned economy has taken a dominant place in major trades that have a close bearing on the country's economic lifeline and key areas, and has propped up, guided and brought along the development of the entire socio economy. The influence and control capacity of SOEs have further increased. State owned economy has played an irreplaceable role in China's socialist modernisation drive. Other Marxist analyses point out that because the Chinese economic system is based on commodity production, has a role for private capital and disempowers the working class, it represents a capitalist economy. Classical Marxists believe a socialist commodity economy (or a socialist market economy) is contradictory. Other socialists believe the Chinese have embraced many elements of market capitalism, specifically commodity production and privatization, resulting in a full blown capitalist economic system. In the past, although many enterprises were nominally publicly owned, the profits were retained by the enterprises and used to pay managers excessively high salaries rather than being distributed amongst the population. This old status quo is no longer the case, as part of Xi Jinping's anti corruption campaign, SOE executives have faced 50% pay cuts, the "commanding role" of the CCP over SOEs has been cemented in law and SOEs have been required to have Staff and Worker Representative Congresses (SWRCs), a form of workplace democracy, with 80% of registered companies in China having them, including some private sector companies.

Мемлекеттік сектор

Социалистік нарықтық экономика мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындардың (ММК) кең ауқымын қамтиды, олар мемлекеттік меншіктің бір түрін білдіреді. 2019 жылдың соңында Қытайдың ММК-лары әлемдік экономиканың 4,5%-ын құрады. Мемлекеттік кәсіпорындар 2019 жылы Қытайдың нарықтық капитализациясының 60%-дан астамын құрады және 2020 жылы Қытайдың ІЖӨ-нің 40%-ын, яғни 15,97 триллион АҚШ доллары (101,36 триллион юань) құрады, ал қалған 60%-ы отандық және шетелдік жеке бизнес пен инвестицияларға тиесілі. Олардың 91-і 2020 жылғы Fortune Global 500 тізіміне енді. 1978 жылғы реформалардан бастап, 1980-ші жылдары өнеркәсіптік реформалар кезінде мемлекеттік кәсіпорындар біртіндеп корпорацияланды және акционерлік қоғамдарға айналдырылды, мемлекет олардың акцияларының толық немесе басым бөлігін сақтап қалды. 2000 жылдардың басында стратегиялық емес секторлардағы көптеген ірі ММК Шанхай және Гонконг қор биржаларында тіркелді, ал кейбір ММК аралас меншік құрылымдарын қабылдады, онда орталық үкімет және басқа да мемлекеттік ұйымдар – мемлекеттік банктер, басқа ММК, провинциялық және жергілікті үкіметтер – шетелдік және жеке акционерлермен бірге фирманың тіркелген акцияларының әртүрлі үлесіне ие болды. Нәтижесінде мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындардың түрлі мемлекеттік мекемелер мен ұйымдарға және басқа ММК-ға тиесілі болуымен мемлекеттік меншіктің кең таралған түрі пайда болды. Бұл мемлекеттік сектордың нақты көлемін және ауқымын бағалауды қиындатады, әсіресе аралас меншік құрылымдары бар ММК-ны ескергенде. 2013 жылы Қытайдағы кәсіпорындардың 30%-ы мемлекеттік секторға тиесілі болса, активтердің 55%-ы, кірістердің 45%-ы және пайданың 40%-ы осы секторға тиесілі еді. 1996 жылы Қытай "Үлкенді ұстап, кішігірімді тастап" деп аталатын өнеркәсіптік реформалардың кешенді сериясын жүзеге асырды. Бұл реформалар рентабельді емес ММК-ны жабуды, кіші кәсіпорындарды біріктіруді және басқа шағын және орта кәсіпорындарды жекешелендіруді қамтыды. Орталықтан басқарылатын ММК акционерлік қоғамдарға қайта құрылды, бұл ММК басшыларына көбірек өкілеттік беруді мақсат етті. Барлық деңгейдегі ММК өзінің басты назарын табысқа аударып, "Темір күріш табақ" жүйесі деп аталатын жұмыскерлеріне әлеуметтік қызметтер мен жәрдемақылар ұсынудың әлеуметтік қамқорлық функциясын тастады. Мемлекеттік активтерді қадағалау және басқару жөніндегі комиссия (SASAC) 2003 жылы құрылды. Қазіргі заманғы ММК-ның жұмыс істеуі 1990 жылдардағыдан мүлдем өзгеше. ММК-ның көлемі әлдеқайда үлкен және саны аз, орталық үкіметке тиесілі ММК "стратегиялық секторларға" шоғырланған, соның ішінде банк, қаржы, тау-кен, энергетика, көлік, телекоммуникация және коммуналдық қызметтер. Салыстырмалы түрде, провинциялық және муниципалдық деңгейдегі ММК-ның саны мыңдаған, олар ақпараттық технология мен автомобильдерді жобалау мен өндіруді қоса алғанда, барлық салаларға қатысады. Қытайда мемлекеттік секторды реформалау үнемі жүргізіліп келеді. 2017 жылдан бастап Қытайдың ММК-лары үшін Temasek үлгісіндегі мемлекеттік инвестициялық компаниялардың Сингапур үлгісін қабылдамады, онда ММК тек коммерциялық негізде пайданы ұлғайту үшін жұмыс істейді. Қытайдың айтуынша, мемлекеттік ММК ұлттық және өнеркәсіптік саясаттың мақсаттарына да ұмтылады. Соңғы кездегі табыстылықты арттыру және қарызды азайту бойынша реформалардың нәтижесінде, үкімет 2017 жылы орталық мемлекеттік меншіктегі ММК-ның табысы 15,2%-ға өскенін хабарлады. Қытайдағы ММК-ның табысы артып келе жатқанына қарамастан, олар мемлекетке дивидендтер төлемейді, бұл кейбір сарапшылардың мемлекеттік меншіктің негізін күмәнге салады. SASAC-тің жүргізіп жатқан реформаларының бір бөлігі ретінде ММК енді өз пайдасының жоғары бөлігін мемлекетке дивиденд ретінде төлеуге шақырылады және кейбір мемлекеттік активтер Қытайдың қартаюшы халқының зейнетақысын қаржыландыруға көмектесу үшін әлеуметтік қамсыздандыру қорларына аударылады. Бұл мемлекеттік секторды мемлекеттік қызметтерді қаржыландыру көзіне айналдыру үшін қайта құруға бағытталған кең ауқымды реформаның бір бөлігі. SASAC-тың 2015 жылы белгілеген ММК реформасының мақсаттарына сәйкес, ММК коммерциялық немесе қоғамдық қызметтерді ұсынатын ұйымдар ретінде жіктеледі, ал алғашқылары өз пайдасының жоғары үлесін дивиденд ретінде бөлуге міндетті. Дивиденд төлемдері 2020 жылға қарай 5–15%-дан 30%-ға дейін өсуі күтілуде.

