Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астықтан шаңды бөлу әдісі – ауыл шаруашылығы әдісі.
Method of separating grain from chaff
the agricultural method
Шаңды бөлу – астықтан шаңды ажырату процесі. Оны сақталған астықтан зиянкестерді жою үшін де пайдалануға болады. Астық дайындау кезінде шаңды бөлу әдетте бадыраюдан кейін жасалады. Ең қарапайым түрінде, бұл қоспаны ауаға лақтыру арқылы жеңіл шаңды желмен ұшырып жіберу, ал ауыр дәндерді қайтадан жинап алу болып табылады. Бұл техникаларға шаңды бөлу желдеткіші (шаңды көтеру үшін шайқалатын пішінделген себет) немесе жиналған астық қасында қолданылатын құрал (шаңды бөлу шатыры немесе қашап) жатады.
Winnowing is a process by which chaff is separated from grain. It can also be used to remove pests from stored grain. Winnowing usually follows threshing in grain preparation. In its simplest form, it involves throwing the mixture into the air so that the wind blows away the lighter chaff, while the heavier grains fall back down for recovery. Techniques included using a winnowing fan (a shaped basket shaken to raise the chaff) or using a tool (a winnowing fork or shovel) on a pile of harvested grain.
Грек мәдениетінде
Дионис құрметіне арналған рәсімдерде және Элевсин құпияларында желкеш (λίκνον [líknon], сонымен қатар "бесік" деген мағынаны да білдіреді): "Бұл Дионис дінімен қабылданып, мистикалық сипатқа енген қарапайым шаруалық құрал болды", - деп атап көрсетті Джейн Эллен Харрисон. Дионис Ликнит ("Желкешті Дионис") Парнасс тауындағы Дельфиден биік жатқан үңгірде Дионис әйелдерімен, осы жағдайда Тиадтар деп аталатындармен оятылды; желкеш құдайды құпия діндермен байланыстырып, шаруалық циклмен ұштастырады, бірақ грек балалары да желкешке жатқызылатын. Каллимахтың Зевске арналған жырларында Адрастея нәресте Зевсті алтын лікнонға жатқызады, оның ешкісі оны сүттендіріп, оған бал береді. "Одиссеяда" қайтыс болған баяншы Тиресий Одиссейге Итакадан ескекпен жүріп, жолдағы біреу оған ол желкеш екенін айтқанша (яғни Одиссей теңізден соншалықты алысқа келгенше, адамдар ескекті тани алмайды) және Посейдонға арналған киелі орын салғанын айтады.
The winnowing fan (λίκνον [líknon], also meaning a "cradle") featured in the rites accorded Dionysus and in the Eleusinian Mysteries: "it was a simple agricultural implement taken over and mysticized by the religion of Dionysus," Jane Ellen Harrison remarked. Dionysus Liknites ("Dionysus of the winnowing fan") was wakened by the Dionysian women, in this instance called Thyiades, in a cave on Parnassus high above Delphi; the winnowing fan links the god connected with the mystery religions to the agricultural cycle, but mortal Greek babies too were laid in a winnowing fan. In Callimachus' Hymn to Zeus, Adrasteia lays the infant Zeus in a golden líknon, her goat suckles him and he is given honey. In the Odyssey, the dead oracle Teiresias tells Odysseus to walk away from Ithaca with an oar until a wayfarer tells him it is a winnowing fan (i. e., until Odysseus has come so far from the sea that people don't recognize oars), and there to build a shrine to Poseidon.
Қытай
Ежелгі Қытайда бұл әдіс айналмалы желдеткіштің дамуымен, ауа ағынын жасау үшін иінтіректі желдеткіш қолданылып, механикаландырылды. Бұл туралы Ван Чжэннің 1313 жылғы «Нонг Шу» кітабында жазылған.
In ancient China, the method was improved by mechanization with the development of the rotary winnowing fan, which used a cranked fan to produce the airstream. This was featured in Wang Zhen's book the Nong Shu of 1313 AD.
Еуропадағы
Саксондық елді мекендерде, мысалы, Нортумберлендте Беддің Ад Гефрин (қазір Йеверинг деп аталады) ретінде табылған ғимараттар, қазба жұмыстарының нәтижесінде қайта құрастыру арқылы қарама-қарсы кіреберістерге ие екендігі анықталды. Араларда осы қарама-қарсы есіктер арқылы туындаған жел ағыны астықты желмен аралап тазалау үшін қолданылды. Қытайда дамыған бұл техника Еуропада 18 ғасырға дейін қолданылмады, сол кезде астықты желмен аралап тазалау машиналарында 'желкен желдеткіш' пайдаланыла бастады. Айналмалы желдеткіш 1700-1720 жылдар аралығында голланд теңізшілері арқылы Еуропаға әкелінді. Олар оны Голландияның Шығыс Үндістанындағы Явадағы Батавия елді мекенінен алған болуы мүмкін. Швеция да сол шамада Оңтүстік Қытайдан бірнешеуін әкелді, ал иезуиттер 1720 жылға дейін Қытайдан Францияға бірнешеуін алып келді. 18 ғасырдың басына дейін Батыста айналмалы желдеткіштер болған жоқ.
In Saxon settlements such as one identified in Northumberland as Bede's Ad Gefrin (now called Yeavering) the buildings were shown by an excavator's reconstruction to have opposed entries. In barns a draught created by the use of these opposed doorways was used in winnowing. The technique developed by the Chinese was not adopted in Europe until the 18th century when winnowing machines used a 'sail fan'. The rotary winnowing fan was exported to Europe, brought there by Dutch sailors between 1700 and 1720. Apparently, they had obtained them from the Dutch settlement of Batavia in Java, Dutch East Indies. The Swedes imported some from south China at about the same time and Jesuits had taken several to France from China by 1720. Until the beginning of the 18th century, no rotary winnowing fans existed in the West.
АҚШ-та
Астық сарайының дамуы Оңтүстік Каролина штатындағы күріш шаруашылықтарының өнімділігін едәуір арттыруға мүмкіндік берді.
The development of the winnowing barn allowed rice plantations in South Carolina to increase their yields dramatically.
Процесті механикаландыру
1737 жылы Роксбургширдегі Каверс иелігіндегі шаруа Эндрю Роджер астық тазартатын машина ойлап тапты, оны "Фаннер" деп атады. Бұл машиналар сәтті болды және отбасы оларды көп жылдар бойы Шотландияда сатты. Кейбір шотландтық пресвитериан шіркеу қызметкерлері фаннерлерді Құдайға қарсы күнә деп есептеді, себебі желді тек Ол ғана жаратқан, ал жасанды жел – тек Құдайға ғана тиесілі нәрсені тартып алуға жасалған батыл және бекем әрекет деп санады. Өнеркәсіптік революция дамыған сайын, астық тазалау процесі қосымша машиналар, мысалы, жел айырғыштардың (fanning mills) ойлап табылуы арқылы механикаландырылды.
In 1737 Andrew Rodger, a farmer on the estate of Cavers in Roxburghshire, developed a winnowing machine for corn, called a 'Fanner'. These were successful and the family sold them throughout Scotland for many years. Some Scottish Presbyterian ministers saw the fanners as sins against God, for the wind was a thing specially made by him and an artificial wind was a daring and impious attempt to usurp what belonged to God alone. As the Industrial Revolution progressed, the winnowing process was mechanized by the invention of additional winnowing machines, such as fanning mills.