Кіріспе

Проволон – сиыр сүтінен жасалған итальяндық жартылай қатты ірімшік. Ол Кампания аймағында, Везувий тауына жақын жерде пайда болған және әлі күнге дейін алмұрт, шұжық немесе конус пішінде ұзақ шығарылатын, пісірілген паста филата ("созылған сүзбе") ірімшігі. Проволонға ұқсас ірімшіктер басқа елдерде де өндіріледі. Бүгінде проволон өндірісінің ең маңызды аймағы Солтүстік-Батыс Италия, әсіресе Кремона қаласы. Проволон, провола және проволета – бірнеше түрлі нұсқалары бар бір ірімшік. Проволонның кейбір түрлері темекіленеді.

Тарих және сорттары

Проволон (мағынасы "үлкен провола") термині 19 ғасырдың соңында пайда болды, ол Италияның оңтүстік аймақтарында өндіріле бастады және қазіргі үлкен өлшемін алды. Кішірек өлшемі бар түрін провола (ˈprɔːvola) деп атайды және қарапайым және түткіленген (affumicata) сорттары бар. Қазіргі заманғы проволон – негізінен Ломбардия мен Венетоның По өзені аңғары аймақтарында өндірілетін, тегі тегіс сиыр сүтінен жасалған ірімшік. Ол әртүрлі пішінде шығарылады: диаметрі мен ұзындығы шамамен 30 см болатын өте үлкен шұжық тәрізді, қиық бөтелке пішіндес, және ілуге арналған ерекше дөңгелек түйіні бар үлкен алмұрт пішіндес. Типтік салмағы – . Проволон – дәмдік сипаттамалары әртүрлі болатын, жартылай қатты ірімшік: кемінде төрт ай пісірілген, өткір, қызылшаң дәмі бар проволон пиканте (piccante), және өте жұмсақ дәмі бар проволон дольче (dolce). Проволон пикантедегі ерекше қызылшаң дәмділік ешкінің липазасы (ферменті) арқасында пайда болады. Дольче нұсқасында бұзаудың липазасы қолданылады. Provolone Valpadana және Provolone del Monaco (мағынасы "монахтың проволоны"; Италияның Неаполь аймағынан) Еуропалық Одақтан қорғалған атау-тегі (PDO) мәртебесін алды, яғни Италиядан басқа ешбір ел бұл атаумен ірімшік өндіре алмайды. Бразилияда, Аргентинада, Боливияда және Уругвайда жергілікті өндірістегі, диаметрі 2,5 см және биіктігі 2,5 см болатын шағын дискілер кейде жартылай ерігенше қыздырылып, көбінесе шөптермен дәмделген, аперитив ретінде беріледі. Осылай берілген ірімшік испан тілінде проволета (provoleta) деп аталады. Проволон АҚШ-та өндірілетін ірімшіктің 2,5%-ын құрайды, ал 2023 жылы 370 миллион фунт проволон өндірілді.