Торлы қабықтың ажырауы және көру қабілетінің жоғалуы
Retinal detachment
Тор қарашық қабыршақтануы – көздің шұғыл хирургиялық араласуды қажет ететін ауруы. Көру қабілетінің жоғалуына алып келуі мүмкін. Симптомдары мен емдеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көздің медициналық жағдайы
Medical condition of the eye
Торшаның қалысқандығы – бұл көздің ауруы, онда торша өз тіреу тінінің астындағы қабатынан бөлінеді. Алғашқы қалысқандығы локальды болуы мүмкін, бірақ жедел емделмесе, бүкіл торша қалысқанына алып келіп, көру қабілетінің жоғалуына және соқырлыққа ұшыратуы мүмкін. Бұл – хирургиялық шұғыл жағдай. Торша – көздің артқы қабырғасындағы жарыққа сезімтал ұлпаның жұқа қабаты. Көздің оптикалық жүйесі жарықты торшаға бағыттайды, дәл сияқты фотокамерадағы пленкаға жарық бағытталады. Торша бұл бейнені нейрондық импульстарға айналдырып, көру нерві арқылы миға жібереді. Кейде артқы шыны тәрізді дене қалысқандығы, көздің немесе басқа жарақаттануы немесе травмасы торшада кішкентай жарыққа себеп болуы мүмкін. Бұл жарық торшаның астына шыны тәрізді сұйықтықтың өтуіне және оны қабырғадағы қағаз сияқты жұлып алуына мүмкіндік береді.
Retinal detachment is a disorder of the eye in which the retina peels away from its underlying layer of support tissue. Initial detachment may be localized, but without rapid treatment the entire retina may detach, leading to vision loss and blindness. It is a surgical emergency. The retina is a thin layer of light sensitive tissue on the back wall of the eye. The optical system of the eye focuses light on the retina much like light is focused on the film in a camera. The retina translates that focused image into neural impulses and sends them to the brain via the optic nerve. Occasionally, posterior vitreous detachment, injury or trauma to the eye or head may cause a small tear in the retina. The tear allows vitreous fluid to seep through it under the retina, and peel it away like a bubble in wallpaper.
Регматогенді ретинаның ажырауының таралуы
Басқа жағдайда қалыпты көздерде торлы қабықтың ажырауының қаупі жылына 100 000-нан 5 адамға дейін. Бұл жағдай орта жастағы және егде жастағы адамдарда жиірек кездеседі, жыл сайын 100 000 адамға шаққанда 20 адамға дейін. Көздің өміріндегі қауіп шамамен 300-ден 1 адамды құрайды. Торлы қабықтың ажырауы ауыр миопиясы бар адамдарда (5-6 диоптриядан жоғары) жиірек болады, себебі олардың көздері ұзын, торлы қабығы жұқа және олар жиі тораптық дегенерацияға шалдығады. Өмір бойындағы қауіп 1 адамға 20-ға дейін артады. Торлы қабықтың ажырауының 67%-ы миопиямен байланысты. Миопияға байланысты ажырау болған пациенттер, миопиялық емес ажырау болған пациенттерге қарағанда жас болуға бейім. Торлы қабықтың ажырауы катаракта операциясынан кейін жиірек кездеседі. Катаракта операциясынан кейін торлы қабықтың ажырауының күтілетін қаупі 1000 операцияға 5-16 құрайды. Бұл қауіп жоғары миопиясы бар адамдарда әлдеқайда жоғары болуы мүмкін, бір зерттеуде 7% жиілікпен тіркелген. Осы зерттеуде катарактаны алып тастаған жас адамдарда қауіптің артуы байқалды. Бір зерттеуде экстракапсулярлы және факоэмульсификациялық катаракта операциясынан кейін 2, 5 және 10 жылдан кейін торлы қабықтың ажырауының ұзақ мерзімді қаупі тиісінше 0,36%, 0,77% және 1,29% деп бағаланды. Тартылыстық торлы қабықтың ажырауы диабеттік пролиферативтік ретинопатиясы немесе серпалы жасушалы аурудың пролиферативтік ретинопатиясымен ауыратын науқастарда да болуы мүмкін. Пролиферативтік ретинопатия кезінде қалыпсыз қан тамырлары (неоваскуляризация) торлы қабықта өсіп, шыны тәрізді денеге дейін созылады. Аурудың прогрессивті кезеңінде тамырлар торлы қабықты көздің артқы қабырғасынан тартып, тартылыстық торлы қабықтың ажырауына әкелуі мүмкін. Торлы қабықтың ажырауы көбінесе бір көзде пайда болса да, екінші көзде даму мүмкіндігі 15%-ды құрайды, ал екі көзінен де катаракта алынған науқастарда бұл қауіп 25-30%-ға дейін артады. Ерте тексеру арқылы торлы қабықтың жыртылуын анықтауға болады, оны лазерлік немесе криотерапиямен емдеуге болады. Бұл жыртылуы бар адамдарда торлы қабықтың ажырауының қаупін 1:3-тен 1:20-ға дейін азайтады. Торлы қабықтың ажырауының белгілі қауіп факторлары бар. Сондай-ақ, торлы қабықтың ажырауы қаупі бар адамдарға кейбір іс-шараларға тыйым салынған, бірақ бұл шектеулерді қолдайтын дәлелдер әртүрлі деңгейде. Катаракта операциясы маңызды себеп болып табылады және операциядан ұзақ уақыт өткен соң да ажырауға әкелуі мүмкін. Катаракта операциясы кезінде асқынулар болса, қауіп артады, бірақ тіпті күрделі емес операцияларда да сақталады. Катаракта операциясының көбейіп келе жатқаны және катаракта операциясы жасалатын жас төмендегені, сөзсіз, торлы қабықтың ажырауының жиілігінің артуына әкеледі. Травма азырақ кездесетін себеп. Көзге тікелей жарақат келтіруі мүмкін іс-шаралар (бокс, кикбоксинг, каратэ және т.