Кіріспе

Неміс педагогы және протестанттық реформатор Иоганнес Штурм (кейде Жан Штурм деп те аталады; латынша Иоанн Штурмий; 1 қазан 1507 – 3 наурыз 1589), орта білім берудегі гимназия жүйесін құруға зор ықпал еткен неміс педагогы және протестанттық реформатор болды.

Өмірбаян

Штурм Шлейден қаласында дүниеге келген. 1521 немесе 1522 жылы ол Льеждегі Сент-Жерром мектебінде оқуын бастады, содан кейін Лёвен университетінде білім алды. Ол баспаханада жұмыс істеп, бірнеше грек еңбектерін жариялады. 1529 жылы ол Парижге көшіп барды, онда кітап сатумен қатар, Цицерон мен Демосфен туралы дәріс оқыды. Мартин Буцердің жазбаларының ықпалымен ол протестанттық реформация принциптерін қабылдады. 1534 жылы протестанттық және католик тараптарды келісуге талпынды. Буцердің және туыс емес мемлекет қайраткері Якоб Штурм фон Штурмектің шақыруымен Штурм 1537 жылы Страсбургте оқытуды қабылдады, ал 1538 жылы ол протестанттық гимназияны, Schola Argentoratensis (қазіргі Жан Штурм гимназиясы) құрды, ол қазіргі заманғы неміс гимназиясының үлгісі болды. Ол мектепті 43 жыл бойы басқарды, мектеп кең танылды, әсіресе Германияда гуманистік гимназиялардың ықпалды үлгісіне айналды. Ол Страсбург, протестанттық элита және Франция патшасының атынан дипломатиялық миссияларды орындады. Ол 1540 жылы Хагенау мен Вормстағы конференцияларға, 1541 жылы Регенсбургтегі конференцияға қатысты; 1542 жылы Буцермен бірге Кёльн сайлаушысымен кездесті. 1545 жылы Англия мен Франция арасындағы бейбітшілік келісіміне көмектескеннен кейін, ол 1546 жылы Шмалькалдия Лигасы соғысы басталғанда Франсуа I-нің көмегін іздеу үшін Францияға қайта барды. Ол гугеноттарға Германиядан көмек сұрады, бұл лютерандардың көзінде оны күдікті етті. Штурмнан мектептерді құру немесе реформалау туралы кеңес беруді жиі сұрады, соның ішінде Лауингендегі гимназия (1564). Оның ықпалы Вюртемберг (1559), Брансвик (1569) және Саксонияның (1580) мектеп ережелерінде көрінеді. Якоб Штурм қайтыс болғаннан кейін және 1555 жылдан кейін Страсбургте лютерандық сенімді қатаң түрде сақтау кезінде Штурм үздіксіз дауларға қатысты. Ол Буцердің кең көзқарастарын қолдады, ал оның Киелі кітапқа және Ренессанс гуманизміне қатысты көзқарастары догматикалық емес христиандыққа әсер етті. 1563 жылы Джироламо Занкидің ортодоксалдығына қатысты дау шешілді, бірақ Штурмның және оның қызметкерлерінің көзқарастарына қарсы теологиялық шағымдар сақталды; 1570 жылы Штурм отставкаға кетуді ұсынды, бірақ қалалық кеңес оны қабылдаудан бас тартты. 1575 жылы Штурмның Марбахпен болған қақтығысы оның пайдасына шешілді. Бірақ 1577 жылы Лютерандық Келісім формуласы дауды қайта ашты; теолог Иоганнес Паппус оның Страсбургте ресми түрде енгізілуін талап етті, содан кейін швабтар Андреас Осиандер мен Якоб Андреа памфлет соғысында қолдау тапты; Штурм оларға қарсы күшті қарсылық көрсетті. 1581 жылы Штурм қызметінен босатылып, Нортхаймға кетіп қалды. Ол 1589 жылы Страсбургте қайтыс болды.

Мұра

Стурм реформациялық шіркеумен байланысты ең ұлы педагог деп есептелді. Ол басқарған мектеп және оның оқыту өнері бір ғасыр бойы бүкіл Еуропада гуманистік үлгі болды. Оның білім берудегі идеалы – «оқушылардың құштарлығын Құдайға бағыттап, олардың интеллектуалдық қабілеттерін дамыту және ойларын, сезімдерін нақты жеткізу дағдысын үйрету арқылы оларды пайдалы азаматтарға айналдыру» болды. Стурмның шешендік пен риторикаға берген басымдылығы студенттерге тағайындалған оқу материалдарында көрінеді: Цицерон, Вергилийдің «Эклогтары», латын поэзиясының үзінділері және Теренций латын тілінен оқылатын пәндерді құрайды, ал грек тілінде Демосфен және басқа да риториктерге назар аударылады. Грек және латын тарихшылары, философтары мен табиғаттанушылары оқу тізімінде сирек кездеседі. Стурм оқу бағдарламасын сатылап ұйымдастыру және жаңа оқыту әдістерін енгізді. Оның сыныптар жүйесі (кейінгі ғасырларда гимназияларда қолданылып келген), мектептерде пайдаланылатын әдеби материалдарды жіктеу, оқулықтар жазу және мектеп басқаруын ұйымдастыру неміс мектептерінде ғана емес, сонымен қатар Англия мен Францияның орта мектептерінде де орта білім беру жүйесін қалыптастырды. Оның Цицерон хаттарының жинағын Роджер Ашем «Шоломмастер» атты еңбегінде ұсынады. Жан Штурм гимназиясынан өзге, Страсбургтегі студенттер жатақханасы – Жан Штурм фойесі де оның есімін иеленеді.