Фроменталь Галевидің "Жуіт" операсы – 19 ғасырдағы аса танымал туынды. 1414 жылғы Констанц соборындағы тарихи оқиғалар, хор, би және сахналық эффектілер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Fromental Halévy операсы. La Juive (la ʒɥiv) ("Жүдей қыз") – Fromental Halévy-дің Eugène Scribe жазған француз тіліндегі либреттосына негізделген бес актілі үлкен опера. Алғаш рет 1835 жылдың 23 ақпанында Париждегі Опера театрында қойылған.
Opera by Fromental Halévy
La Juive (la ʒɥiv) (The Jewess) is a grand opera in five acts by Fromental Halévy to an original French libretto by Eugène Scribe; it was first performed at the Opéra, Paris, on 23 February 1835.
Құрастыру тарихы
Ла Жуив – 19 ғасырдағы ең танымал және құрметтелген опералардың бірі. Оның либреттосын өнімді драматург Евгений Скриб жазған. Скриб Париж операсының сұранысына қарай жұмыс істеді, осы опера алғаш рет осында қойылды – бес актідегі, керемет жағдайларды бейнелейтін (мысалы, 1414 жылғы Констанс кеңесі) шығарма, бұл драмалық жағдайды көрсететін және күшті тарихи тақырыппен ерекшеленетін сахналауға мүмкіндік берді. Бұған қоса, Париж операсындағы барлық мүмкіндіктерді пайдаланған хорлық аралықтар, балет және сахналық эффектілер де болды. Христиан еркегі мен еврей әйелі арасындағы мүмкін емес махаббат туралы оқиғаға байланысты, кейбір адамдар бұл шығарманы 1779 жылы премьерасы өткен «Натан Дана», 1836 жылы премьерасы өткен Джакомо Мейербердің «Гугеноттар» операсы, сондай-ақ 1819 жылы Сер Уолтер Скотттың осы тақырыпты қамтыған «Иванхо» романы сияқты діни төзімділікке шақыру ретінде қарастырды. Опера жазылған кезде шілде монархиясы Францияда діни тәжірибені либералдаған болатын. Мейербер мен Фроменталь Халеви екеуі де еврей болғандықтан, олардың операларында төзімділік тақырыбына арналған сюжеттер жиі кездесетін. Бастапқы қойылымдар туралы сын-пікірлер сол кездегі журналистердің еврей тақырыбына емес, Скрибтің мәтініндегі либерализм мен антиклерикализмге жауап бергенін көрсетеді. Кейбіреулер «Ла Жуив» либреттосының мақсаты француз қоғамындағы еврейлердің мәртебесін қайта қарастыруға көрермендерді итермелеу болғанын санайды. Ал басқалары Елазардың жасырын, кекшіл және материалдық бейнесі осы пікірді растамайды деп есептейді.
La Juive was one of the most popular and admired operas of the 19th century. Its libretto was the work of Eugène Scribe, the prolific dramatic author. Scribe was writing to the tastes of the Opéra de Paris, where the work was first performed – a work in five acts presenting spectacular situations (here the Council of Constance of 1414), which would allow a flamboyant staging in a setting which brought out a dramatic situation which was also underlined by a powerful historical subject. In addition to this, there could be choral interludes, ballet and scenic effects which took advantage of the entire range of possibilities available at the Paris Opera. Because of the story of an impossible love between a Christian man and a Jewish woman, the work has been seen by some as a plea for religious tolerance, in much the same spirit as Nathan the Wise, which premiered in 1779, Giacomo Meyerbeer's Les Huguenots which premiered in 1836, a year after La Juive, as well as the 1819 novel Ivanhoe by Sir Walter Scott which deals with the same theme. At the time of composition, the July Monarchy had liberalised religious practices in France. Meyerbeer and Fromental Halévy were both Jewish, and storylines dealing with topics of tolerance were common in their operas. Reviews of the initial performances show that journalists of the period responded to the liberalism and to the perceived anti clericalism of Scribe's text rather than to any specifically Jewish theme. Some believe that the libretto of La Juive was designed to provoke audiences to reassess the status of Jews in French society. Others believe that the clichéd portrayal of the Jew Eléazar as secretive, vengeful and materialistic does not bear out this interpretation.
