Кіріспе
Сөйлеуге ниетті адаммен ауызша байланыс жасаудан бас тарту – Үнсіздікпен қарым-қатынас жасауға тырысатын адаммен ауызша және электрондық түрде байланыс жасаудан жалтарту. Бұл тек ренжуден бастап, қастық, зорлық-зомбылыққа ұшыратушы, бақылаушылық мінез-құлыққа дейін жете алады. Бұл – эмоционалдық зорлық-зомбылықтың пассивті-агрессивті түрі болуы мүмкін, онда наразылық, мақұлдамау және жек көру сөзсіз әрекеттер арқылы, сөйлеусіз үнсіздік сақталғанда білінеді. Клиникалық психолог Харриет Брейкер оны манипуляциялық жазалау түрі деп сипаттайды. Бұл әлеуметтік қарым-қатынастан шеттетудің бір түрі ретінде қолданылуы мүмкін; әлеуметтік психолог Киплинг Уильямс пікірінше, бұл остракизмнің ең көп таралған түрі.
Silent treatment is the refusal to communicate verbally and electronically with someone who is trying to communicate and elicit a response. It may range from just sulking to malevolent abusive controlling behaviour. It may be a passive aggressive form of emotional abuse in which displeasure, disapproval and contempt is exhibited through nonverbal gestures while maintaining verbal silence. Clinical psychologist Harriet Braiker identifies it as a form of manipulative punishment. It may be used as a form of social rejection; according to the social psychologist Kipling Williams, it is the most common form of ostracism.
Терминнің шығу тегі
Бұл термин 19 ғасырда түрмелерде танымал болған, үнсіздік арқылы «тәрбиелеу» әдісінен туындаған. 1835 жылғы түрме реформаларынан бері қолданылып келген бұл әдіс, түрмелерде дене жазасына орнына қолданылды, өйткені тұтқындарға сөйлеуге тыйым салу, оларды есімдерінің орнына нөмірмен атау және бір-бірін көре алмауы үшін беттерін жабу, оларды өз қылмыстары туралы ойлануға ынталандырады деп есептелді.
Адамдар арасындағы қарым-қатынастарда
Қарым-қатынаста үндемеу – бұзу және шешу қиын болатын жағдай. Егер ол бойға сіңсе, қарым-қатынастар біртіндеп нашарлауы мүмкін. Өзіне сенімсіздігі төмен және жанжалға төзімділігі аз адамдар көбінесе үндемеу тактикасын қолданады. Конфликттен қашу үшін адам оны мойындамайды және кейде үндемеуді бақылау құралы ретінде пайдаланады. Осы тактиканы қолданушылар құрбандарына сөйлемей, тіпті олардың бар екенін мойындамай жаза тартады. Үндемеу арқылы олар наразылықтарын, ашуларын, реніштерін және көңілдерінің қалғандарын "қатты" білдіреді. Мұндай сезімдер жоғары сезімталдық деңгейі бар құрбандарда жағымсыз реакция тудыруы мүмкін, бұл көбінесе зорлық-зомбылыққа және физикалық агрессияға әкеледі. Мақсатты түрде үндемеу – назар аударуға тырысудың бір түрі және ол құрбанға белгісіздік туғызу арқылы назар немесе күш сезімін сияқты қажетті реакцияларды қозғауы мүмкін. Ақырғы салдарында, үндемеу түріндегі конфликттен қашу барлық тараптар үшін психологиялық тұрғыдан шаршатушы және мағыналы романтикалық және отбасылық қарым-қатынастардың қалпына келмейтіндей нашарлауына әкеледі.
Тактикалық ескермеу
Үндемеу және жауапсыздық – бұл манипуляцияның және назар аударудың пассивті-агрессивті түрлері ғана емес; оларды мінез-құлық өзгерістерін ынталандыру құралы ретінде де қолдануға болады. Тактикалық елемеу – адамның мінез-құлықты танудың сыртқы белгісін көрсетпеу стратегиясы, мысалы, көзбен байланыс жасамау, сөзбен немесе дене бітімімен жауап бермеу, немесе хабарламаның оқылғанын мойындамау. Дегенмен, бұл өте белсенді процесс, себебі адам мінез-құлықты жақсы біліп, сол адамның ниеттерін байқау үшін оны бақылайды, сондай-ақ оның өзінің немесе басқалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Бұл әдіс көбінесе ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынаста қолданылады және үндемеу әдісіне ұқсас, өйткені тактикалық елемеу – мінез-құлықты басқару техникасы. Дұрыс қолданғанда, ол адамның мінез-құлығы қалаған нәтижеге жеткізбейтінін көрсетеді. Бұл жағымсыз мінез-құлықтың азаюына да себеп болуы мүмкін. Тактикалық елемеу, әр түрлі қиын мінез-құлықтарды түзету жоспарының бір бөлігі болуы мүмкін. Жағымсыз мінез-құлыққа тікелей жауап бермейтін әдіс болғандықтан, оны функционалдық коммуникациялық оқыту сияқты, баламалы мінез-құлықты нығайту арқылы толықтыру қажет, бұл – назар іздеудің дұрыс жолын үйрету процедурасы. Жоспарлы елемеу, назар іздеу және билік күресінен туындаған мінез-құлық мәселелерін шешуде жеңіл және аз әсерлі құрал ретінде қолданылуы мүмкін. Билік күресі – бала бір нәрсені істеуден бас тартқанда және оны орындауға мәжбүрлеуге тырысқанда туындайтын жағдай.