б.) торлы қабықтың диализі деп аталатын нақты бір түрінің жыртылуына әкелуі мүмкін. Бұл түрдегі жыртылуды торлы қабықтың ажырауына дейін анықтап, емдеуге болады. Осы себепті кейбір спорт түрлерінің басқарушы органдары жүйелі түрде көз тексеруін талап етеді. Жоғары дәрежелі миопияға байланысты торлы қабықтың ажырауына бейім адамдарға басқа немесе көзді соққыға ұшырату қаупі бар іс-шаралардан аулақ болуға кеңес беріледі, бірақ көзге тікелей жарақат болмаса, бұл туралы дәлелдердің негізі сенімді болмауы мүмкін. Кейбір дәрігерлер көзді кенеттен жылдамдататын немесе баяулататын іс-шаралардан, мысалы, банджи-салу және парашютпен секіруден аулақ болуды ұсынады, бірақ бұған жеткілікті дәлелдер жоқ. Көздің шаршауы, иілуі немесе ауыр зат көтеру салдарынан торлы қабықтың ажырауы болмайды.
The risk of retinal detachment in otherwise normal eyes is around 5 in 100,000 per year. Detachment is more frequent in the middle aged or elderly population with rates of around 20 in 100,000 per year. The lifetime risk in normal eyes is about 1 in 300. Retinal detachment is more common in those with severe myopia (above 5–6 diopters), as their eyes are longer, their retina is thinner, and they more frequently have lattice degeneration. The lifetime risk increases to 1 in 20. Myopia is associated with 67% of retinal detachment cases. Patients with a detachment related to myopia tend to be younger than non myopic detachment patients. Retinal detachment can occur more frequently after surgery for cataracts. The estimated of risk of retinal detachment after cataract surgery is 5 to 16 per 1000 cataract operations. The risk may be much higher in those who are highly myopic, with a frequency of 7% reported in one study. Young age at cataract removal further increased risk in this study. Long term risk of retinal detachment after extracapsular and phacoemulsification cataract surgery at 2, 5, and 10 years was estimated in one study to be 0.36%, 0.77%, and 1.29%, respectively. Tractional retinal detachments can also occur in patients with proliferative diabetic retinopathy or those with proliferative retinopathy of sickle cell disease. In proliferative retinopathy, abnormal blood vessels (neovascularization) grow within the retina and extend into the vitreous. In advanced disease, the vessels can pull the retina away from the back wall of the eye causing a traction retinal detachment. Although retinal detachment usually occurs in one eye, there is a 15% chance of developing it in the other eye, and this risk increases to 25–30% in patients who have had cataracts extracted from both eyes. Early examination allows detection of retinal tears which can be treated with laser or cryotherapy. This reduces the risk of retinal detachment in those who have tears from around 1:3 to 1:20. There are some known risk factors for retinal detachment. There are also many activities which at one time or another have been forbidden to those at risk of retinal detachment, with varying degrees of evidence supporting the restrictions. Cataract surgery is a major cause, and can result in detachment even a long time after the operation. The risk is increased if there are complications during cataract surgery, but remains even in apparently uncomplicated surgery. The increasing rates of cataract surgery, and decreasing age at cataract surgery, inevitably lead to an increased incidence of retinal detachment. Trauma is a less frequent cause. Activities which can cause direct trauma to the eye (boxing, kickboxing, karate, etc.) may cause a particular type of retinal tear called a retinal dialysis. This type of tear can be detected and treated before it develops into a retinal detachment. For this reason governing bodies in some of these sports require regular eye examination. Individuals prone to retinal detachment due to a high level of myopia are encouraged to avoid activities where there is a risk of shock to the head or eyes, although without direct trauma to the eye the evidence base for this may be unconvincing. Some doctors recommend avoiding activities that suddenly accelerate or decelerate the eye, including bungee jumping and skydiving but with little supporting evidence. Retinal detachment does not occur as a result of eye strain, bending, or heavy lifting.