Өнер тарихы
Операның алғашқы, сәнді қойылымы 150 000 франкқа шақ келді, оны Франсуа Хабенек жүргізді. Сопрано Корнели Фальконның басты рөлдегі және драмалық тенор Адольф Нуриттің Элеазар рөліндегі орындары ерекше аталып өтті. Нурит операға маңызды әсер етті: Элеазар, бастапқыда бас партиясы ретінде жоспарланған, оның үшін қайта жазылды, және 4-ші актіні дәстүрлі ансамбльмен емес, «Рейчел, quand du seigneur» ариясымен аяқтау оның идеясы болған сияқты, сондай-ақ ол мәтінді ұсынған болуы мүмкін. Қойылымдың сән-салтанатымен ерекшеленді, соның ішінде бірінші акттегі сахнадағы орган, көптеген қосалқы актерлер және бұрын-соңды болмаған күрделі декорациялар бар еді. Сахна безендіруіне екі топ сахна суретшісі жауапты болды: Шарль Сешан, Леон Хуэше, Жюль Дитерле және Эдуард Десплешин I, II, IV және V актілерді жобалады, ал Рене Гуманите Филастр және Шарль Антуан Камбон III актіге қажетті материалдарды ұсынды. «La Juive» операсы Майербердің танымал операларымен салыстырылатын халықаралық табысқа ие болды. Ол американдық премьерасын 1844 жылдың 13 ақпанында Орлеан театрында өткізді. Бұл туынды 1875 жылдың 5 қаңтарында Париждегі жаңадан салынған Гарнье сарайының ашылу салтанатында да пайдаланылды (басты рөлді Габриэль Краус орындады; Жан Батист Лавастр мен Эдуард Десплешин, Шерет, Шарль Антуан Камбон, Огюст Альфред Рубе және Филипп Шаперонның түпнұсқалық эскиздерінен кейін декорациялар қайта жаңартылды). «La Juive» 1885 жылдың 16 қаңтарында Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында алғаш рет қойылды. Рихард Вагнер, «La Juive» операсын жоғары бағалап, 1868 жылғы «Мейстерзингер фон Нюрнберг» операсы үшін 1-ші акттегі орган эффектін одан алған болуы мүмкін. Сонымен қатар, Элеазардың алтын шеберханасындағы жұмысына қатысты дыбыстар, «Die Meistersinger» операсындағы Ханс Сакстың аяқ киім жасауымен үндеседі. 1890 жылы Метрополитен опера театрында Лили Леманнның Рэйчел рөліндегі соңғы қойылымынан кейін, 1919 жылы «La Juive» Меттің жұлдызды теноры Энрико Карузо үшін қайта жаңғыртылды. Элеазар Карузоның репертуарына соңғы қосылған рөлі болды, сондай-ақ ол 1920 жылдың 24 желтоқсанында сахнада орындаған соңғы рөлі болды. 1921 жылдың тамызында Карузо қайтыс болғаннан кейін Джованни Мартинелли Меттегі рөлді иемденді, және олар екеуі де операның ең танымал ариясын жазды, «Рейчел! Қайдасың?». 1919 жылы Карузомен қайта жаңғыртылғаннан кейін Метрополитен операсы 1936 жылға дейін «La Juive» операсын жүйелі түрде қойды, содан кейін ол репертуардан алынып тасталды және 67 жыл бойы Метте естілмеді. Опера сол кезде Еуропада танымалдылығын жойды және содан бері сирек қойылады. Американдық тенор Ричард Таккер «La Juive» операсының жақтасы болды және өзі Элеазар рөлінде Метте қайта жаңғыру үшін лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Ол бұл рөлді алғаш рет 1964 жылы Лондондағы концерттік қойылымда орындады. 1973 жылы ол Нью-Орлеан опера қауымдастығымен екі рет операда өнер көрсетіп, Лондонға екі концерттік қойылым берді. Таккер сонымен қатар RCA Red Seal компаниясын «La Juive» операсының толық орындауын жаздыруға көндірді, бірақ ақырында RCA операның басты тұстары туралы бір ғана жазбаны қаржыландыруға келісті. Таккер ақырында Меттің бас менеджері Шлайлер Чапинді 1975-76 маусымда қойылатын «La Juive» операсының жаңа қойылымын жасауға көндірді, бірақ, өкінішке орай, Таккер 1975 жылдың қаңтарында кенеттен қайтыс болды және «La Juive» Меттегі қайта жаңғыруымен бірге тоқтатылды. Опера 2003 жылы Метрополитенде тенор Нил Шикоффтың Элеазар рөлінде қайта жанданды. Басқа да қазіргі заманғы қайта жаңғырулар Вена мемлекеттік операсында (1999), Венециядағы Ла Фениче (2005), Париж операсында (2007), Цюрих опера үйінде (2007), Штаттс-театр Штутгартта (2008), Амстердамдағы Де Нидерланд операсында (2009), Тель-Авив операсында (Израиль) және Санкт-Петербургтегі Михайловский театрында (екеуі де 2010) және Гетеборг операсында (2014) қойылды. Бавария мемлекеттік операсы 2016 жылы Роберто Алагана мен Александра Курзакпен бірге Каликсто Биэтоның жаңа қойылымын ұсынды. 2019 жылы Ганноверде жаңа қойылым орнатылды. Opera Australia 2022 жылдың наурыз айында Сидней опера үйінде жаңа қойылым жасауға дайын.
