Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рухтармен байланыс орнатуға тырысу
Attempt to communicate with spirits
Сеанс немесе сеанс – рухтармен байланыс орнатуға жасалған әрекет. «Сеанс» сөзі француз тілінен келген, «сессия» деген мағынаны білдіреді, ал одан бұрынғы француз тіліндегі «seoir» сөзінен – «отыру» деген сөзден туындаған. Француз тілінде бұл сөздің мағынасы кең: мысалы, «une séance de cinéma» деп айтуға болады. Алайда, ағылшын тілінде бұл сөз арнайы түрде, яғни, әулиелерден хабар алу немесе рухтар медиумының сөйлеуін тыңдау үшін жиналған адамдардың кездесуі үшін қолданылады. Қазіргі ағылшын тілінде сеанс кезінде қатысушылар міндетті түрде отыруы керек емес. Өлгендермен болған ойшақ әңгімелер 1760 жылы Англияда жарық көрген Джордж Литтлтонның «Өлілердің әңгімелері» атты еңбегінде кездеседі. Бұл кітапта Петр I, Перикл, «Солтүстік Американың жабайысы», Уильям Пенн және Швеция патшайымы Кристина сияқты танымал рухтар туралы айтылған. Сеанстардың танымалдығы 19 ғасырдың ортасында спиритизм дінінің пайда болуымен арта түсті. Сол кездегі ең әйгілі сеанстардың бірі – Мэри Тодд Линкольннің ұлының қазасына байланысты қайғыдан құршалып, Ақ үйde ұйымдастырған спиритуалистік сеанстары. Оған күйеуі, президент Авраам Линкольн және қоғамның басқа да көрнекті өкілдері қатысты. 1887 жылғы Сейберт комиссиясының баяндамасы, спиритизмнің өркендеу кезеңінде, діни емес сеанс жетекшілерінің алаяқтығы мен көренектілігін жариялап, оның сенімділігіне нұқсан келтірді. Қазіргі сеанстар спиритизм, спиритизм және Эспиритизмо шіркеулерінің діни қызметтерінің бір бөлігі болып табылады, онда рухани құндылықтарға басымдық беріледі. Әдетте, спиритуалистік «хабарлама қызметтері» немесе «өмірдің жалғасуын көрсету» жұртшылыққа ашық болады. Кейде медиум хабарларды қабылдау үшін тұрады, ал тек «күтуші» отырады; кейбір шіркеулерде хабар қызметінен бұрын, сенім арқылы емдеудің бір түрін қамтитын «сауықтыру қызметі» өтеді. Қауым мүшелерімен жеке қарым-қатынаста болған адамдардың рухтарымен байланыс орнатудан басқа, кейбір Рухани шіркеулер медиуммен немесе шіркеу тарихымен байланысы бар рухтармен де айналысады. Мұндай мысалдың бірі – 19 ғасырда өмір сүрген Fox тайпасының мүшесі, америкалық шайқасушы Black Hawk. Блэк Хоук – спиритуалист медиум Лифи Андерсон жиі байланысқан рух. Ол өзінің негізін салған афроамерикандық спиритуалистік шіркеулердегі арнайы қызметтердің орталық тұлғасы болып табылады. Латын Америкасының Эспиритизмо діні, спиритизмге ұқсас, онда қауым мүшелері рухтармен байланысуға тырысатын сеанстар миса деп аталады (сөзбе-сөз «жаппай дұға»). Эспиритизмода шақырылатын рухтар көбінесе ата-бабалардың немесе католик қасиеттілерінің рухтары болады.