The socialist market economy consists of a wide range of state owned enterprises (SOE) that represent one form of public ownership. As of the end of 2019, China's SOEs represented 4.5% of the global economy. State owned enterprises accounted for over 60% of China's market capitalization in 2019 and generated 40% of China's GDP of US$15.97trillion (101.36 trillion yuan) in 2020, with domestic and foreign private businesses and investment accounting for the remaining 60%. Ninety one (91) of these SOEs belong to the 2020 Fortune Global 500 companies. Beginning with the 1978 reforms, in the 1980s during the industrial reforms state enterprises were gradually corporatized and transformed into joint stock corporations with the state retaining either full or majority ownership of their shares. By the early 2000s, most major SOEs in non strategic sectors were listed on the Shanghai and Hong Kong stock exchanges and some SOEs adopted mixed ownership structures where the central government and various other state entities—including state banks, other SOEs, provincial and local governments—own varying degrees of the firm's listed shares alongside foreign and private shareholders. The result has been a highly diffuse form of public ownership where state owned enterprises are owned by various different government entities, agencies and other state owned enterprises. This makes gauging the true size and scope of the state sector difficult, particularly when SOEs with mixed ownership structures are taken into account. In 2013, the public sector accounted for 30% of the number of firms in China, but 55% of assets, 45% of revenue and 40% of profits. In 1996, China implemented a comprehensive series of industrial reforms termed "Grasping the large, letting go of the small". These reforms involved closing unprofitable state enterprises, merging smaller enterprises and privatization of other small to medium enterprises. Centrally owned SOEs were reformed into joint stock companies with the aim of delegating more authority to SOE managers. SOEs at all levels shifted their primary focus to profitability and shed their social welfare function of providing social services and benefits to their workers in what was known as the "Iron Rice Bowl" system. The State owned Assets Supervision and Administration Commission (SASAC) was formed in 2003 to oversee the management of the large centrally owned state enterprises. Modern SOEs are operationally very different from those in the 1990s. SOEs are much larger in size and fewer in number, with central government owned SOEs clustered in "strategic sectors" including banking, finance, mining, energy, transportation, telecommunications and public utilities. By comparison, provincial and municipal level SOEs number in the thousands and are involved in almost every industry including information technology and automobiles design and production. State sector reform is an ongoing process in China. As of 2017, the CCP has rejected the Singapore model of Temasek style state investment companies for China's SOEs, where SOEs operate solely to maximize profits on a commercial basis. In particular, China maintains that centrally owned SOEs also pursue national and industrial policy objectives. As a result of recent reforms to increase profitability and unload debt, the government reported the profits of central government owned SOEs rose by 15.2% in 2017. Despite becoming increasingly profitable, SOEs in China have not paid dividends to the state, causing some analysts question the rationale for public ownership in the first place. As part of SASAC's ongoing reforms, SOEs will now be encouraged and required to pay a higher portion of their profits as dividends to the state, with some state owned assets being transferred to social security funds to help finance pensions for China's aging population. This is part of a broader reform effort of restructuring the state sector to become a source of finance for public services. As part of the SOE reform goals outlined in 2015 by SASAC, SOEs are to be classified as either commercial or public service entities, with the former being required to distribute a higher proportion of their profits as dividends. Dividend payments are set to rise from 5–15% to 30% by 2020.