The opera's first, ornate production, costing 150,000 francs, was conducted by François Habeneck. The performances of the soprano Cornélie Falcon in the title role and the dramatic tenor Adolphe Nourrit as Eléazar were particularly noted. Nourrit had significant influence on the opera: Eléazar, originally conceived as a bass part, was rewritten for him, and it appears that it was largely his idea to end act 4 not with a traditional ensemble, but with the aria "Rachel, quand du seigneur" for which he may also have suggested the text. The production was notable for its lavishness, including the on stage organ in Act I, the enormous supporting cast, and the unprecedentedly elaborate decor. Two teams of scenic artists took responsibility over the stage decorations, Charles Séchan, Léon Feuchère, Jules Diéterle and Édouard Desplechin designing Acts I, II, IV and V, and René Humanité Philastre and Charles Antoine Cambon providing the materials for Act III. La Juive enjoyed an international success comparable to that of Meyerbeer's popular grand operas. It made its American premiere at the Théâtre d'Orléans on 13 February 1844. The work was also used for the inaugural performance at the newly constructed Palais Garnier in Paris on 5 January 1875 (the title role was sung by Gabrielle Krauss; the scenery was recreated after the original designs by Jean Baptiste Lavastre and Édouard Desplechin, Chéret, Charles Antoine Cambon, and Auguste Alfred Rubé and Philippe Chaperon). La Juive received its first performance at the Metropolitan Opera in New York on 16 January 1885 with Amalie Materna as Rachel. Richard Wagner, who admired La Juive, may have borrowed from it the Act I organ effect, for his 1868 opera Die Meistersinger von Nürnberg. Moreover, Eléazar's tapping at his goldsmith's work is echoed by Hans Sachs's cobbling during Die Meistersinger. Having last been performed at the Metropolitan Opera in 1890 with Lilli Lehmann as Rachel, La Juive was revived in 1919 as a vehicle for the Met's star tenor, Enrico Caruso. Eléazar was the last role Caruso added to his repertoire, as well as the last he ever sang in performance, on 24 December 1920. After Caruso's death in August, 1921, Giovanni Martinelli succeeded him in the role at the Met and both he and Caruso recorded the opera's best known aria, "Rachel! Quand du seigneur". After the 1919 revival with Caruso, the Metropolitan Opera programmed La Juive semi regularly until 1936, when it was dropped from the repertory, not to be heard at the Met again for 67 years. The opera fell out of favor in Europe around the same time and has rarely been performed since. American tenor Richard Tucker was a champion of La Juive and lobbied for a Met revival with himself as Eléazar. He first sang the role in concert performances in London in 1964. In 1973, he appeared in the opera twice with the New Orleans Opera Association and gave two heavily cut concert performances of the opera, again in London. Tucker also persuaded RCA Red Seal to record a complete performance of La Juive, though eventually, RCA would consent only to finance a single record of the opera's highlights. Tucker finally convinced the Met's general manager, Schuyler Chapin, to mount a new production of La Juive, to be performed during the 1975–76 season, but tragically, Tucker died suddenly in January 1975 and the Met revival of La Juive died along with him. The opera was finally revived at the Metropolitan in 2003 with tenor Neil Shicoff as Eléazar. Other modern revivals have been staged at the Vienna State Opera (1999), La Fenice in Venice (2005), the Paris Opera (2007), the Zurich Opera House (2007), the Staatstheater Stuttgart (2008), De Nederlandse Opera in Amsterdam (2009), the Tel Aviv (Israel) Opera and the Mikhailovsky Theatre at Saint Petersburg (both 2010) and the Göteborg Opera (2014). The Bavarian State Opera presented a new production by Calixto Bieito with Roberto Alagna and Aleksandra Kurzak in 2016. A new production was mounted in Hanover in 2019. Opera Australia is set to mount a new production at the Sydney Opera House throughout March 2022.