Француз философы Франсуа Ларюэль ұсынған «Философия емес» тұжырымы, неміс философы Эшенмайердің мистикалық, рухани ізденістерінен бастау алады. Құдайға сенім, жануар магнетизмі зерттелуде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франсуа Ларуэллдің тұжырымдамасы Философия емес (фр. non philosophie) – француз философы Франсуа Ларуэлл тарапынан танымал болған тұжырымдама.
Concept by François Laruelle
Non philosophy (French: non philosophie) is a concept popularized by French philosopher François Laruelle.
Алдын ала өнімдер
Неміс философы Адам Карл Август фон Эшенмайер философия емес деп аталатын философияға ерте көзқарас дамытты. Ол оны тек акыл-оймен ғана қол жеткізе алмайтын Құдайға сенуді қамтамасыз ететін мистикалық ағартудың бір түрі деп түсіндірді. Ол мистикаға бейімділігін физикалық зерттеулеріне де енгізіп, жануарлар магнетизмінің құбылыстарына қызығушылық танытты. Соңында ол джин-перілерге және рухани иелікке берік сенуші болды, ал оның кейінгі жазбалары үлкен дәрежеде табиғаттан тыс күштермен сіңген. Ларюэлль Эшенмайердің ілімін "күшті сезім, сенім және құштарлық атынан философиямен және оның жүйелілігімен үзіліс" деп қарастырады. Жапондық Киото мектебінің философы Хажиме Танабе 1945 жылғы "Философияны метаноэтика ретінде" атты еңбегінде философия емес тұжырымын тағы дамытты. Батыс философиясын зерттеуде Хажиме Шин буддизмінен шабыт алып, "философия емес философияны" құрастырды, онда спекулятивті акыл-ойының шектеуі мойындалып, одан асып түседі, сонымен қатар идеализм мен материализмнен аулақ болды. Хажиме осы философияға жатпайтындығын ("метаноэтика") философтың "өз күшімен" емес, философиялаудың жаңа мүмкіндігін ашатын "Басқа күшпен" (немесе "абсолюттік бос кеңістікпен") анықтады.
German philosopher Adam Karl August von Eschenmayer developed an early approach to philosophy called non philosophy. He defined it as a kind of mystical illumination by which was obtained a belief in God that could not be reached by mere intellectual effort. He carried this tendency to mysticism into his physical researches, and was led by it to take a deep interest in the phenomena of animal magnetism. He ultimately became a devout believer in demoniacal and spiritual possession; and his later writings are all strongly impregnated with supernaturalism. Laruelle sees Eschenmayer's doctrine as a "break with philosophy and its systematic aspect in the name of passion, faith, and feeling". Japanese Kyoto school philosopher Hajime Tanabe advanced another early notion on non philosophy in his 1945 tome Philosophy as Metanoetics. Drawing on his earlier studies of Western philosophy, Hajime took inspiration from Shin Buddhism to conceive of "a philosophy that is not a philosophy" in which the limitations of speculative reason would be recognized and transcended, avoiding both idealism and materialism. Hajime emphasized this non philosophy ("metanoetics") as defined not by the "self power" of the philosopher but by a mediating "Other power" (or "absolute nothingness") through which philosophizing could be newly possible.
Ларуэллдің философияға жатпайтыны
Ларуэлл философияның барлық түрлері (көне философиядан бастап, талдамалық философияға, деконструкцияға және т.б.) бұрынғы шешімге негізделгенін және осы шешімге қатысты тұрақты түрде соқыр болып қалатынын айтады. Ларуэллдің мұндағы "шешімі" – әлемді философиялық тұрғыдан ұғыну үшін оны диалектикалық түрде бөлу. Философия тарихынан мысалдарға Иммануил Канттың сан алуан сезімдердің синтезі мен түсіну қабілеттері арасындағы айырмашылығы; Мартин Хайдеггердің онтикалық және онтологиялық арасындағы жіктелуі; және Жак Дерриданың айырма/болмыстық ұғымы жатады. Ларуэлл бұл шешімді қызықты және мәселелі деп санайды, себебі шешімнің өзі одан әрі жіктелуді тудырмастан (яғни философиялық тұрғыдан ұғылмай) ұстау мүмкін емес. Ларуэлл философияның шешімдік құрылымын философиялық емес жолмен ғана ұғынуға болатынын көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда, философия емес – философия ғылымы. Философия емес метафилософия емес, өйткені, Ларуэлл зерттеушісі Рэй Брассье атап көрсеткендей, "философия өзінің құрылымдық рефлексивтілігі арқылы-ақ метафилософиялық болып табылады". Брассье сондай-ақ философия еместі "трансценденталь аксиомалар арқылы жүретін және философиялық тұрғыдан түсіндіруге келмейтін теоремаларды құратын философияның теориялық тәжірибесі" деп анықтайды.
Laruelle argues that all forms of philosophy (from ancient philosophy to analytic philosophy to deconstruction and so on) are structured around a prior decision, and remain constitutively blind to this decision. The 'decision' that Laruelle is concerned with here is the dialectical splitting of the world in order to grasp the world philosophically. Examples from the history of philosophy include Immanuel Kant's distinction between the synthesis of manifold impressions and the faculties of the understanding; Martin Heidegger's split between the ontic and the ontological; and Jacques Derrida's notion of différance/presence. The reason Laruelle finds this decision interesting and problematic is because the decision itself cannot be grasped (philosophically grasped, that is) without introducing some further scission. Laruelle further argues that the decisional structure of philosophy can only be grasped non philosophically. In this sense, non philosophy is a science of philosophy. Non philosophy is not metaphilosophy because, as Laruelle scholar Ray Brassier notes, "philosophy is already metaphilosophical through its constitutive reflexivity". Brassier also defines non philosophy as the "theoretical practice of philosophy proceeding by way of transcendental axioms and producing theorems which are philosophically uninterpretable".
