Кіріспе

Қытай буддалық философы Юньмен Вэньян (; ромаджи: Уммон Буньен; 862 немесе 864 – 949 жылдары), Тан әулетінің көрнекті қытайлық Чан шебері болған. Ол Сюэфэн Икуннің рухани мұрагері еді. Юньмен Юньмен мектебін құрды, ол Чанның (қытайлық Дзен) бес маңызды мектебінің бірі. Мектеп атауы Юньмен монастырының атынан келген, ол Шаочжоу қаласында орналасқан және Юньменнің аббаты болған. Юньмен мектебі Сунь әулетінің басында гүлденді, әсіресе жоғарғы топтарға күшті әсер етті және нәтижесінде «Көк жартас жазбалары» жинағы құрастырылды. Кейіннен Сунь дәуірінде бұл мектеп Линдзи мектебіне біріктірілді. Бұл дәстүр бүгінге дейін Чан шебері Хсу Юн (1840–1959) арқылы жалғасуда.

Алғашқы жылдар

Юнмен 864 жыл шамасында Сучжоу қаласына жақын, Шанхайдың оңтүстік-батысындағы Цзясин қаласында Zhang отбасында дүниеге келген. Оның туған жылы нақты белгісіз. Юнмен монастырындағы екі ескерткіш таста оның 949 жылы қайтыс болғанда 86 жаста болғаны көрсетілген, бұл оның 864 жылы туғанын меңзейді.

Бастапқы дзен зерттеулері

Юньмен бала кезінде Цзясингте "Бұйрық шебері" Цзичэннің шәкірті болды. Ол онда бірнеше жыл оқыды, 883 жылы 20 жасында монахқа бейіт берді. Сол жердегі үйретім оны толық қанағаттандырмады, сондықтан ол Мучжоу Даоминг (қытайша: 睦州道明; пиньинь: Mùzhōu Dàomíng) мектебіне, сондай-ақ Мучжоу Даосонг (қытайша: 睦州道蹤; пиньинь: Mùzhōu Dàozōng) деп те аталатын осы мектепке барды. ; қазіргі Фуцзянь провинциясындағы Фучжоудағы Сиангу тауындағы Ксюфэн Икунның да шәкірті болды, себебі Даоминг сол кезде Юньменді оқытуға тым қарт (~100 жаста) болған еді. Ол бірнеше жыл Даомингпен оқығаннан кейін, аянға келді.

Зенді жоғары оқу орындары

Юнмен ұстазының мақұлдауына ие болғанымен, ол абат болып тағайындалмады, мүмкін ол онда бар болғаны 4-5 жыл ғана болғандықтан. Сюэфэн Икун қайтыс болғаннан кейін Юнмен саяхаттап, көптеген монастырларды аралап, Чан шебері ретіндегі беделін нығайтты. Кейін Гуандундағы Алтыншы Патриархтың бейітіне барғанда, Юнмен шамамен 911 жылы 918 жылы қайтыс болған Румин Чанши / Линг шу Джумин монастырына қосылды. Олар жақын дос болды. Румин Чанши қайтыс болғаннан кейін Юнмен Линшу тауындағы Линшу монастырының бас діни қызметкері атанды. Бес әулет және Он Патшалық дәуірінде Тан әулеті әлсіреп, империяның бір бөлігі бөлініп кетті. Оңтүстік аймақ бейбіт және дамыды, ал "Солтүстік соғыстың зардаптарынан қирады". Оның ең көрнекті шәкірті – Байюн Зисяң (白云子祥; Báiyún Zixiáng) болды, ол жақын орналасқан Байюн тауында өз ғибадатханасын құрды.

Бір сөздің кедергілері

Юньмен түсініксіз, қысқа, нақты бір сөздік жауаптарымен танымал, мысалы, "Гуан!" (сөзбе-сөз "кедергі" немесе "шекара өткелі"). Бұл жауаптар "Юньменнің бір сөзді кедергілері" деп аталды. Осы бір сөздік кедергілер практикаға көмектесу, түсінікті дамыту және осы арқылы сананы ояту үшін қолданылды. Оның ықшам бір буынды жауаптары ғана емес, сонымен қатар ұзақ әңгімелері мен хикаялары да коан ретінде пайдаланыла бастады.