Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы поляк және еврей қарсылық қозғалысының мүшесі Тосия Альтман (; 24 тамыз 1919 – 26 мамыр 1943) Польшаның неміс оккупациясы және Варшава геттосының көтерілісі кезінде «Хашомер Хацзаир» және еврей жауынгерлік ұйымының (ŻOB) курьеры және контрабандисі болды. Сионистік көзқарастағы жақсы отбасында дүниеге келген ол соғыстан бұрын «Хашомер Хацзаир» қатарына қосылып, орталық басшылық құрамына кірді. Польшаға шабуыл жасалғаннан кейін, ол жастар қозғалысының басшылығымен Вильнюске қашып кетті. Курьер болып ерікті түрде жұмыс істеп, өзін поляк емес адам ретінде көрсетіп, өмірін қауіпке тіге отырып, геттоларға барып, алдымен жасырын білім беруді ұйымдастырды, кейіннен еврейлерге қарсы жаппай қырып-жою туралы ескертті. Варшава геттосында ŻOB құрылғаннан кейін Альтман Отан армиясымен байланыс жасауға тағайындалды. Ол геттоға қару-жарақ және жарылғыш заттарды контрабандалық жолмен әкеліп, Краков геттосында ŻOB бөлімшесін құрды. Варшава геттосының көтерілісі кезінде ол бункерлер арасында хабар жеткізуші ретінде жұмыс істеді. 18 Мила көшесіндегі басқару бункерінде жасырынып, немістер оны тапқанда қашып құтылған алты адамның бірі болды. Аяғы мен басына жарақаты тигеніне қарамастан, Альтман геттодан канализация арқылы қашып шықты. Екі аптадан кейін ол тығылған фабрика өртеніп кеткен кезде тұтқынға алынды. Ауыр күйіктерге ұшыраған ол гестапоға тапсырылды және екі күннен кейін қайтыс болды.

Ерте өмір

Олтман 1919 жылғы 24 тамызда Польшаның Липно қаласында, Влоцлавек қаласының жанында Анка мен Густав Альтман отбасында дүниеге келді. Оның әкесі сағатшы болған және Влоцлавекте зергерлік дүкені болды, отбасының жағдайы жақсы еді. Әкесі хасидтік отбасында тәрбиеленгенімен, Олтманның ата-анасы еврей дінін либералды тұрғыдан қарастырып, оған поляк және иврит тілдерін үйренуге мүмкіндік берді. Олтман Вильнадағы Хашомер Хацаир штаб-пәтеріне қосылып, жастар қозғалысының мүшелерін Палестинаға заңсыз жіберудің бірнеше сәтсіз әрекеттерін ұйымдастыруға көмектесті. Жастар қозғалысы нацистік оккупация астында қалған достары мен туыстарының тағдырына алаңдады. Көптеген жетекшілер қашқандықтан, жастар қозғалысының қалған мүшелері тиімді ұйымдаса алмады. Сондықтан, Польшаның оккупацияланған генерал-губернаторлық аймағына кейбір жетекшілерді қайтару туралы шешім қабылданды. Олтман шабыттандыратын көшбасшы және ұйымдастыруда жақсы еді. Оның сары шашы мен ағылшын тілінде еркін сөйлеуі оған христиан емес екенін жасыруға мүмкіндік берді. Варшаваға қайта жолға шыққанда Олтман бұл хабарды жеткізу үшін Гродно сияқты Польшаның шығыс геттоларына сапар жасады. 2001 жылғы «Қозғалыс» телефильмінде оның рөлін американдық актриса Лили Собиски сомдады.