Зерттеу субъектісінің рөлі
Философияның шешім қабылдау құрылымы философия емес субъектісі арқылы түсіндіріледі. Ларуэллдің "субъект" ұғымы мұнда пән емес, сонымен қатар дәстүрлі философиялық субъектілік түсінігімен де байланысы жоқ. Оның орнына, бұл математикалық функция сияқты бір функция. Сөйлеу актілері теориясынан алынған перформативтілік ұғымы философия емес субъектісінің идеясының орталық тұсы болып табылады. Ларуэлл философияның да, философия емес нәрсенің де перформативті екенін санайды. Алайда, философия тек шешім қабылдау құрылымын перформативті түрде заңдастырады, ол, жоғарыда айтылғандай, толыққанды түсіне алмайды – философиядағы теория мен іс-қимыл арасындағы айырмашылықты жоятын философия емес нәрседен өзгеше. Осы тұрғыдан алғанда, философия емес нәрсе радикалды түрде перформативті, өйткені оның әдісіне сәйкес қолданылатын теоремалар толыққанды ғылыми әрекеттерді құрайды. Осылайша, философия емес нәрсе қатаң және ғылыми дисциплина ретінде қарастырылады. Субъектінің рөлі Ларуэллдің этика емес этикасы мен саяси жүйесінің маңызды аспектісі болып табылады. "Ол өзі "Мемлекеттік идеал" немесе "Біртұтас иллюзия" деп атаған мәселені теріс (Гегель) немесе оң (Ницше) тұрғысынан қарастыру арқылы азшылық субъектісінің "жіктелуін" зерттейді, оны Батыс диалектикалық тәжірибесінің "симптомы" деп санайды. Континенттік және Аналитикалық философияның негізін құрайтын Канттың алғашқы принциптеріне қарсы, Ларуэлл өзінде және өзі арқылы анықталатын "Ақылдың нақты сыны" эскизін жасауға тырысады; бұл Ларуэллдің "этика емес этикасын" қамтитындықтан, мемлекетті зерттеудің ұзаққа созылған тәжірибесінен мемлекеттік көзқарастың паралогизмінен айырылуды білдіреді." Sans philosophie ("философиясыз") қозғалысының алғашқы мүшелері немесе жақтастарының қатарында 2005 жылы L’Harmattan баспасында жарияланған жинаққа енгендер бар: Франсуа Ларуэлл, Джейсон Баркер, Рэй Брассье, Лоран Карраз, Хью Шоплин, Жак Колетт, Натали Депраз, Оливер Фелтем, Жиль Грелет, Жан-Пьер Фей, Гилберт Хоттоис, Жан-Люк Ранну, Пьер А. Риффард, Сандрин Ру және Джорданко Секуловски. Содан бері Джон О’Маоилеарка (Мулларки), Энтони Пол Смит, Рокко Гангл, Катерина Колозова және Александр Галлоуэйден көптеген аудармалар мен жаңа кіріспелер пайда болды.
The decisional structure of philosophy is grasped by the subject of non philosophy. Laruelle's concept of "the subject" here is not the same as the subject matter, nor does it have anything to do with the traditional philosophical notion of subjectivity. It is, instead, a function along the same lines as a mathematical function. The concept of performativity (taken from speech act theory) is central to the idea of the subject of non philosophy. Laruelle believes that both philosophy and non philosophy are performative. However, philosophy merely performatively legitimates the decisional structure which, as already noted, it is unable to fully grasp, in contrast to non philosophy which collapses the distinction (present in philosophy) between theory and action. In this sense, non philosophy is radically performative because the theorems deployed in accordance with its method constitute fully fledged scientific actions. Non philosophy, then, is conceived as a rigorous and scholarly discipline. The role of the subject is a critical facet of Laruelle's non ethics and Laruelle's political system. "By problematizing what he terms 'The Statist Ideal,' or the 'Unitary Illusion' be it negative (Hegel) or positive (Nietzsche) Laruelle interrogates the 'scission' of the minority subject, which he contends is a “symptom” of the Western dialectic practice. In opposition to the Kantian first principles upon which both Continental and Analytic philosophy rest, Laruelle attempts to sketch a 'real Critique of Reason' that is determined in itself and through itself; insofar as this involves Laruellean 'non ethics,' this involves breaking from the long situated practice of studying the State from the paralogism of the State view, itself." Numbered amongst the early members or sympathizers of sans philosophie ("without philosophy") are those included in a collection published in 2005 by L’Harmattan: François Laruelle, Jason Barker, Ray Brassier, Laurent Carraz, Hugues Choplin, Jacques Colette, Nathalie Depraz, Oliver Feltham, Gilles Grelet, Jean Pierre Faye, Gilbert Hottois, Jean Luc Rannou, Pierre A. Riffard, Sandrine Roux and Jordanco Sekulovski. Since then, a slew of translations and new introductions have appeared from John Ó Maoilearca (Mullarkey), Anthony Paul Smith, Rocco Gangle, Katerina Kolozova, and Alexander Galloway.