Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мармарис балмен танымал болғанымен, оның негізгі табыс көзі – халықаралық туризм. Ол теңіз жағасындағы екі қиылысқан тау қатарының арасында орналасқан. Бірақ 1980 жылдардағы құрылыс шарынан кейін, 20 ғасырдың соңына дейін Мармарис болған тыныш балықшылар ауылынан көбі қалмады. Туризм саласына қосымша, Мармарис – екі ірі және бірнеше шағын маринасы бар желкенді және суға батыру спортының орталығы. Ол жүздеген кеме иелері үшін қыстауға танымал орын. Даламан әуежайы шығысқа қарай бір сағаттық жерде орналасқан. Мармарис қаласынан Грекияның Родос және Сими аралдарына паром қатынайды.
Although Marmaris is known for its honey, its main source of income is international tourism. It is located between two intersecting sets of mountains by the sea, though following a construction boom in the 1980s, little is left of the sleepy fishing village that Marmaris was until the late 20th century. As an adjunct to the tourism industry, Marmaris is also a centre for sailing and diving, possessing two major and several smaller marinas. It is a popular wintering location for hundreds of cruising boaters. Dalaman Airport is an hour's drive to the east. Ferries operate from Marmaris to Rhodes and Symi in Greece.
Этимология
Ментеше билігі кезінде қала Мармарис деп аталды, бұл атау грекше màrmaron (мәрмәр; түрікше: mermer) сөзінен шыққан. Атау аймақтағы мол мәрмәр кен орындарына және қала портының мәрмәр саудасындағы маңызды рөліне сілтеме жасайды.
During the period of the Beylik of Menteşe; the city became known as Marmaris, a name derived from the Greek màrmaron (marble; Turkish: mermer), in reference to the rich marble deposits in the region, and the prominent role of the city's port in the marble trade.
Ежелгі дәуір
Мармарис қашан құрылғаны белгісіз, бірақ б.з.д. 6 ғасырында бұл жер грек тілінде Фискос (Φύσκος) деп белгілі болған, латын тілінде Фискус деп те аталады. Бұл Родосқа қарасты Карияның бір бөлігінде орналасқан, онда керемет порты мен Летоға арналған киелі тоғай болған. Тарихшы Геродоттың айтуынша, осы жерде б.з.д. 3000 жылдан бері қамал болған. Аймақ ақырында Парсы империясының билігіне көшкен. Б.з.д. 334 жылы Ұлы Александр Карияға шабуыл жасап, Фискос қамалын қоршауға алды. Қаланың 600 тұрғыны басып кірген әскерге қарсы тұру мүмкін еместігін түсініп, тауға қашып кетуден бұрын қамал ішіндегі құнды заттарын өртеп жіберді. Басып алушылар қамалдың стратегиялық маңыздылығын білгендіктен, негізгі әскер отанына қайтқанға дейін бірнеше жүз сарбазды орналастыру үшін бұзылған бөліктерін жөндеп қайта жарақтандырды.
It is not certain when Marmaris was founded but in the 6th century BC the site was known as Physkos (Φύσκος or label=none) in Greek, also Latinised as Physcus. It was in a part of Caria that belonged to Rhodes and contained a magnificent harbour and a grove sacred to Leto. According to the historian Herodotus, there had been a castle on the site since 3000 BC. The area eventually came under the control of the Persian Empire. In 334 BC, Caria was invaded by Alexander the Great and Physkos Castle was besieged. The town's 600 inhabitants realised that they had no chance against the invading army and burned their valuables in the castle before escaping to the hills. Aware of the strategic value of the castle, the invaders repaired the destroyed sections to house a few hundred soldiers before the main army returned home.
Осман дәуірі
Орта ғасырдың соңғы кезеңінде Мармарис Ментеше билігінің құрамына кірді. Он бесінші ғасырдың ортасында Мехмед Жайлаушы Анадолия мен Балқанның түрлі тайпалары мен мемлекеттерін біріктіріп, Константинопольді жаулап алды. Родос аралында орналасқан Иоанн орденінің рыцарлары Осман империясымен көп жылдар бойы күресіп, Мехмед II-нің шабуылдарына қарсы тұра алды. Сүлеймен Шаңқау Родосты жаулап алуға аттанғанда, Мармарис Осман флотының базасы болды; Мармарис қамалы 1522 жылы Осман әскерінің гарнизонына арналған жаңадан салынып бітті. 1798 жылы адмирал Нельсон флотын Мармарис портында жинап, содан кейін Мысырға және Нил шайқасына бет бұрды, бұл Наполеонның Жерорта теңізіндегі жоспарларын тоқтатты. 1801 жылы адмирал Кит басқарған 120 кемеден және генерал Аберкромби басқарған 14 мың сарбаздан тұратын британдық әскер сегіз апта бойы шығанақта тоқтады, осы уақытты Мысыр мен Сириядағы француз жорығын аяқтауға дайындық пен жабдықтауға жұмсады.
