Кіріспе

Австрия түйіні (немесе венгр түйіні), сондай-ақ жауынгер түйіні немесе vitézkötés – әдетте киім-кешектің төменгі жеңінде орналасқан, бұрылып өрілген шнур немесе тоқымадан жасалған күрделі өрнек. Ол көбінесе офицерлердің айырма белгісі болып табылады, бірақ гусарларда барлық шендегі әскерилер осы түйінді тағады. Британдық кадет офицерлері дәрежелік белгілерінің бір бөлігі ретінде Австрия түйінін киеді.

Тарих

Венгриядан шыққан vitézkötés (ағылшынша "жауынгер түйіні") венгр армиясының гусарлары арасында шендік белгі ретінде қалыптасты және 16 ғасырдан бері венгр дворяндарының киімінің бір бөлігі болды. Кейіннен, басқа елдер де өз әскерлеріне гусарларды қосып, осы түйінді қолдана бастады. Бұған себеп, гусар полктерін көбінесе венгр дворяндары құрған және кейбіреулері негізін қалаушының атын сақтаған, мысалы Ладислас Игнаций де Берчены. 18 ғасырдағы Австрия (кейіннен Австрия-Мажарстан) армиясында эполеттер француздық шығу тегіне байланысты шетелдік деп есептелді, сондықтан олар қабылданбады. Гусар полктерінде шендер жеңдегі өрілген алтын баулармен белгіленді, ал алтын баулардың саны офицердің жоғарылығын көрсетті. Австрия армиясының басқа бөлімдері офицерлік шенді белгілеу үшін белдіктер мен жаға жұлдыздарын пайдаланды. Австрия түйіндері көп ұзамай басқа еуропалық елдердің әскерлеріндегі гусар полктерінің ерекше формасының бір бөлігіне айналды, бірақ 19 ғасырдың соңына дейін кеңінен танымал болмады. Бірінші француз армиясы, содан кейін голланд, румын, жапон, түрік және бірнеше Латын Америкасы армиялары офицерлік шендерді ажырату үшін осы белгіні қабылдады. Көптеген полктердің британдық офицерлері 1914 жылға дейін толық киімдерінің жеңінде алтын өріммен жасалған, қарапайым үлгідегі австриялық түйіндерді таққан, содан кейін бұл форма киюден тоқтатылды. Басқа да көптеген күрделі және көзге түсетін шендік белгілермен бірге, австриялық түйіндер Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданыстан шығып, күнделікті киімде қайта қолданылмады. Бірақ француз армиясы ерекше жағдайға ие болды, олардың көптеген офицерлері әлі күнге дейін киетін кепилерінің үстіңгі бөлігінде крест тәрізді австриялық түйіндер бар. Солтүстік Африка полктерінің француз офицерлері, мысалы зуавтар мен алжирлік тирайлерлер, 1939 жылға дейін түрлі-түсті әскери формаларының жеңінде алтын өріммен жасалған австриялық түйіндерді киіп жүрді. Олар Францияда кейбір парадтық формаларда әлі де қолданылады, онда оларды nœuds hongrois ("венгр түйіндері") деп атайды.

АҚШ-тың қолданылуы

Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация офицерлері өз формаларында жиі алтын австриялық түйіндер тағушы еді. Түйіндердің күрделілігі офицердің шеніне байланысты болатын. Осы түйіндерді АҚШ армиясының офицерлері 1917 жылға дейін бекітілген көк түсті парадтық формаларының жеңінде тағушы еді. Бұл элемент 1937 жылы офицерлер үшін қосымша киім ретінде қабылданған көк түсті кешкі форманың да бөлігі болып табылады және қазірге дейін ресми қабылдаулар мен кешкі шараларда қолданылады.