Кіріспе

Швед тілінің күшті әсерімен ағылшын тілі Swenglish – сөздік қоры, грамматикасы немесе айтылуы тұрғысынан швед тілінің айқын ықпалына ұшыраған ағылшын тіліне қатысты қолданылатын халықтық термин.

Ағылшын тіліне швед тілінің әсері

«Свенглиш» атауы – екі тілдің аттарының қосылып жаралған сөзі және алғаш рет 1938 жылы тіркелген. Бұл ағылшын тілінің аралас түріне берілген ең ерте атаулардың бірі. «Свенглиш» үшін басқа халықтық қосымша сөздер (хронологиялық ретпен): «Свинглиш» (1957 жылдан бастап), «Сведлиш» (1995) және «Свеглиш» (1996).

Айтуға

Швед тілінде ағылшын тілінен өзгеше, күшті сөздік екпін және сөз тіркестерінің ырғағы бар. 1-акцент – төмен-жоғары-төмен контурымен, ал 2-акцент – жоғары-төмен-жоғары-төмен контурымен сипатталады, екінші шыңы екінші буынға келеді. Швед тілінде ағылшын тілінде көп кездесетін фонемалардың көпшілігі жоқ. Олар кейде ұқсас швед фонемаларымен немесе ағылшын тіліндегі айтуы оңай фонемалармен алмастырылады. Мысалы, ағылшын тіліндегі "beer" және "bear" сөздері үшін ең жақын швед дауыстыларын қолданғанда, швед тілінде сөйлейтін адам оларды бірдей айтуы мүмкін. Жалпы алғанда, Swenglish өте анық естіледі, себебі швед дауыстылары күштірек артикуляцияланады және жиі schwa-ға дейін қысқартылмайды. Швед тілінде ағылшын тілінде кең таралған кейбір дауыссыз фонемалар да жоқ, мысалы, тіс фрикативі, ол әдетте лабиодентал немесе тіс тоқтатуы ретінде көрінеді, нәтижесінде "үш" сөзі "free" немесе "tree" деп айтылады. Басқа жоқ дауыссыз дыбыстар: дыбысты тіс фрикативі, ол әдетте дыбысты тіс тоқтатуы ретінде көрінеді), дыбысты альвеолярлық фрикативі, ол әдетте дыбыссыз айтылады, және дыбысты палато-альвеолярлық фрикативі, ол дыбыссыз айтылады, сәл артқа жылға немесе дыбысты палаталық жуықтауы немесе фрикативі ретінде айтылады. Швецияда брендті басқару құралы ретінде Swenglish қолданылуының мысалдары бар. Швецияның телекоммуникациялық компаниясы Tele2 ұзақ уақыттан бері Франк есімді қара қой бейнеленген жарнамаларды көрсетіп келеді. Арзан қызмет көрсетуді мақтайтын жарнамалардың мәні ағылшын тіліндегі "cheap" сөзіне негізделген, оны шведтер көбінесе "sheep" деп айтады – содан Франк туды.

Сөздік қоры мен грамматикасы

Басқа ана тілі емес тілдердегідей, швед тілінде сөйлейтіндер ағылшын тілінде өз тілінде дұрыс естілетін сөздерге сүйене отырып, қате сөз таңдауы мүмкін. Швед және ағылшын тілдерінің екеуі де германдық түбірлерінен, сондай-ақ кейінірек француз және латын тілінің ықпалынан көптеген сөздерді ортақ бөліседі, бірақ швед тілінде ағылшын тіліндегі жалған достар бар, мысалы, nacke (ағылшын тіліндегі "мойынға ұқсас") "мойынның артқы бөлігі" дегенді білдіреді, ал eventuellt (әдетте "әдетте") "мүмкін" дегенді білдіреді. Кейбір алынған сөздер швед тілінде түпнұсқа ағылшын тіліне қарағанда нақты мағынаға ие, мысалы, "keyboard" тек "электрондық пернетақта, синтезатор" дегенді білдіреді. Швед тіліндегі ағылшын тіліндегі жалған достар тізімін швед тіліндегі Уикипедияда қараңыз. Көптеген швед тіліндегі күрделі сөздер мен тіркестер ағылшын тіліне тікелей аударылады, бірақ көптеген басқалары аударылмайды, тіпті аудармаларын түсінуге болатын болса да. Мысалы, швед тіліндегі ta med "әкелу" дегенді білдіреді, бірақ көбінесе "қосып алу" деп аударылады.

Даулар

2010 жылғы маусымда BP компаниясының швед төрағасы Карл Хенрик Сванберг Deepwater Horizon мұнай апатынан кейін "қарапайым халықты" "кішкентай халық" деп атап, үлкен PR дау тудырды. Бұл швед тіліндегі småfolket деген сөздің әсерінен болды. 2019 жылғы желтоқсанда климаттық белсенді Грета Тунбергті кейбір оңшыл сыншылар "қабырғаға тіреу" керек деді, бұл сөз ағылшын тілінде ату отрядымен атқылау арқылы өлім жазасын білдіруі мүмкін. Кейін ол "бұл – суэнглиш тілінде: 'att ställa någon mot väggen' (біреуді қабырғаға тіреу) дегеніміз – біреуді жауапқа тарту мағынасын береді" деп түсіндіріп, зорлық-зомбылыққа қарсы екенін айтты.

Свенгельска

Швед тіліндегі "svengelska" термині "Swenglish"-ті емес, ағылшын тілінің синтаксисі мен сөздерімен тым көптеп толтырылған, ауызша немесе жазбаша швед тілін білдіреді. Кейде ағылшын сөздері швед фонетикасының нормаларына бейімделіп жазылады немесе швед тіліне аударылып қолданылады. Көптеген швед жұмыс орындарында ағылшын тілі – қауымдық тілге айналған. Швед тілінде сөйлейтіндер ағылшын тіліндегі, әсіресе бизнес саласына қатысты терминдерге швед тілінің жұрнақтарын қосып өзгертеді, мысалы, "peaken" ("маусымның шыңы"), "spotrater" ("жедел бағалар") және "cancellera" ("жою").