Кіріспе

Ж. Р. Р. Толкиннің "Орта Жер" әлеміндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Унголиант – Ж. Р. Р. Толкиннің мифологиясындағы, алып саршұнақ түріндегі зұлым рух ретінде сипатталған ойдан шығарылған кейіпкер. Оның аты синдарин тілінде "қара саршұнақ" деген мағынаны білдіреді. Ол "Сақиналар Иесі" кітабында қысқаша айтылады және "Силмариллион" кітабында көмекші рөл атқарады, Мелкорға Валинордың Екі Ағашын жойып, әлемді қараңғылыққа түсіруге мүмкіндік береді. Оның тегі белгісіз, Толкиннің жазбалары оның табиғатын нақты көрсете бермейді, тек ол "дүние жаралудан бұрын" болғандығын ғана айтады; бұл оның Майя, яғни өлмейтін рух болуы мүмкін екенін білдіреді. Ғалымдар Унголиант пен Мелкордың оқиғасын Джон Милтонның "Жоғалған Жұмақ" шығармасымен салыстырады, онда Күнә (Sin) Шатандан (Satan) бала тудырады – Өлімді (Death); Күнә мен Өлім әрқашан аштықпен күреседі. Солтүстік мифологиясында шектеулі ұқсастықтар бар: әйел алыптар бар, бірақ олар көбінесе саршұнақтар емес, алайда ерте исландтық әңгімелерде Шайтан саршұнақ түрінде көрінеді, ал "Прозалық Эддадағы" әйел алып Нотт ("Түн") деп аталады, ол және оның балалары қараңғылықтың ішінде тұрып, оны бейнелейді.

Этимология

Унголиант Толкин жасаған синдарин тілінде "қара өрмелеші" деген мағынаны білдіреді. Ол сонымен қатар "Қараңғы Тоқушы" (синдарин: Gwerlum, квеня: Wirilomë) деп те белгілі.

Ішкі тарих

[[Файл:Арда ағаштар жылдарында.svg|thumb|upright=1.6|Ағаштар дәуірінде Арда Валинордың Екі ағашының жарығымен нұрланды. Мелькор ағаштарға зиян келтірді, ал Унголиант олардан шырынды сорып алды. Ол Мелькордың Валинордың Екі ағашына жасаған шабуылына көмектесті, Мелькор оларды жаралағаннан кейін шырынын сорып алды. Сонымен қатар ол Варданың құдықтарындағы жарық қорын да жойды. Одан кейін ағаштардың жарығы Фэанордың Сильмарилдерінің ішінде ғана сақталды. Унголиант Мелькорға Валардан жасыруға көмектесті, өзінің жасаған түнегімен екеуін де жауып тастады. Мелькор Унголиантқа оның көмегі үшін қалағанын беруге уәде берді, бірақ Сильмарилдерді бермей, осы уәдесін бұзды және оны кері қайтару үшін Балрогтарды шақырды. Унголиант Белериандтағы Эред Горгоротқа қашып кетті. Кейін ол алып өрмектерді дүниеге әкелді, соның ішінде "Сақиналардың Иесі" кітабындағы Шелобты. "Силмариллионда" ол жасырынған кезде аштығы соншалықты күшті болғандықтан, басқа өрмектермен жұптасып, кейін оларды жеп қойды, ал толық өскеннен кейін оның ұрпақтары тамақ ретінде пайдаланылды. "Силмариллион" Унголианттың толастанбас аштығы оны өзін-өзі жеуге итермелегенін айтады. Джо Эбботт Mythlore журналында Унголиант пен Шелоб ұқсас монстрлар, "бір ғана идеяның өнімі" деп жазды. Ол олардың Солтүстік фольклорында кездесетін әйел алыптар екенін байқады. Олар көбінесе өрмек түрінде емес, бірақ ол Исландияның ертедегі мысалын атап өтті, онда "Ібіліс өрмек түрінде пайда болып, оның аяғы кесіледі". Унголианттың нәсілі туралы ол Толкиннің "Мельконың ұрлығы" (Жоғалған әңгімелер кітабында) айтқан пікірін атап өтті: "Бәлкім, ол көлеңкелі теңіздердің шекарасында, шамдардың құлатылуы мен ағаштардың жануы аралығындағы қараңғылықта тұман мен қараңғылықтан туған шығар, бірақ ол әрқашан болған сияқты [Эбботттың курсивінде]; және ол әлі де сол қара жерде тұрып, жағымсыз өрмектің кейпін киеді". Унголиант 2012 жылғы "Хоббит: Күтпеген саяхат" фильмінде, Питер Джексонның "Хоббит" трилогиясының алғашқы фильмінде еске алынады, онда сиқыршы Радагаст Браун Мирквудқа тән зұлым алып өрмектердің шығу тегі туралы болжамдар айтады.