Жеке сектор

Жеке меншік кәсіпорындар (ЖМК) мемлекеттік, ұжымдық және жеке меншік кәсіпорындармен қатар социалистік нарықтық экономиканың құрамдас бөліктерінің бірі ретінде танылады. 1994 жылғы «Компания туралы» заң қабылданғаннан бері жеке сектордың рөлі арта түсті. Сонымен қатар, Қытайда мемлекеттік және жеке кәсіпорындар арасындағы шекаралар нашарлап, көптеген акционерлік қоғамдар түрлі мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдардың аралас меншігінде болды. Жеке сектор фирмалары өсуге бағытталған салаларда жұмыс істесе, олар көбінесе тиімді несиелер мен үкімет тарапынан артықшылықтар алады, ал стратегиялық емес секторлардағы мемлекеттік кәсіпорындар субсидиялардан босатылуы мүмкін. Мысалы, ZTE корпорациясы мемлекеттік меншіктегі кәсіпорын болып, акция нарығына тәуел болуға мәжбүр болды, ал оның қызметкерлеріне тиесілі жеке сектордағы бәсекелесі Huawei «ұлттық чемпион» деп есептеліп, мемлекеттік банктерден ірі қаржыландыру алды. Мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындар сияқты, ЖМК-лер де мемлекеттік саясатты ұстанады және Қытай Коммунистік партиясының бақылауында болады, бұл мемлекеттік және жеке меншік арасындағы айырмашылық Қытай экономикалық моделін түсіну үшін маңызды емес екенін көрсетеді. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, мемлекеттік бақылау және мемлекеттік бағытты даму (мемлекеттік және жеке секторларда) Қытай экономикалық жүйесінің ең басты ерекшелігі болып табылады, ол активтердің мемлекеттік меншігінен гөрі маңыздырақ рөл атқарады. Жоспарлау жойылған жоқ, оның орнына макроэкономикалық бақылаудың үш негізгі механизмінің бірі ретінде – фискалдық саясат және ақша-кредиттік саясатпен бірге қайта қарастырылды.