A séance or seance ('/s//eɪ//.//ɑː//n//s/; seɑ̃s) is an attempt to communicate with spirits. The word séance comes from the French word for "session", from the Old French seoir, "to sit". In French, the word's meaning is quite general: one may, for example, speak of "une séance de cinéma" In English, however, the word came to be used specifically for a meeting of people who are gathered to receive messages from ghosts or to listen to a spirit medium discourse with or relay messages from spirits. In modern English usage, participants need not be seated while engaged in a séance. Fictionalised conversations between the deceased appeared in Dialogues of the Dead by George, First Baron Lyttelton, published in England in 1760. Among the notable spirits quoted in this volume are Peter the Great, Pericles, a "North American Savage", William Penn, and Christina, Queen of Sweden. The popularity of séances grew dramatically with the founding of the religion of Spiritualism in the mid nineteenth century. Perhaps the best known series of séances conducted at that time were those of Mary Todd Lincoln who, grieving the loss of her son, organized Spiritualist séances in the White House, which were attended by her husband, President Abraham Lincoln, and other prominent members of society. The 1887 Seybert Commission report marred the credibility of Spiritualism at the height of its popularity by publishing exposures of fraud and showmanship among secular séance leaders. Modern séances continue to be a part of the religious services of Spiritualist, Spiritist, and Espiritismo churches today, where a greater emphasis is placed on spiritual values versus showmanship. Generally Spiritualist "message services" or "demonstrations of the continuity of life" are open to the public. Sometimes the medium stands to receive messages and only the sitter is seated; in some churches, the message service is preceded by a "healing service" involving some form of faith healing. In addition to communicating with the spirits of people who have a personal relationship to congregants, some Spiritual Churches also deal with spirits who may have a specific relationship to the medium or a historic relationship to the body of the church. An example of the latter is the spirit of Black Hawk, a Native American warrior of the Fox tribe who lived during the 19th century. Black Hawk was a spirit who was often contacted by the Spiritualist medium Leafy Anderson and he remains the central focus of special services in the African American Spiritual Churches that she founded. In the Latin American religion of Espiritismo, which somewhat resembles Spiritualism, séance sessions in which congregants attempt to communicate with spirits are called misas (literally "masses"). The spirits addressed in Espiritismo are often those of ancestors or Catholic saints.
Сценалық медиумдық сеанстар
Көрегендер, көрермендер отырған сахнада рухтармен байланыс жасайтын қойылымдар ұйымдастырады, бірақ олар өздері отырмағандықтан, бұл әдепкі сеанс емес. Дегенмен, бұл әрекетке "сеанс" деп аталады. Мұндай өліктермен байланыстың алғашқы шеберлерінің бірі Паскаль Беверли Рэндольф болды, ол көрермендердің туыстарының рухтарымен жұмыс істеді, сонымен қатар Платон сияқты ежелгі бақталар мен философтардан хабар алып, жеткізу қабілетімен де танымал болды.
Mediums who give performances on stage of contacting spirits, with audience members seated before them, are not literally holding a séance, because they themselves are not seated; however, this is still called "séance". One of the foremost early practitioners of this type of contact with the dead was Paschal Beverly Randolph, who worked with the spirits of the relatives of audience members, but was also famed for his ability to contact and deliver messages from ancient seers and philosophers, such as Plato.
Басшы көмегімен өткізілетін сеанстар
Басшымен жүргізілетін сеанстарды көбінесе шағын топтар өткізеді, қатысушылар қараңғы немесе жартылай қараңғы бөлмеде үстелдің айналасына отырады. Басшы әдетте медиум болып саналады және ол теория бойынша рухтарға өз денесі арқылы хабарласуға мүмкіндік беретін транстық күйге енеді, соның арқылы басқа қатысушыларға хабар жібереді. Рухтармен байланысудың басқа да тәсілдері қолданылуы мүмкін, олардың ішінде психография немесе автоматты жазу, сандық соққылар, үстелдің немесе рухтардың мүйіздерінің левитациясы, аппорттар, тіпті иістер де бар. Өлгендердің рухтары қараңғылық пен көлеңкелер әлемінде мекендейді деп есептелген, сондықтан оларды шақыру үшін жарық болмауы қажеттілік болып саналды. Дегенмен, скептиктер бұл шартты қабылдауға құштар емес еді. Олар: "Егер автомобиль тек қараңғыда көрсетілсе, оны сатып алмас едіңіз" дейтін. Осы сеанстар түрі көбінесе басшы сахналық фокус немесе ментализм трюктерін қолданып, клиенттерді алдағанда шок пен дау-дамайдың ошағына айналады.
