Кіріспе

Яһуди дінінде жыл сайынғы аза тұту кезеңі

Ав айының тоғыз күні – яһуди дінінде Ав айының алғашқы тоғыз күнінде (шілде/тамыз айларына сәйкес) естелік пен рухани сақталу уақыты. Тоғыз күн Рош Ходеш Автан ("Ав айының бірінші күні") басталып, Тиша Б'Автың ("Ав айының тоғызыншы күні") жалпыхалықтық ораза күнімен аяқталады. Тоғыз күн – "Үш апта" деп аталатын үлкен кезеңнің бір бөлігі. Бұл кезең Бабыл патшасы Набуходоносордың әскерінің Иерусалимді қоршаған қорғаныс қабырғаларын бұзған сәтінен басталады, бұл оқиға б.з.д. 586 жылы болған деп қабылданады, және Тиша Б'Ав күнімен аяқталады – сол күні Мишнаға сәйкес, Бабылдар Бірінші ғибадатхананы б.з.д. 597 жылы, ал Римдіктер Екінші ғибадатхананы 70 жылы қиратқан. Үш апта бойы еврей заңын сақтайтын яһудилер ғибадатхананың қирауына байланысты естелік сақтау, қайғыру және аза тұту мақсатымен белгілі бір іс-әрекеттерден бас тартады. Талмудта былай делінген: "Ав айы басталғанда біз [яғни яһудилер] қуанышымызды азайтамыз". Тоғыз күн одан да үлкен деңгейдегі жеке және қоғамдық аза тұтуды бастайды, бұл еврей халқының осы уақытта бастан өткерген көптеген трагедиялар мен апаттарды мойындау үшін жасалады. Тоғыз күннің қазіргі заманда да жаман уақыт екені ескеріледі. Талмудта Иерусалимнің қирауына қайғырғандардың барлығы оның қайта құрылуына қуанатыны айтылады. Сондай-ақ, даналар еврей Мәсіхінің Тиша Б'Ав күні дүниеге келетінін айтады. Осы құтқарылу үміті осы кезеңді яһуди дінінде үміт пен күтуге толы кезеңге айналдырады.

Балалар

Бар және Бат мицваға толмаған балалар, әдетте, мицваларды орындауға дайындық ретінде жеңілдетілген аза тұту рәсімдеріне қатысады. Сондықтан, олар да Үш апта бойы музыка тыңдаудан және шаш қырқытудан бас тартады. Дегенмен, кішкентай балаларға таза киім киюге рұқсат етіледі, ал ата-аналар Тоғыз күн ішінде балалары үшін осы киімдерді жууға болады. Тиша Б'Ав күні лагерьдегілер "Ерегелер кітабының" дәстүрлі оқылымын тыңдап, күннің тақырыбын көрсететін шығармашылық жобалармен айналысады.

Ерекшеліктер

Шаббат күні барлық қайғы түрі тоқтатылады. Сондықтан, дінге бейілді яһудилер Шаббат мейрамында ет жеп, Киддуш үшін әдеттегідей шарап немесе жүзім шырынын ішеді. Сол сияқты, аптаның қалған күндері жаңа жуылған киім киюге болмайды, бірақ Шаббат күні киюге рұхсат етіледі. Соңғы Лубавицкий ребе, раввин Менахем Мендель Шниерсон, Тоғыз күннің әр күні Талмуд трактатын аяқтау (сиюм) рәсімін өткізуді өтінген. Хабад қазір трактаттарды аяқтауды өз сайтында хабарлайды. Мицва үшін салынған ғимаратқа қатысты жаңа құрылысқа қойылған тыйымнан ерекшелік жасалады. Осылайша, Тоғыз күн ішінде синагог, ешива немесе микве салуға немесе әрлеуге болады. Сеуда хамафсекет қайғыдағы адамның тамағына ұқсайды. Дәстүр бойынша, суық, қайнатылған жұмыртқа немесе бұршақ нан мен сумен жейді. Тек бір пісірілген тағам ғана жеуге рұхсат етіледі. Нан күлге мақтандырылады. Тамақтанатындар жерде немесе төмен орындықтарда отырады, Теша Б'Автың түні мен таңындағыдай, және бір-бірімен сөйлеспейді. Егер Ав айының сегізінші күні Шаббатқа немесе жұмаға келсе, Сеуда хамафсекет өткізілмейді.

Аванның тоғызыншы күні

Ав айының тоғызыншы күні, немесе Тиша Б'Ав – ғибадатхананың қирауына байланысты терең қайғы мен жоқтау күні. Бұл күннің кейбір дәстүрлері шива дәстүрлеріне ұқсас, мысалы, төмен орындықта отыру және адамдарға сәлем бермеу. Ал қалған дәстүрлер жоғалту тақырыбын көрсетеді: табынға (аркаға) ілінген жамылғы алынып тасталады, синагогтағы жарық төмендетіледі және Киннот (тарих бойында еврей қауымдастықтарының қудалануына арналған аза тұру жырлары) оқылады. Түстен кейін қалыпты орындыққа отыруға рұқсат етіледі, бірақ Тиша Б'Ав және Тоғыз күннің қалған барлық шектеулері күшінде қалады.

Шектеулердің аяқталуы

"Тоғыз күн" шектеулері Ав айының оныншы күні сағат түске дейін, Тиша би-Автан кейінгі күні аяқталады. Ғұламалар бұл қайғының ұзартылуын Тиша би-Автың түстен кейін ғибадатхананың өртенгенімен, бірақ оның Ава айының оныншы күніне дейін жануын еске алу үшін енгізді. "Тоғыз күн" мерекесімен байланысты барлық тыйымдар түске дейін күшінде, бірақ осы уақытта мицваға арналған тойға (сеудат мицва) қатысқан адамдар ет пен шарап іше алады. Егер Тиша би-Ав сенбі күніне түсетін болса, ораза жексенбіге (Ав айының оныншы күніне) ауыстырылады. Бұл жағдайда көптеген шектеулер оразадан кейін түнде аяқталады. Хавдала шарабын ішуден басқа, ет пен шарапты тұтыну келесі таңға дейін кейінге жылдырылады. Кейбір пікірлерге сәйкес, музыканы да келесі таңға дейін тыңдамаған жөн.

Шаббат Нахаму

Тиша би-Автан кейінгі Шаббат, Шаббат Нахаму ("Жындастыратын Шаббат") деп аталады, себебі осы күні Ишая кітабынан 40:1-26 аяттары оқылатын Хафтара, яһуди халқының қайғысына байланысты "жайлылық сыйлау" туралы айтады. Бұл, Рош-Хашана мерекесіне дейін жалғасатын, құтқарылу тақырыбын көрсететін жеті жұбаныш Хафтарасының біріншісі.