Кіріспе

Гонконг судьясы Генри Денис Литон CBE, GBM (қытайша: 烈顯倫; 1934 жылдың 7 тамызында туған) – Гонконгтағы зейнеткер судья.

Ерте өмір және білім

Гонконгтағы еуразиялық отбасында дүниеге келген Генри Литон мектептегі алғашқы жылдары өте жақсы оқыды, бірінші Гонконгтегі Діоцездік ұлдар мектебінде, содан кейін Англияда білім алды. Ол Таунтон қаласындағы Король колледжінде және Оксфордтағы Мертон колледжінде оқыды, онда құқықта мамандығын үздік бітірді. Оның әкесі Джон Летаблер Литон (1903–1941) Гонконг ерікті қорғаныс корпусында артиллерист болып қызмет еткен. Ол 1941 жылғы 18 желтоқсанда Гонконгты жапон шабуылынан қорғау кезінде қаза тауып, Стенли әскери бейіште жерленді. Оның анасы Энид Так Чинг Ло Литон теннисші болған және 24 жыл ішінде Гонконгтың он үш ұлттық чемпионатында жеңіске жеткен. Джонның анасының інісі заңгер, сэр Ло Ман Кам, көрнекті еуразиялық отбасының мүшесі. Литон Дублиннен Йоркшир арқылы келген ағыл-ирландтық/гугенот Литон руымен және саясаткер Эдвард Литонмен байланысты.

Заң мансабы

1959 жылы адвокаттық емтиханды тапсырғаннан кейін Литон Гонконгте жеке практика ашты, онда ол соттағы істерде өте табысты адвокат ретінде танылды. 1970 жылы Литон Корольдің кеңесшісі қызметіне тағайындалды және тағы бір жергілікті адвокат Джеральд де Бастомен бірлесіп Гонконг заң журналын құрды. Ол сонымен қатар 1971 жылдан 1973 жылға дейін, 1977 жылдан 1980 жылға дейін және қайтадан 1983 жылдан 1985 жылға дейін Адвокаттар алқасының төрағасы болды. Литон 1987 жылы заң саласына қосқан үлесі үшін Британ империясының ең жоғары орденінің офицері атағымен марапатталды және 1992 жылы Апелляциялық сот судьясы болып тағайындалды. Ол 1995 жылы Апелляциялық соттың вице-президенті, ал 1997 жылы Гонконгтағы британдық отаршылдық билік аяқталып, Қытай аймаққа егемендігін қайта орнатқанда Гонконгтың соңғы сатыдағы соты – Апелляциялық соттың тұрақты судьясы болды. Ол үш жылдан кейін жеке себептермен жоғары қызметтік дәрежеге көтерілді. 2015 жылға дейін ол Соттың тұрақты емес судьясы ретінде жартылай уақытпен істерді қарады. 2007 жылы Литон Бруней Даруссаламның Жоғарғы сотының сот комиссары және Апелляциялық сот судьясы болып тағайындалды.

Соттан кейінгі өмір

2019 жылы Литон «Гонконг сот жүйесі 2047 жылға дейін ұйықтама қалпында ма?» атты кітабын жариялады, онда ол Гонконгтың заң жүйесінің көптеген жақтарын сынады, әсіресе соңғы жылдары сотқа шағымдануды (judicial reviews) дұрыс пайдаланбауға баса назар аударды. Сондай-ақ, соттар үкімет саясатын талқылау алаңына айналуы тиіс емес екенін айтты. Литон экологияны қорғауды жақтаушы ретінде белгілі; оның әйелі Линда Сиддалл «Жердің достары» (HK) ұйымының негізін қалаушысы және директоры болды, ал Литон өзі оның демеушісі болды. Ол теннис ойнауды да өте жақсы көреді. Литонның ұлы Джон 1989 жылдан бері Лондон мен Гонконгтағы адвокаттық практикамен айналысып келеді, 2010 жылы жоғары дәрежелі адвокат (taking silk) атағын алды және отбасының құқықтық беделін жалғастыруда.