Leader assisted séances are generally conducted by small groups of people, with participants seated around a table in a dark or semi dark room. The leader is typically asserted to be a medium and he or she may go into a trance that theoretically allows the spirits to communicate through his or her body, conveying messages to the other participants. Other modes of communication may also be attempted, including psychography or automatic writing, numbered raps, levitation of the table or of spirit trumpets, apports, or even smell. It was thought spirits of the dead resided within the realm of dark and shadow, making the absence of light a necessity to invoke them. Skeptics were unwilling to accept this required condition. Saying,"You would not buy an automobile if it was only presented in the dark." This is the type of séance that is most often the subject of shock and scandal when it turns out that the leader is practicing some form of stage magic illusion or using mentalism tricks to defraud clients.
Бейресми әлеуметтік сеанстар
Құпияға қызығушылар арасында діни контекстсіз және жетекшісіз сеанстар өткізу дәстүрі қалыптасқан. Кейде оған екі-үш адам ғана қатысады, ал егер олар жас болса, сеансты шындық пен паранормальдық құбылыстар арасындағы шекараны сынау тәсілі ретінде қолдануы мүмкін. Атап айтқанда, осындай кішкентай сеанстарда сырғанақ пен Ouija тақтасы ең көп пайдаланылады.
Among those with an interest in the occult, a tradition has grown up of conducting séances outside of any religious context and without a leader. Sometimes only two or three people are involved, and, if they are young, they may be using the séance as a way to test their understanding of the boundaries between reality and the paranormal. It is in such small séances that the planchette and ouija board are most often utilized.
Спиритуистік сеанс
Бұл жерде спиритистер мен тәжірибелілер (экстрасенстер мен медиумдар) сеанс өткізеді, осы арқылы барлық қатысушылар рухтар әлеміндегі түрлі тұлғалармен сөйлеседі. Бұл дөңгелекке отырып жүргізіледі.
Here spiritualists and practitioners (psychic and mediums) hold a seance so that all participants speak with various personalities in the spirit world. This held in a seating manner in a circle.
Медиумдық, транс және арналандыру
Медиумдық – бұл медиумның өлгендердің рухтарынан және оның бар деп сенетін басқа рухтардан хабар алуға тырысатын амал. Кейбір өз-өзінен медиумдыққа бейімделгендер жұмыс істегенде толыққанды саналы және ояу болады, ал енді біреулері жартылай немесе толық трансқа немесе сананың өзгерген күйіне кетеді. Өздерін "транс медиумдары" деп атайтындар көбінесе транс күйінен шыққанда, олар жеткізген хабарларды есіне түсірмейтінін айтады; мұндай мамандардың өз сөздерін жазып алуға немесе басқаша тіркеуге көмектесетін көмекшімен жұмыс істеуі қалыпты жағдай.
Mediumship involves an act where the practitioner attempts to receive messages from spirits of the dead and from other spirits that the practitioner believes exist. Some self ordained mediums are fully conscious and awake while functioning as contacts; others may slip into a partial or full trance or into an altered state of consciousness. These self called "trance mediums" often state that, when they emerge from the trance state, they have no recollection of the messages they conveyed; it is customary for such practitioners to work with an assistant who writes down or otherwise records their words.
Тромпеттер, тақташалар, үстелдер мен шкафтар
XIX ғасырдың соңғы жартысында спиритизмнің бірнеше медиумы сеанстарды өткізу үшін арнайы құралдарды пайдалануды жақтады, әсіресе қараңғы бөлмелерде, жетекшінің көмегімен жүргізілетін сеанстарда. "Рухтардың кернейлері" – мүйіз пішіндес сөйлейтін түтіктер, олар рухтардың сыбырлаған даусын естілетін деңгейге дейін күшейтеді деп айтылды. "Рухтардың тақталары" екі бор тақтасынан тұрды, олар бір-біріне байланған, ал ашылғанда рухтар жазған хабарламаларды көрсетеді делінді. "Сеанс үстелдері" – рухтардың қатысуымен айналатын, суда қалқып немесе левитацияланатын арнайы жеңіл үстелдер болатын. "Рухтардың шкафтары" – медиумдардың орналастырылатын, көбінесе арқанмен байланатын, портативті шкафтар еді, бұл олардың жоғарыда аталған құралдарды қолдануын болдырмау үшін жасалған.
