Кіріспе

Бірінші және екінші яһуди ғибадатханаларының қирауына арналған аза тұру кезеңі

Үш апта немесе Бин ха Метзарим ("Тарлықтар арасында") ( "қиын жағдай" мағынасында) – бірінші және екінші яһуди ғибадатханаларының қирауына арналған аза тұру кезеңі. Үш апта еврей айы Таммуздың он жетінші күні Шива Асар Б'Таммуз оразасымен басталады және еврей айы Автың тоғызыншы күні Тиша Б'Ав оразасымен аяқталады, бұл оқиға дәл үш аптадан кейін болады. Бұл екі ораза да яһуди ғибадатханаларының қирауымен және яһудилердің Израиль жерінен қуылғандығымен байланысты оқиғаларды еске түсіреді. Дәстүрлі хронология бойынша, Набуходоносор II Иерусалимді 586/7 ж.б.д. қамаған, ал римдіктер Иерусалимді екінші рет 70 ж.х. қамаған. Дегенмен, яһуди хронологиясы бірінші қирауды шамамен б.з.д. 421 жылға жатқызады. (Толығырақ ақпарат алу үшін "Еврей күнтізбесіндегі жоғалған жылдар" бетіне қараңыз.)

Қауіп-қатер уақыты

Үш апта тарихи тұрғыдан бақытсыздық кезеңі деп саналады, себебі еврей халқына тиген көптеген қайғы-қасіреттер мен апаттар осы кезеңмен байланыстырылады. Осы қайғылы оқиғалардың ішінде: Мұсаның алтын бұзауға табынушылықты көргенде Заң Тақталарын сындыруы; Екінші ғибадатхана дәуірінде Апостомның Сефер Тораны өртеп жіберуі; Тиша Б'Ав күні екі ғибадатхананың да қирауы; 1492 жылы Тиша Б'Авға дейін еврейлердің Испаниядан қуылғаны; және 1914 жылы Тиша Б'Авқа дейін көптеген еврей қауымдастықтарын құлатқан Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы. Осының салдарынан, кейбір еврейлер Үш апта ішінде барлық қауіпті жағдайлардан сақтануға ерекше көңіл бөледі. Оларға мыналар жатады: қауіпті жерлерге бару, Тиша Б'Автан кейінге шегерілген жағдайда үлкен операция жасату, Тиша Б'Автан кейінге шегерілген жағдайда ұшақпен ұшу және Тиша Б'Автан кейінге шегеруге мүмкіндік болса, еврей емес адаммен сотқа түсу.

Тоғыз күн

Мишнада: "Ав айының басынан бастап қуаныш кемиді", - делінген. Үш аптаның соңғы тоғыз күні – бұл сонымен қатар Ав айының алғашқы тоғыз күні, олар Тиша Б'Ав оразасымен аяқталады. Сондықтан, Ашкеназдық дәстүр бойынша, бұл күндерде аза тұту күшейеді. Көптеген яһуди қауымдары құс еті, қызыл ет және шарап ішуден, жаңа жуылған киім киюден және ыстық сумен жуынудан бас тартады. Сефард яһудилері бұл шектеулердің көпшілігін тек Тиша Б'Авқа дейінгі жексенбіден бастап сақтайды, ал Тиша Б'Ав жексенбіге келген жылдары оларды толығымен жеңілдетеді. Йемен яһудилері бұл дәстүрлерді ұстанбайды.