In the later Middle Ages, Marmaris formed part of the Beylik of Menteşe. Then In the mid fifteenth century, Sultan Mehmed the Conqueror conquered and united the various tribes and kingdoms of Anatolia and the Balkans, and acquired Constantinople. The Knights of St. John, based in Rhodes, had fought the Ottoman Empire for many years and managed to withstand the onslaughts of Mehmed II too. When Suleiman the Magnificent set out to conquer Rhodes, Marmaris served as a base for the Ottoman navy; Marmaris Castle was rebuilt from scratch in 1522 to accommodate an Ottoman army garrison. In 1798, Admiral Nelson assembled his fleet in the harbour at Marmaris before setting sail for Egypt and the Battle of the Nile which put an end to Napoleon's ambitions in the Mediterranean. In 1801, a British force of 120 ships under Admiral Keith and 14,000 troops under General Abercromby anchored in the bay for eight weeks, using the time to train and resupply ready their mission to end the French campaign in Egypt and Syria.
Қазіргі заман
Осман билігі кезінде Мармарис Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін грек халқының басымдығын сақтап келді. 1919-1922 жылдардағы грек-түрік соғысынан және одан кейінгі халық алмасудан кейін Мармарис тұрғындарының көп бөлігі гректер Грекияға кетіп, қала Балқаннан келген түрік мигранттарымен қоныстанды. 1957 жылғы Фетхиедегі екі жер сілкінісі қаланы дерлік толығымен қиратты. Тек қамал мен оны қоршаған тарихи ғимараттар зақымдалмады. Қамалдың жөндеу жұмыстары 1979 жылы басталды. Мәдениет министрлігінің қолдауымен ол жеті галереясы бар мұражайға айналдырылды, олардың ең ірісі көрме залы ретінде пайдаланылады. Ішкі аула маусымдық гүлдерге толы. Қамалмен бірге салынған базарда Сүлейменнің анасы Айше Хафса Сұлтан салған шағын Османдық керуенсарайы бар. 2020 жылдардың басында көптеген орман өрттері болды.
Throughout Ottoman rule, Marmaris retained its majority Greek population up until the end of World War I. In the aftermath of the 1919–1922 Greco Turkish War and the subsequent population exchange, the majority Greek population of Marmaris left for Greece and the town was settled by Turkish migrants from the Balkans. The two Fethiye earthquakes of 1957 almost completely destroyed the city. Only the castle and the historic buildings surrounding it were left undamaged. Renovation work on the castle started in 1979. Under the auspices of the Ministry of Culture, it was converted into a museum with seven galleries, the largest of them used as an exhibition hall. The courtyard is full of seasonal flowers. Built at the same time as the castle, there is also a small Ottoman caravanserai built by Süleyman's mother Ayşe Hafsa Sultan in the bazaar. There were many forest fires in the early 2020s.
Туризм
Мармарис қазір, әсіресе британдық туристер арасында танымал ірі демалыс орнына айналды. Ішмелер теориялық тұрғыдан жеке курорт болғанымен, қазіргі таңда екеуі бірігіп кеткен. Мармариске келетін көптеген туристер жағажайлар мен су спортымен айналысуға талпынады. Сонымен қатар, айналасындағы шығанақтағы аралдарға, оның ішінде Седир аралына (түрікше: Sedir Adası), көбінесе Клеопатра аралы деп аталатын, жұмсақ, ақ және қазір қорғалатын құмымен әйгілі круиздер ұйымдастырылады. Жаз айларында келушілер Сими және Родос грек аралдарына бір күндік саяхатқа шыға алады.
Marmaris is now a major package holiday destination popular in particular with British visitors. Although adjacent İçmeler is theoretically a separate resort, these days the two more or less run into each other. Most visitors to Marmaris come for the beaches and watersports. There are also popular cruises that take in islands in the surrounding bay, including Sedir Island (Turkish: Sedir Adası), commonly known as Cleopatra's Island, which is famous for its soft, white and now protected sand. Summer visitors can also take day trips to the Greek islands of Symi and Rhodes.
Археология
2018 жылы археологтар Мармарис қаласының жанында 2300 жылдық пирамида пішіндес ежелгі грек боксшысы Диагордың қабірін тапты. Оған грек тілінде былай деп жазылған: «Ешбір қорқақ осы қабірді бұзуға батыл болмасын деп, мен ең биік нүктеде күтіп тұрамын». Бұл құрылыс әулиелердің қабірі деп есептелген және жергілікті тұрғындар дұғаларына жауап іздеп келген, бірақ бұл қасиетті орын емес екені анықталған соң, мазар тоналды.