During the latter half of the 19th century, a number of Spiritualist mediums began to advocate the use of specialized tools for conducting séances, particularly in leader assisted sessions conducted in darkened rooms. "Spirit trumpets" were horn shaped speaking tubes that were said to magnify the whispered voices of spirits to audible range. "Spirit slates" consisted of two chalkboards bound together that, when opened, were said to reveal messages written by spirits. "Séance tables" were special light weight tables which were said to rotate, float, or levitate when spirits were present. "Spirit cabinets" were portable closets into which mediums were placed, often bound with ropes, in order to prevent them from manipulating the various aforementioned tools.
Сын ескертпелері
Ғылыми скептиктер мен атеистер діни және зайырлы сеанстарды көбінесе алаяқтық деп санайды, немесе кем дегенде, имандылықтың бір түрі деп қарастырады, себебі олардың эмпирикалық дәлелдемелері жоқ. Рух тақтасы арқылы байланыс әдістерін сынға алатындар – қайтадан, скептиктер де, сенушілер де – рухтың планшетті жылжытып, тақтадағы символдарды пайдаланып хабарламаларды жазады деген пікірдің, бірнеше адамның қолы планшетте болғандықтан, олардың кез келгені ешкім білмейтін нәрсені жаза алатынымен әлсірейтінін айтады. Олар мұның, жасөспірімдердің түндегі жиындарында адамдарды қорқыту үшін қолданылатын әдеттегі тәсіл екенін мәлімдейді. Рух тақтасы арқылы байланысқа қатысты тағы бір сын – идеомоторлық эффекті деп аталатын құбылыс, ол Ouija пайдаланушысының санасының планшетті білмей сезімталдықпен басқаратын автоматты немесе санастық емес механизм ретінде ұсынылады, сондықтан ол өзі қозғалтпайынша шынайы түрде сенеді, бірақ шындығында ол қозғалтады. Бұл теория адамдардың «санастық емес санасы» бар деген алғышартқа негізделген, оған барлығы бірдей сене бермейді. Құралдарды қолданатын медиумдардың алаяқтығын ашыға шығару екі түрлі нәтижеге әкелді: скептиктер тарихи ашылуларды барлық рух медиумдығын табиғатынан алаяқтық деп қарау үшін құрал ретінде пайдаланды, ал сенушілер құралдарды қолданудан бас тартып, олардың рухани құндылығына толық сеніммен медиумдықты жалғастырды.
Scientific skeptics and atheists generally consider both religious and secular séances to be scams, or at least a form of pious fraud, citing a lack of empirical evidence. Critics of spirit board communication techniques—again including both skeptics and believers—state that the premise that a spirit will move the planchette and spell out messages using the symbols on the board is undermined by the fact that several people have their hands on the planchette, which allows any of them to spell out anything they want without the others knowing. They say that this is a common trick, used on occasions such as teenage sleepover parties, to scare the people present. Another criticism of spirit board communication involves what is called the ideomotor effect which has been suggested as an automatism, or subconscious mechanism, by which a Ouija user's mind unknowingly guides his hand upon the planchette, hence he will honestly believe he is not moving it, when, in fact, he is. This theory rests on the embedded premise that human beings actually have a "subconscious mind," a belief not held by all. The exposures of fraud by tool using mediums have had two divergent results: skeptics have used historic exposures as a frame through which to view all spirit mediumship as inherently fraudulent, while believers have tended to eliminate the use of tools but continued to practice mediumship in full confidence of its spiritual value to them.
Психология
Аномалистік психология саласындағы зерттеулер сеанстардағы ұсыныстың қандай рөл атқаратынын көрсетті. (Wiseman және басқалар, 2003) жасалған жалған сеанс эксперименттері сериясында паранормальдық құбылыстарға сенушілер мен сенбеушілерге актер үстелдің қозғалып тұрғаны туралы ұсыныс жасады, бірақ шындығында ол қозғалмады. Сеанс аяқталғаннан кейін қатысушылардың шамамен үштен бірі үстелдің қозғалғанын дұрыс емес баяндады. Нәтижелер көрсеткендей, сенушілердің үстелдің қозғалғанын айту үлесі жоғары болды. Тағы бір экспериментте сенушілер де қозғалмаған қоңыраудың қозғалғанын хабарлады және жалған сеанстарда нағыз паранормальдық құбылыстар болды деген сенімін білдірді. Эксперименттер сеанс бөлмесінде сенушілердің паранормальдық құбылыстарға сенулеріне сәйкес келетін ұсыныстарға сенбеушілерге қарағанда көбірек ұшырасатынын күшті түрде дәлелдеді.
