Кіріспе

Ақ бидай ұнынан жасалған нанның түрі. Ақ бидай ұнынан жасалған нан көбінесе бидай ұнынан жасалған нанға жатады, оның бүкіл бидай дәнінен қабық және өзекті қабаттары ұн өңдеу немесе тарту процесі кезінде алынып тасталады, нәтижесінде ақшыл түсті ұн шығады.

Тамақ

Ақ нанның құрамында толық бидай нанына қарағанда жартысы ғана магний болады және ол, әдетте, азықтық құндылығы төмен деп есептеледі. Ұн өңдеу процесінде толық дәннен табиғи майлар алынып тасталады, соның арқасында ақ ұнның сақталу мерзімі ұзарады. Майды алып тастау ұннан жасалған өнімдерге, мысалы ақ нанға, ұзақ сақтауға мүмкіндік береді, бұл майдың бұзылуына жол бермейді. Ақ нанға қолданылатын ұн көбінесе калий броматы, азодкарбонамид немесе хлор диоксиді сияқты ұн ағартушы заттармен қосымша ағартылады, бұл оның аздаған табиғи сары түсін жойып, пісіру қасиеттерін болжамды етеді. Бұл Еуроодақта тыйым салынған. Кейбір химиялық заттарды қолдануға басқа елдерде де тыйым салынған.

Ақ нанның күштілігі

Қалқан мен бидай қабығын жою процесі ақ ұнның сақталу мерзімін ұзартуға көмектеседі, бірақ диеталық талшық, темір, В витаминдері, микроэлементтер және маңызды май қышқылдары сияқты бірқатар қоректік заттарды жояды. АҚШ үкіметі 1941 жылдан бері ақ ұннан жасалған тағамдарды тиамин, рибофлавин, ниацин және темір сияқты ұн тарту кезінде жоғалатын қоректік заттармен байытуды міндеттеді. Бұл талап Екінші дүниежүзілік соғыстың басында АҚШ әскеріне шақырылған жандарда байқалған қоректік заттардың жетіспеушілігіне жауап ретінде енгізілді. Осы байыту АҚШ-та пеллагра және берибери (тиамин және ниацин тапшылығы) сияқты тапшылық ауруларын жоюға мүмкіндік берді, ал ақ нан осы күнге дейін осы қосылған витаминдерді қамтиды. Фолий қышқылы – ақ нан сияқты байытылған дәнділерге қосылуын кейбір үкіметтер міндеттеген тағы бір қоректік зат. АҚШ және Канадада 1998 жылдан бері осы дәнділер фолий қышқылының міндетті деңгейімен байытылып келеді, себебі ол туа пайда болған кемістіктердің алдын алуда маңызды рөл атқарады. Байыту басталғаннан бері АҚШ-та нейрон түтігінің ақауларының көрсеткіші шамамен үштен бірге төмендеді. Ұлыбритания 2021 жылдың қыркүйегінде фолий қышқылын міндетті түрде қосуды енгізді, осылайша бұл денсаулық сақтау шарасын қолдаған 80-нен астам елге қосылды.