In 2018, archaeologists discovered the 2300 year old pyramid shaped tomb of the ancient Greek boxer Diagoras near the city of Marmaris. The following words were inscribed on it in Greek: “I will be vigilant at the very top so as to ensure that no coward can come and destroy this grave,” The structure had been believed to be the grave of a saint and was visited by locals seeking answers to their prayers, but once it was realised that it was not a holy site, the mausoleum was looted.
Табиғат тарихы
Нимара үңгірі Мармарис маңындағы Аспан аралының ең биік нүктесінде орналасқан. Ежелгі заманнан бері ол құдайға табыну орны ретінде пайдаланылып келген. Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың сөзіне қарағанда, үңгірде адамдардың болуы б.з.д. 3000 жылға дейін жетеді, бірақ 2007 жылы Мармарис муниципалитеті жүргізген қазба жұмыстары осы мерзімді шамамен 12 000 жылға артқа жылжытты. Үңгірде жасалған зерттеулер ежелгі Фискос қаласында Аполлон және Артемида құдайларының анасы Лето құдайына табыну болғанын көрсетті. Құдайға табыну жерден 30 см биіктікте орналасқан, жартылай шеңбер пішіндес тас тұғырлармен қоршалған басты тастың маңында жүзеге асырылды. Бұл биік тұғырларға кремацияланған қалдықтар, шыны мұныштар, терракота және Летоның мүсіндері сияқты құрбандықтар қойылған. Үңгір Рим дәуірінде де қолданылған. Нимара үңгірі 1999 жылы қорғалатын аумақ деп жарияланды. Онда Фетхиедегі Көбелектер аңғарындағы (Келебеклер Вадисі) сияқты троглоксен көбелектері мекендейді. Өсімдіктер Осман империясы кезінде әкелінген болуы мүмкін.
Nimara Cave is located at the highest point of Heaven Island near Marmaris. Since ancient times, it was used as a place of worship. According to the ancient Greek historian Herodotus, human presence in the cave dated back to 3000 BC but excavations carried out by the Municipality of Marmaris in 2007 pushed this back by almost 12,000 years. Research conducted in the cave revealed the existence of a cult of the Mother Goddess Leto, the mother of God Apollo and Goddess Artemis, in the ancient city of Physkos. Worship took place around the main rock which is surrounded by stone altars in a semi circle raised about 30 cm from the ground. Offerings in the form of cremations, glass beads, terracotta, and sculptures of Leto were placed on these elevated stones. The cave was also used during the Roman period. Nimara Cave was declared a protected area in 1999. It shelters trogloxene butterflies, identical to those living in Fethiye's Butterfly Valley (Kelebekler Vadisi). The plants may have been introduced during the Ottoman period.
Климат
Мармарис жылы жазғы Жерорта теңізі климатына ие (Köppen: Csa), ыстық құрғақ жаздары және жұмсақ жаңбырлы қыстарымен сипатталады. Мамыр мен қазан аралығында жаңбыр жауу ықтималдығы өте төмен. Жаз айлары ыстық және құрғақ болады, шілде мен тамыз айларындағы ыстық толқындар кезінде температура ерекше жоғарылайды. Қыркүйекте температура төмендей бастайды, ал қазан айында әлі де жылы және ашық болады, бірақ жаңбырлы күндер де кездеседі. Қыс жаңбырлы маусым, жауын-шашынның көп бөлігі қарашадан кейін жауады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 1257 миллиметр (49.488 дюйм) құрайды, ал күшті жаңбырлар су тасқынына осал аймақтарда кенеттен су тасқынына әкелуі мүмкін. Қысқы температура көбінесе жұмсақ болады.
Marmaris has a hot summer Mediterranean climate (Köppen: Csa) characterised by hot dry summers and mild rainy winters. Showers and rain are very unlikely between May and October. Summers are hot and dry, and temperatures are especially high during the heatwaves in July and August. Temperatures start to cool in September and October is still warm and bright, though with spells of rain. Winter is the rainy season, with most precipitation falling after November. Annual average rainfall is 1,257 millimetres (49.488 in) and heavy cloudbursts can cause flash floods in flood prone areas. Winter temperatures are usually mild.
Спорт
2013 жылғы ерлер Еуропалық волейбол лигасының «Финал төрттігі» матчтары шілде айының 13-14 күндері Мармарис қаласындағы «Амирал Орхан Айдын» спорт залында өтті. Түркия Президентінің велосипедтік туры (Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu) – әр көктемде өткізілетін кәсіби жол велосипедімен жарыс. Жыл сайын қазан айының соңында Мармарис қаласы отандық және халықаралық қайықтар мен экипаждарды қызықтыратын регатаға төңкеріледі.
The Final Four matches of the 2013 Men's European Volleyball League were held in the Amiral Orhan Aydın Sports Hall in Marmaris from July 13 to 14,. The Presidential Cycling Tour of Turkey (Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu) is a professional road bicycle racing stage race held each spring. Every year in late October Marmaris hosts a regatta attracting domestic and international boats and crews.