Research in anomalistic psychology has revealed the role of suggestion in seances. In a series of fake seance experiments (Wiseman et al 2003) paranormal believers and disbelievers were suggested by an actor that a table was levitating when, in fact, it remained stationary. After the seance, approximately one third of the participants incorrectly reported that the table had moved. The results showed a greater percentage of believers reporting that the table had moved. In another experiment the believers had also reported that a handbell had moved when it had remained stationary and expressed their belief that the fake seances contained genuine paranormal phenomena. The experiments strongly supported the notion that in the seance room, believers are more suggestible than disbelievers for suggestions that are consistent with their belief in paranormal phenomena.
Орташа
19-шы ғасырдағы танымал транс-медиум лекторыларына Кора Скотт Хатч, Ахса В. Спраг, Эмма Хардиндж Бриттен (1823–1899) және Пашаль Беверли Рэндольф (1825–1875) кіреді. 19-шы ғасырда шағын топ жетекшілерінің көмегімен сеанстар өткізген белгілі адамдардың арасында үстелге соққы жасаумен (table rapping) айналысқан Фокс әпкелері және рух кабинетімен жұмыстарымен танымал Давенпорт ағайындары болды. Фокс әпкелері де, Давенпорт ағайындары да ақырында алаяқтар екені анықталды. 20-шы ғасырдағы белгілі транс-медиумдарға Эдгар Кейси, Артур Форд және Дэвид Мариус Гвардино кіреді.
Popular 19th century trance medium lecturers include Cora Scott Hatch, Achsa W. Sprague, Emma Hardinge Britten (1823–1899), and Paschal Beverly Randolph (1825–1875). Among the notable people who conducted small leader assisted séances during the 19th century were the Fox sisters, whose activities included table rapping, and the Davenport Brothers, who were famous for the spirit cabinet work. Both the Foxes and the Davenports were eventually exposed as frauds. In the 20th century, notable trance mediums also include Edgar Cayce, Arthur Ford and David Marius Guardino.
Қатысушылар
Спиритизмге сенетін және сеанстарға қатысқан белгілі адамдардың қатарында әлеуметтік реформатор Роберт Оуэн; журналист және бейбітшіл Уильям Т. Стид; 22 жыл бойы Канаданың премьер-министрі болған Уильям Лайон Маккензи Кинг, ол қайтыс болған анасынан, үй жануарларынан және АҚШ-тың бұрынғы президенті Франклин Д. Рузвельттен рухани байланыс және саяси кеңес іздеді; журналист және жазушы Ллойд Кенион Джонс; сондай-ақ дәрігер және жазушы Артур Конан Дойл болды. Абстракционисттер Хилма аф Клинт, "Регина Пятер" тобы және Паулина Пиви сияқты бірқатар суретшілер өздерінің кейбір туындыларының жартылай немесе толыққандай авторлығын сеанстар кезінде байланысқан рухтарға жатқызды. Паулина: "Сурет салғанда ол өзінің қылқаламын бақылай алмайтынын, ол өздігінен қозғалатынын және оны Лакамо (рух) басқарып отырғанын" айтты. Шын мәнінде, өлгендермен байланыс орнатуға болатынына сеніп, нақты сеанстарды өткізуге тырысқан ғалымдар қатарында химик Уильям Крукс, эволюциялық биолог Альфред Рассел Уоллес, радионың ойлап табушысы Гульельмо Маркони, телефонның ойлап табушысы Александр Грэм Белл, тәжірибелік физик Оливер Лодж және теледидар технологиясын ойлап тапқан Джон Логи Бэйрд болды. Бэйрд өзінің ойлап табушы Томас Эдисонның рухымен байланыс орнатқанын мәлімдеді.
