Кіріспе

Мифтік сән-салтанат елі

Кокайн (Cockayne) – ортағасырлық мифтердегі молшылыққа толы жер, ортағасырлық шаруалар өмірінің қаталдығына қарама-қарсы, сән-салтанат пен жеңілдік, жайлылық пен ләззатқа толы қиял әлемі. "Кокайн елі" сияқты өлеңдерде бұл қоғамның барлық шектеулеріне мойын бұрмайтын, қарама-қайшылықтарға толы жер (игумендердің монахтармен ұрысуы, жыныстық еркіндіктің ашық болуы, монахтардың ішін көрсету үшін аударылуы және аспаннан ірімшік жаууы). Кокайн Голиард өлеңдерінде жиі кездеседі. Ол қанағаттандырылмаған тілектерді және жетіспеушілікке, христиандық аскетизмге деген наразылықты бейнелейді. Кокайн – "ортағасырлық шаруаның арманы, ол қажырлы еңбектен және күнделікті азық-түлік үшін күрестен құтылуды ұсынады".

Этимология

Сөздің алғашқы жазылған қолданылуы латын тіліндегі Cucaniensis және орта ағылшын тіліндегі Cokaygne болса да, бір пікір бойынша атау орта француз тіліндегі (pays de) cocaigne "(молшылық елі)" дегеннен бастау алады, ол тікелей балаларға жәрмеңкеде сатылатын кішкентай тәтті торттың атына байланысты. Ирландияда бұл 1350 жыл шамасында жазылған Килдар өлеңдерінде еске алынған. Итальян тілінде осы орын Paese della Cuccagna деп аталады; голланд тілінде ол Luilekkerland ("салғыш, дәмді жер") деп аталады, бұл Орта голланд тіліндегі Cockaengen сөзінен аударылған, ал неміс тілінде Schlaraffenland деп аталады. Испан тілінде осыған ұқсас жер Анд тауларындағы бай кен өндіру айманының атымен Жауха деп аталады, ал País de Cucaña ("ақымақтар жұмағы") да осындай мағынаны білдіруі мүмкін. Швед диалектісіндегі lubber ("семіз, жалқау адам") сөзінен Lubberland пайда болған, ол "Люберландқа шақыру" балладасында кеңінен танымал болды. 1820 жылдары Коккайн атауы әзілдеу ниетімен Лондонда Кокнейлердің ("кокней" – "қоқиқаның жұмыртқасынан" шыққан, қисынсыз жаратылыс; сондай-ақ базилиске қараңыз) елі ретінде қолданылды, бірақ екеуінің тілдік байланысы жоқ. Композитор Эдвард Элгар "Коккайн" сөзін Лондон халқын бейнелейтін концерттік увертюрасы мен сюитасы үшін пайдаланды, "Коккайн (Лондон қаласында)", Op. 40 (1901). Голландиялық Коккенген және Коэканге ауылдары Коккайннің атымен аталған болуы мүмкін, бірақ бұл мәселе даулы. Коккейн тегі де осы мифтік жерден шыққан, бастапқыда ол бекер армандаушыға берілген лақап аты болған. Кокаиннің атымен ешқандай байланысы жоқ: оны 1860 жылы Альберт Ниманн "кока" өсімдігінен (кечуа тілінде kúka) және химиялық терминдерді жасау үшін қолданылатын "ine" жұрнағынан шығарған.

Дәстүрлер

Неаполь және Оңтүстік Италия дәстүрі, Оңтүстік Италия диаспорасы мен басқа латын мәдениеті елдеріне тараған, Кокайн бағанасы (итальянша: cuccagna; испанша: cucaña) – бір шетінде сыйлық (мысалы, шұжық) бар көлденең немесе тік бағана. Бағана май немесе сабынмен жабылып, мереке кезінде орнатылады. Содан кейін батыл адамдар сыйлықты алу үшін осы тайғақ бағанаға көтерілуге тырысады. Көпшілік көбінесе бағанаға жабысуға тырысып сүретіп түсетіндерге күледі.

Жергілікті атаулар

Голландияның Утрехт провинциясындағы Коккенген ауылының атын жергілікті дін қызметкерлері Коккайн атымен атаған болуы мүмкін, олар аймақта шаруашылықтар мен торф өндіру елді мекендерін құрған. Кокань өзенінің сағасында орналасқан Кокань (Нью-Брансуик) канад қаласы Коккайн атымен аталған. Бедфордширдегі Кокэйн Хэтли ағылшын ауылы 1417 жылы осы жерді иеленген Кокэйн отбасының құрметіне аталған. Кларк Эштон Смит 1922 жылы "In Cocaigne" атты романтикалық қара сөз өлеңін жазды. Юсеф Комюняканың, 1994 жылы поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығының лауреаты болған американдық ақынының "Су сағаттарының императоры" атты 2015 жылғы кітабындағы алғашқы өлеңі – "Коккайн елі".

Сурет

"Коккайн елі" Питер Брюгель Ұлының 1567 жылғы "Луилеккерланд" картинасында бейнеленген. Коккайн – Винсент Дезидерионың 2003 жылғы суреті.

Комикстер

Кокайн – Мандраке сиқыршысының әйелі, Нарданың үйі (Ли Фолк жасаған).

Фильм

Ханс Труц молшылық елінде, 1917 жылы Пол Вегенердің неміс фантастикалық фильмі. "Керемет еліндегі шатақ" - Александр Энгель бас рөлде ойнаған 1957 жылғы неміс фэнтези фильмі. Pays de cocagne, 1971 жылы Пьер Этак режиссерлік жасаған деректі фильм.

Түрлі

The Joy of Cooking (бірінші басылымы 1931) рецепт авторлардың ата-анасына ұнағандығын білдіру үшін "Коккайн" сөзін пайдаланады. Нью-Йорк штатындағы Черри-Крик қаласындағы шаңғы курорты 2011 жылы жабылатынша Коккайн деп аталды. Жаңа иелері курорт 2019 жылдың желтоқсан айында қайта ашылатынын мәлімдеді.