Кіріспе
Адамның асқазан-ішек жолы тамақтанған қоректік заттарды өте тиімді қорытып, сіңіреді. Батыстық диетамен ересек адам күніне шамамен 100 г май, 400 г көмірсу, 100 г ақуыз, 2 л сұйықтық, сондай-ақ қажетті натрий, калий, хлор, кальций, витаминдер және басқа элементтерді тұтынады. Тілі, асқазан, ішек, бауыр және ұйқы безі секрециялары ішек қылымына қосымша 7–8 л ақуыз, липидтер және электролиттер қосады. Бұл үлкен жүктеме кіші және үлкен ішектерде 8 г-нан аз май, 1–2 г азот және 20 ммоль-ден аз Na+, K+, Cl–, HCO3–, Ca2+, немесе Mg2+ бар 200 г-нан кем нәжіске дейін азаяды. Егер қоректік заттарды қорыту мен сіңірудің күрделі процесіне қатысқан көптеген қадамдардың кез келгенінде бұзылыс болса, ішекте сіңірудің нашарлауы туындауы мүмкін. Егер бұзылыс лактаза тапшылығы сияқты сіңіру процесінің бір қадамын ғана қамтитын болса немесе ауру процесі тек жұқа ішектің басындағы бөлігімен шектелген болса, онда тек бір ғана қоректік заттың іріктеп сіңірілмеуі мүмкін. Дегенмен, бірнеше тағамдық қоректік заттардың жалпы сіңірілмеуі ауру процесі кең ауқымды болған кезде дамиды, осылайша бірнеше ас қорыту және сіңіру процестерін бұзады, мысалы, ұсақ ішектің кең көлемде зардап шегуімен жүретін целиакия ауруында.
Диагностика
Малаксорбцияны анықтау үшін ерекше бір тест жоқ. Көптеген медициналық жағдайлар сияқты, зерттеулер симптомдар мен белгілерге негізделеді. Әртүрлі жағдайлар мальабсорбцияны тудыруы мүмкін, сондықтан олардың әрқайсысын жеке-жеке анықтау қажет. Көптеген тесттер ұсынылған, ал кейбіреулері, мысалы, қуыртқы безінің функциясын тексеру тесттері күрделі, әртүрлі орталықтарда әртүрлі жүргізіледі және кеңінен қолданылмаған. Дегенмен, жақсырақ тесттер пайда болды, олар қолдануға оңай, сезімталдығы және тудырған жағдайларды анықтау қабілеті жоғары. Мальабсорбцияланған қоректік заттардың жетіспеушілігінен туындаған жүйелік әсерлерді анықтау үшін де тесттер қажет (мысалы, В12 витаминінің сіңірілмеуінен туындаған анемия).
Қанды тексеру
Әдеттегі қан тексерулері анемияны, жоғары С-реактивті белокты (CRP) немесе төмен альбумин деңгейін көрсетуі мүмкін, бұл органикалық аурудың болуымен тығыз байланысты. Осындай жағдайда микроциттік анемия көбінесе темір тапшылығын білдіреді, ал макроцитоз фолий қышқылының немесе В12 витаминінің сіңірілуінің бұзылуынан немесе екеуінен де туындауы мүмкін. Холестериннің немесе триглицеридтердің төмен деңгейі майдың нашар сіңірілуіне нұсқауы мүмкін.
Радиологиялық зерттеулер
Барийді ішектің өту жолы ұсақ ішек анатомиясын анықтауда пайдалы. Ішек пен илеал зақымдануларын көру үшін барий клизмасы қолданылуы мүмкін. Құрылымдық аномалияларды жоққа шығару үшін КТ абдомен пайдалы, ал қарын безін визуализациялау кезінде панкреастық протокол бойынша жасалады. Эндоскопиялық ретроградты холангиопанкреатографияға (ERCP) толықтыру ретінде немесе баламасы ретінде магниттік-резонанстық холангиопанкреатография (MRCP) жүргізіледі.
Ескірген, клиникалық қолданыста жоқ тестілер
D ксилозаның сіңіру тесті, шырышты қабықша ауруларын немесе бактериялардың шамадан тыс өсуін анықтау үшін қолданылады. Панкреатикалық жеткіліксіздік кезінде нормальды нәтижелер байқалады. Өт қышқылының (14C гликохолат) демімен шығару тестісі өт қышқылының сіңірілуін анықтауға арналған. В12 витаминінің тапшылығының себебін анықтау үшін Шиллинг тесті жүргізіледі.