Notable people who have attended séances and professed a belief in Spiritualism include the social reformer Robert Owen; the journalist and pacifist William T. Stead; William Lyon Mackenzie King, the Prime Minister of Canada for 22 years, who sought spiritual contact and political guidance from his deceased mother, his pet dogs, and the late US President Franklin D. Roosevelt; the journalist and author Lloyd Kenyon Jones; and the physician and author Arthur Conan Doyle. A number of artists, including abstractionists Hilma af Klint, the Regina Five, and Paulina Peavy have given partial or complete credit for some of their work to spirits that they contacted during seances. Paulina said that "when she painted, she did not have control over her brush, that it moved on its own, and that it was Lacamo (the spirit) who was directing it." Scientists who have conducted a search for real séances and believed that contact with the dead is a reality include chemist William Crookes, evolutionary biologist Alfred Russel Wallace, inventor of radio Guglielmo Marconi, inventor of the telephone Alexander Graham Bell, experimental physicist Oliver Lodge, and inventor of television technology John Logie Baird, who said he had contacted the spirit of inventor Thomas Edison.
Дебункерлер
Алдамшы медиумдық әрекеттерді ашуда ең танымал болған зерттеушілердің қатарында Психикалық зерттеулер қоғамының зерттеушісі Фрэнк Подмор, Психикалық зерттеулер ұлттық зертханасының Гарри Прайс, кәсіби сахналық сиқыршы Джон Невил Маскелин (Давенпорт ағайындыларын әшкерелеген) және Гарри Гудини болды. Ол спиритизм дінінің өзіне қарсы емес екенін, тек діннің атынан жасалып жатқан жалған медиумдардың арамдықтарына қарсы екенін нақты айтты. Психикалық зерттеуші Херевард Каррингтон, тақтаға жазу, үстел бұру, керней медиумдығы, материализация, мөрленген хаттарды оқу және рухтарды фотоға түсіру сияқты жалған медиумдардың арамдықтарын әшкереледі. Скептик Джозеф Маккейб өз кітабында – "Спиритизм алдамшылыққа негізделген бе?" (1920 ж.) – алданып қалған көптеген медиумдарды және олардың қолданған арамдықтарын жазды. Сиқыршылар медиумдықтың алдамшы әдістерін әшкерелеудің ұзақ тарихына ие. Алғашқы дебункерлердің ішінде Чунг Линг Су, Генри Эванс және Джулиен Проскауэр болды. Кейінірек алаяқтықты ашқан сиқыршылар Фултон Оурслер, Джозеф Даннингер және Джозеф Ринн болды. Зерттеушілер Тревор Х. Холл мен Гордон Стейн медиум Даниэль Дунглас Хоумның арамдықтарын құжаттады. Тони Корнелл Рита Гулд және Алек Харрис сияқты бірнеше жалған медиумдарды әшкереледі.
Among the best known exposers of fraudulent mediumship acts have been the researchers Frank Podmore of the Society for Psychical Research, Harry Price of the National Laboratory of Psychical Research, the professional stage magicians John Nevil Maskelyne (who exposed the Davenport Brothers) and Harry Houdini, who clearly stated that he did not oppose the religion of Spiritualism itself, but only the trickery by phony mediums that was being practiced in the name of the religion. The psychical researcher Hereward Carrington exposed the tricks of fraudulent mediums such as those used in slate writing, table turning, trumpet mediumship, materializations, sealed letter reading and spirit photography. The skeptic Joseph McCabe documented many mediums who had been caught in fraud and the tricks they used in his book Is Spiritualism Based on Fraud? (1920). Magicians have a long history of exposing the fraudulent methods of mediumship. Early debunkers included Chung Ling Soo, Henry Evans and Julien Proskauer. Later magicians to reveal fraud were Fulton Oursler, Joseph Dunninger, and Joseph Rinn. The researchers Trevor H. Hall and Gordon Stein have documented the trickery of the medium Daniel Dunglas Home. Tony Cornell exposed a number of fraudulent mediums including Rita Goold and Alec Harris.