Кіріспе
Үнді жазулары үшін ASCII транслитерациясы. Гарвард-Киото конвенциясы – санскрит және Деванагари әрпін қолданатын басқа тілдерді ASCII-ге транслитерациялау жүйесі. Ол көбінесе электрондық поштада және электрондық мәтіндерде бейресми түрде қолданылады.
The Harvard Kyoto Convention is a system for transliterating Sanskrit and other languages that use the Devanāgarī script into ASCII. It is predominantly used informally in e mail, and for electronic texts.
Гарвард-Киото жүйесі
Юникод дәуірінен бұрын, IAST-те қолданылатын диакритикалық белгілерді пайдаланбастан, санскрит мәтіндік материалдың үлкен көлемін машинамен оқылатын форматқа енгізу үшін Гарвард-Киото схемасы әзірленді. Диакритикалық белгілердің орнына үлкен әріптер қолданылады. Бұл схема үлкен және кіші әріптерді бірге қолданатындықтан, есімдердің бірінші әрпін үлкен әріппен жазу ережесін сақтау мүмкін емес. Диакритикалық белгілері болмағандықтан, мәтінді пернетақтада минимал қозғалыспен енгізуге болады. Дауыссыз әріптерді үйренудегі ерекшеліктер: IAST-мен салыстырғанда, төменгі нүктесі бар барлық әріптер үлкен әріппен жазылады; көмекей және тілдік мұрындықтар (ṅ, ñ) сәйкес үнсіз дауысты әріптермен (G, J) алмастырылады; IAST ḷ, ḻ, ḻh сирек кездеседі; есте сақтау керек жалғыз транслитерация – ś үшін z. Дауысты әріптер кестесіндегі маңызды айырмашылық – соноранттар, Анушвара және Висарга диакритикалық белгілердің орнына үлкен әріппен жазылады. Нәтижесінде, жаттығу арқылы оқылуы оңай.
Деванагари тіліне аудару
Гарвард-Киото конвенциясы бойынша кодталған санскрит мәтіні екі ерекшелікпен Деванагариге нақты түрде аударылуы мүмкін: Гарвард-Киотода әріптердің «а» мен «і» (жеке буындарда, яғни үзілісте келетін «а»дан кейін «і») арасындағы және «а» мен «у» (жеке буындарда, яғни үзілісте келетін «а»дан кейін «у») арасындағы айырмашылық «ай» дифтонғынан («аі») және «ау» дифтонғынан («ау») ажыратылмайды. Дегенмен, мұндай дауыстылардың үзілісі сөз ішінде өте сирек кездеседі. Мұндай үзіліс көбінесе екі сөздің арасындағы сандыда кездеседі (мысалы, «аH» әрпімен аяқталатын сөз бен «і» немесе «у» әрпімен басталатын сөздің сандысы). Ондай жағдайда Гарвард-Киотода транслитерацияланған мәтін «а» мен «і» (немесе «а» мен «у») арасына бос орын қойғандықтан, қандай да бір екіұштылық туындамайды.